نشریه شماره   207   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

یک ایده معماری غیرمنطقی

برج شارد، بهعنوان بلندترين برج اتحاديه اروپا به ارتفاع  300 متر و 95 طبقه ، در مرکز شهر لندن در مي 2012 ساختهشده است.

معمار ايتاليايي «رنزو پيانو » برج مخروطي را از شيشه طراحي کرد که 25 طبقه پايين  به دفاتر اداري و22 طبقه به هتل و رستوران  و 13 طبقه  بالاي برج به آپارتمانهاي لوکس که هرکدام از واحدها ميليونها پوند به فروش ميرسد، اختصاص دادهشده است.

تمامي اين سازه  بر روي ستوني مرکزي استوار است که مخروطي را پيرامون خود نگهداشته است و لايهاي از شيشه نماي بيروني آن را ميپوشاند، علت انتخاب شيشه براي نماي اين برج  انگشت گذاشتن بر مزيت ارتفاع بسيار زياد و چشمانداز فوقالعاده آن ميباشد، محل ايجاد اين برج با دقت بسيار زياد به شکلي که بهترين چشمانداز را براي صاحبان آن ايجاد کند،  انتخابشده است.

اين برج يک ايده معماري کاملاً غيرمنطقي و غيرقابل ساخت ازنظر مهندسان بود. درواقع برج «شارد»روياي مردي ثروتمند به نام «ارواين سلر» بود که  هدف خود را از ساخت برج اينگونه بيان ميکند: «من به دنبال ساختن بنايي بودم که  صد يا دويست سال در شهر مطرح باشد و افق شهر را با طراحي باستاني و قهرمانانه  خود تحت تأثير قرار دهد.»

طراحي بناي درخواستي وي را  رنزو پيانو طراح ايتاليايي برآورده کرد که طراحي برجهايي چون؛ ساختمان تأسيسات شرکت اتومبيلسازي فيات در شهر تورينو ايتاليا، استاديوم فوتبال شهر باري ايتاليا، مرکز فرهنگ و هنر جرج پمپيدو در پاريس، فرودگاه شهر اوزاکاي ژاپن، مجموعه برجهاي سيدني استراليا، ساختمان مرکز علم و تکنولوژي ملي هلند در شهر آمستردام را در کارنامه خود داشت و افتخاراتي چون مدال طلا از انستيتو سلطنتي معماران بريتانيا، انگلستان، جايزه Cavaliere di Gran Croce از هيئت دولت ايتاليا، عضويت افتخاري دانشکده هنر و تحقيقات آمريکا، صاحبعنوان سفير معماري  حسن نيت از يونسکو و سلطان معماري را از آن خود کرده بود.

رنزو پيانو صاحبعنوان سلطان معماري ابتدا نقشه رودخانهها و حرکت هواپيماهاي اين شهر را موردمطالعه قرار داد و بلافاصله در عرض چند دقيقه نقشهاي مانند قايق بادباني که از دل دريا قد کشيده باشد را طراحي کرد.

در ساخت اين بنا با فونداسيون 50 هزار مترمربع  درمجموع 11هزار جام پنجره سه جداره در نماي بيروني ساختمان نصب گرديد. هرکدام از پنجرهها با 300 کيلوگرم وزن و طول سه و نيم متر و عرض يک و نيم متر بهکاررفته است،.

نصب شيشههاي اين برج يکي از خطرناکترين عمليات سازه بود چراکه  سازه با زوايا و گوشههاي نامنظم مدنظر مهندس معمار استفاده از يک گروه تخصصي را ميطلبيد که نصاب آن بايد با آويزان شدن در ارتفاع 132 متري بدون تور محافظتي که يک جرثقيل عنکبوتي شيشهها را به وي نزديک ميکرد،  شيشهها را نصب ميکرد.

عامل زمان پاشنه آشيل بلندترين بناي اروپا بود و سازندگان آن ميبايست در کوتاهترين زمان ممکن پروژه را به پايان برسانند بنابراين افراد در گروههاي مشخص در يک بازه زماني  و به شکل همزمان به شکل شبانهروزي مشغول فعاليت بودند چراکه پروژهاي در اين حجم بر ثانيه توليد هزينه ميکند. بررسي روند ساخت برج شارد چون فعاليت زنبوران عسل ميباشد که همزمان با ساخت کندوي عسل سلولهاي آن را پر ميکنند و هر گروهي کار خود را ميداند.

