بهانه‌ای به نام «بـــــــرج بــــــاغ»

شمار نشریه : 207

گروه ساخت وساز: تهيه شناسنامه و بانک باغها از اساسيترين ملزومات رسيدگي و حراست از فضاي سبز شهري است که باعث ميشود دست اندازي به باغها داخل محدوده شهري به حداقل ممکن برسد و باغها بيش از 500 مترمربع را نتوان با مصوبات غيرقانوني از بين برد. الزامات قانوني ايجاد بانک باغها و توجه ويژه به باغها در زير آمدهاست که البته به بهانههاي مختلف تابه حال شهرداري زير بار تعهد اجرايي آن نرفته است:

الف) تهيه شناسنامه باغها

شهرداري تهران مكلف است به منظور حفظ باغها و جلوگيري از تخريب و نابودي آنها و در اجراي قوانين و مقررات مربوطه، نسبت به تهيه شناسنامه كليه باغها با مساحت 500 مترمربع و بيشتر و تدوين سازوکار مديريتي مناسب براي حفظ آنها و به مورد اجرا گذاشتن آن، اقدام و پس از تصويب در شوراي اسلامي شهر به مورداجرا بگذارد و گزارش ساليانه اقدامات خود در اين رابطه را به شوراي شهر و دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ارسال كند اما متأسفانه طبق گفته بوچاني، دبير كميسيون سلامت، محيط زيست و خدمات شهري شوراي شهر تهران اين امر اتفاق نيفتاده و سند اجرايي آن در شوراي شهر به تصويب نرسيدهاست.

ب) تنظيم شناسنامه درختان

بر اساس ماده 2 قانون «حفظ و گسترش فضاي سبز» شهرداريها در محدوده قانوني و حريم شهرها مکلف اند ظرف مدت يك سال شناسنامه؛ شامل تعداد و نوع و محيط و سن تقريبي درختان محلهاي مشمول اين قانون را تنظيم كنند كه هر 5 سال يكبار بايد بازنگري و به روزرساني شود؛ آيا شهرداري تهران تابه حال اين موضوع را عملياتي کردهاست!؟.

ج) پيش بيني باغها در کاربري فضاي سبز

ماده 13 آيين نامه اجرايي قانون حفظ و گسترش فضاي سبز نيز به صراحت بيان ميکند: «وزارت مسكن و شهرسازي و شهرداريها موظفند در جهت حفظ باغها مخصوصا در شهرهايي كه سرانه فضاي سبز آنها كمتر از استاندارد است در مطالعات طرح جامع شهرهـــــا حتيالامکان باغها را در كاربري فضاي سبز پيش بيني كنند. اما آيا به طور مثال در باغ خدامي عليرغم نامه رئيس سازمان پارکهاي شهرداري تهران مبني بر تبديل آن به پارک، موضوع فوق رعايت شد يا اين باغ با اخذ عوارض سنگين از مالک تبديل به يک برج بلندمرتبه شد؟.

د) مصادره باغها در حال خشک شدن

با توجه به اينکه بر اساس قانون «درصورتي که قطع درخت از طرف مالكين به نحوي باشد كه باغي را از بين ببرد و از زمين آن به صورت تفكيك و براي خانهسازي استفاده كند همه زمين به نفع شهرداري ضبط مي‏ شود و به مصرف خدمات عمومي شهر و محرومين ميرسد. شهرداري اعلام کند تاکنون بعد از گذشت 10 سال از مديريت شهري فعلي چند باغ در حال خشک شدن را مصادره و به مردم اعلام کردهاست!؟.