تاج برج شارد

تاج برج  يک قطعه بزرگ با سيصد قطعه شيشه و دکلي فولادي که بر بالاي آن قرار ميگيرد و  بايد از سطح زمين بهخوبي ديده شود در ارتفاع 300 متري از زمينساخته شد. به علت سرماي زياد قطعات تاج برج روي زمين مونتاژ و توسط جرثقيل هاي غولپيکر به بالاي سازه منتقل و نصب شد. طبقه 65 بالاترين طبقه از 13 طبقهاي است که به آپارتمانها اختصاص دادهشده است .هر يک از اين خانههاي اشرافي مرتفعترين اماکن مسکوني اروپاي غربي هستند که  ميليونها پوند ارزشگذاري شدهاند. در تصور انسان هم نميگنجيد که ساکنان برج بتوانند سرنشينان هواپيما را از داخل آپارتمان خود ببينند. همچنين  اولين سکوي مرکزي ساختهشده با  نقطه ديدي به شعاع 80 کيلومتر مرکز بازديد  روزانه صدها هزار نفر از مردم است.

خانم «روما» يکي از کارشناسان ارشد سازه برج شارد در مورد تکنولوژي ساخت سازه اين بنا ميگويد: در طبقه 67 به بعد به دليل وجود فاکتوري به نام باد که گاهي سرعت وزش آن بسيار زياد ميشود با مشکل روبهرو شديم و در نهايت ستونهايي در اتصال به ستون مرکزي ايجاد کرديم که از تأثير وزش باد در امان باشد. اين ساختمان بر روي  يک ستون طراحي شد که  ساختمان از طبقه 67 به بعد به آن تکيه ميکند و مانع از تکان خوردن در جهت افقي ميشود.

 درواقع اين ايده از ورزش زمستاني اسکي الهام گرفتهشده است. اين ستون بااتصال به ستون مرکزي  همانطور که وجود چوب اسکي در حفظ تعادل انسان کمک ميکند، در جهت  حفظ تعادل سازه عمل ميکند و کمک ميکند سازه نسبت به باد مقاومت بيشتري در سطح افقي داشته باشد. 

ساخت اين برج 36 ماه به طول انجاميد.  قله برج شارد از پيچ و مهره شدن قطعات به يکديگر ساختهشده و بزرگترين چالش شارد  ساخت چنين تاج بزرگي در ارتفاع 300 متري بود.

تکنولوژي بهکاررفته در شارد همزمان با ساختهشدن آن  توسط مهندسان سازه  ابداع شد و تکنولوژي  ادوات آن نيز توسط مهندسيني که خواهان عملي کردن ايده مهندس معمار بودند براي اولين بار براي سازه اين بنا طراحي، ساخته و مورداستفاده قرار گرفت . عملي کردن برج شارد در توان تکنولوژي پيشرفته غرب نبود و اينجا بود که نياز به وجود جرثقيلي که بتواند 7 تن وزن را جابهجا کند، موجب شد تکنسينها با دست زدن به تغييراتي در جرثقيلها دست به نوآوري در زمينه ابزار ساختمانسازي بزنند.

 در بسياري از آسمانخراش ها وزن سازه بهوسيله ديوارهاي خارجي تحمل ميشود اما در شارد قضيه متفاوت است، در بسياري از آسمانخراش ها ابتدا يک حفره بزرگ ايجاد ميکنند  و فونداسيون را داخل آن ميگذارند و معمولاً سازه را از پايين ميسازند. اين روش آسانترين و کندترين روش براي سازههاي بلند است، مهندسان سازه شارد يک روش جديد براي بالا بردن سرعت ساختوساز به کار بردند و آن ساختن سازه هم از پايين هم از بالا بود.

 براي عملي شدن طرح شارد،  تکنولوژي ساختوساز گسترش يافت به شکلي که براي عملي کردن اين ايده طرحهاي نويني چون ساخت ستون مرکز از بالا به پايين عملي شد. جرثقيلي با توانايي حمل 7تن مصالح که کابين راننده آن در ارتفاع 285 متري از زمين قرار دارد برحسب نيازي که براي بالا بردن حجم بسيار زيادي از مصالح وجود داشت، ساخته شد.