به نظر ميرسد با توجه به موارد بالا عملکرد شهرداري تهران به ويژه در خصوص حفظ باغها تهران مناسب ارزيابي نميشود؛ اين مهم را از زبان دبير کميته محيط زيست شوراي شهر تهران نيز ميتوان شنيد:

حذف 5 هزار هکتار از باغها

حقاني، رئيس گروه محيط زيست شوراي اسلامي شهر تهران با بيان اينکه طي دو دهه گذشته برابر نقشههاي هوايي حدود 5 هزار هکتار از باغها شهر تهران از روي نقشه پاک شدهاست، گفت: شهرداري مدعي است در طي اين مدت 10 الي 12 هکتار به کمربند سبز تهران اضافه کرده اما کاربرد اکولوژيکي و زيست محيطي که درختان 70 ساله دارند با درختان تازه کاشته شده و نهالي که پيرامون تهران کاشته شده، تفاوت زيادي دارد. البته اضافه شدن به کمربند سبز شهر تهران قابل تقدير است ولي آنچه مهم است حفاظت از آن چيزي است که ما خودمان داريم تا بعدا بخواهيم با صرف هزينههاي زياد دوباره باغ، درخت و فضاي سبز به شهر اضافه کنيم.

وي با انتقاد از قانون «برج باغ» که در شوراي دوم به تصويب رسيد، گفت: شايد اين مصوبه، مصوبه خوبي باشد ولي در عمل، تيشه به ريشه درختان شهر زد و عملا باغها و درختان را از بين برد. متأسفانه بايد بگويم هيچ اراده جدي و قوي در مديريت شهري براي حفظ باغها و از بين نرفتن درختان قديمي وجود ندارد. درختان روزبه روز از بين ميروند، درحالي که ما قوانين زيادي براي حفظ اين سرمايههاي شهر داريم.

حقاني با بيان اينکه متأسفانه منابع طبيعي شهر که در دامنه جنوبي البرز قرار داشتهاست، در حال از بين رفتن است، گفت: بارگذاريهاي بيش ازحد و ساخت وسازهاي خارج از استاندارد در حال نابود کردن شهر است. متأسفانه در گذشته کميسيون ماده 5 بلايي بوده که به جان طرح جامع و تفصيلي باغها شهر تهران افتاده و درآمدهاي ناپايدار شهرداري که هميشه به دنبال اضافه کردن اين درآمدها هم بوده، باعث شده که يا پهنهها تغيير پيدا کند، يا پهنههاي فضاي سبز تغيير کاربري دهند. در بازديدي که اخيرا از شرق تهران داشتم، ديدم که بسياري از باغها اطراف ميدان هروي در حال ساخت وساز است و برخي از باغها نيز رهاشده تا درختانشان خشکيده شوند. اين در حالي است که وظيفه شهرداري است اين باغها را نگهداري کند و شورا نيز وظيفه نظارتي دارد.

لازم به ذکر است در شوراي شهر سوم، تصميم گرفته شد با در نظر گرفتن حقوق مالکانه افراد، اجازه ساخت وساز در 10 تا 15درصد باغ داده شود و مابقي به عنوان فضاي باز و سبز در اختيار مردم و اهالي محل قرار گيرد. نهايتا مصوب شد که سطح اشغال به 30درصد برسد اما در عمل خود شهرداري اولين کلنگ غيرقانوني کار کردن را به زمين زد و 35 تا 40درصد سطح اشغال داشتهاست. ضمن اينکه ساخت وسازي که در اين باغها صورت ميگيرد به دليل ميزان گود برداريها باعث خشکاندن ريشه ساير درختان ميشود.

سخن آخر

متأسفانه شهرداري تهران نشان داده کسب درآمد همواره در اولويت فعاليتهاي اين نهاد است و اگر در مواقعي نسبت به قطع درختان سختگيريها و جرائم زيادي اعمال ميشود، به اين خاطر است که درآمد بيشتري به ارمغان بياورد. جا دارد شوراي اسلامي شهر تهران، شوراي عالي معماري و شهرسازي و همچنين سازمان محيط زيست در راستاي منويات مقام معظم رهبري قاطعانه با اين روند نادرست برخورد کنند. علاوه بر اين بايد حقوق مالکان اين باغها با همکاري سازمانهاي ذي ربط به رسميت شناخته شود.