نشریه شماره   206   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

دوره کارآموزی، حلقه مفقوده آموزش مهندسی

گروه گزارش: «بايد در حوزه مهندسي سختگيري بيشتري انجام شود .»! اين حرف وزير راه و شهرسازي است که خيلي پيشتر، يعني روز پنجشنبه 22 خردادماه سال 93، حين بازديد از حوزه برگزاري آزمون ورود به حرفه مهندسان و کاردانهاي فني ساختمان ابراز کرد. عباس آخوندي در آن بازديد همچنين گفته بود: «به جهت شرايط اقليمي و آب و هوايي کشور ازلحاظ زلزله خيزي، وقوع سيل و آسيب پذير بودن ساختمانها و همچنين ازنظر انضباط شهري، مهندسان نقش بسيار مهمي دارند و به همين دليل ما به اين آزمونها اهميت زيادي ميدهيم». اکبر ترکان، رئيس سازمان نظام مهندسي ساختمان نيز در آن بازديد با بيان اينکه تنها بهترين و نخبهترين مهندسان بايد صاحب امضا باشند، بر آموزشهاي گسترده و آزمونهاي حرفهاي مهندسان تأکيد کرد و گفت: «بايد وزارت راه و شهرسازي راهکاري پيدا کند تا فقط بهترين و برترين مهندسان حق امضا داشته باشند. يعني زماني که پروانه مهندسان تمديد ميشود به آنها آموزش داده و از آنها آزمون بگيرد و يا هر راهکاري که صلاح بداند اعلام کند. سازمان نظام مهندسي هم براي کمک به مهندسان و دانش افزايي، ميتواند آموزشهاي فراگير در سطح کشور برگزار کند. اگرچه آزمون بهترين روش براي انتخاب است ولي بايد در کنار آن آموزش هم وجود داشته باشد». در اين بازديد همچنين دکتر مظاهريان معاون امور مسکن و ساختمان نيز به لزوم آمادگي داوطلبان با توجه به جدي بودن اين آزمونها تأکيد داشت.

جالب است که از سويي مسئولان و مقامات اين همه بر برگزاري آزمونهاي سخت و اجباري کردن دورههاي ضمن خدمت، افزايش معلومات و ارتقاي سطح علمي مهندسان تأکيد دارند و از سوي ديگر تنها در همين آزموني كه روزهاي 22 و 23 خرداد سال 93 برگزار شد، در مجموع حدود 150 هزار نفر براي کسب صلاحيتهاي مختلف شرکت نمودند و داوطلباني كه حدنصاب 50درصد را كسب کردند وارد بازار حرفهاي ساخت وساز شدند! همه اين مسائل و موضوعات، موجب شد تا با رئيس کميسيون آموزش، پژوهش و آزمون شوراي مرکزي سازمان نظام مهندسي ساختمان گفتگو کنيم. خانم دکتر مهروش کاظمي، سمت مشاور رئيس سازمان نظام مهندسي ساختمان در توانمندسازي بانوان مهندس را نيز دارد.

پيام ساختمان: به نظر شما چه قدر گلايه مهندسان از اينکه پس از فارغ التحصيلي نميتوانند به شکل مستقيم وارد باز کار شوند، پذيرفتني است؟

بايد قبول کنيم آنچه به دانشجويان رشتههاي هفت گانه فني و مهندسي مرتبط با صنعت ساختمان، اعم از پسر يا دختر، در دانشکدهها آموزش داده ميشود به نحوي نيست که مهندس تازه فارغ التحصيل بلافاصله بتواند مسئوليت قبول کرده و به عرصه حرفهاي ورود کند. براي همين در قانون فاصله زماني ديده شده که از آن تحت عنوان کارآموزي ياد ميشود که براي مقطع کارشناسي حداقل سه سال است. در اين سه سال يک مهندس فارغ التحصيل بايد مهارتهاي حرفهاي کسب نموده و به علمي که در دانشگاه آموخته، اضافه کند تا بتواند به عنوان يک مهندس حرفهاي کار کند و مسئوليتها را بر عهده بگيرد. همچنين طبق قانون، آزمون ورود به حرفه وجود دارد که البته بر سر آن اختلاف نظر است و عدهاي معتقدند نياز نيست صلاحيت حرفهاي فردي را که مدرک دانشگاهي دارد دوباره طي يک آزمون بررسي کنيم و بعدازآن به وي پروانه فعاليت بدهيم.

پيام ساختمان: نظر خود شما در اين خصوص چيست؟

به نظر من، به عنوان کسي که هم در دانشگاهاست و هم به شکل حرفهاي کار کرده، ه چنين آزموني لازم است. چون لمس کردهام که آنچه در دانشگاه تدريس و به دانشجويان منتقل ميشود، در حرفه، تمام بحث نيست و فارغ التحصيلي که در دوران دانشجويي علم مورد نياز را آموخته حتما نياز به کارآموزي دارد تا مهارتهاي لازم براي ورود به حرفه را پيدا کند. البته موضوع اشتغال فقط در سطح سازمان نظام مهندسي و مهندسان مطرح نيست بلکه موضوعي کلان و کشوري است و هر وقت در کل کشور بحث اشتغال حل شد در صنعت ساختمان هم حل شده و همه مهندسان جذب بازار کار تخصصي خود ميشوند. ما اينجا بحث اشتغال را مطرح نميکنيم بلکه بحث اين است که اگر روزي کاري وجود داشته باشد و مهندسي مراجعه کند جهت پذيرش آن مسئوليت؛ صاحب کار بايد اطمينان پيدا کند که آن مهندس ميتواند کار را انجام دهد و اين اطمينان با مدارک و سوابقي که افراد و اشخاص ارائه ميکنند به دست ميآيد، يعني مدرک دانشگاهي، مدرک گذراندن دوره کارآموزي، مدرک قبولي در آزمون ورود به حرفه و پروانه اشتغال به کار مهندسي.

پيام ساختمان: مهندسان جوان در کجا بايد دوره کارآموزي بگذرانند و آيا طي اين سه سال درآمدي خواهند داشت؟

روشهاي مختلف براي اشتغال به کارآموزي وجود دارد مثلا در شهرداريها و يا ادارات راه و شهرسازي و محيطهاي اداري مثل دفاتر نظارت بر طرحهاي عمراني در سازمان آب و غيره اين امکان وجود دارد که فارغ التحصيلان وارد شوند و تجارب حرفهاي کسب کنند. يا به واسطه آشناييهاي خودشان، اعضاي خانواده يا اساتيد دانشگاهشان، جذب محيطهاي کار ميشوند. موضوع پرداخت حقوق هم بسته به سطح جامعهاست ولي بايد قبول کنيم که ما به عنوان کارآموز چيزي براي ارائه به آن مجموعه نداريم بلکه ميرويم تا چيزي ياد بگيريم. البته سال اول صرف يادگيري ميشود و بعدازآن، اگر کارآموز همان چيزهايي را که ياد گرفته در همان مجموعه به کار بگيرد مطمئنا درآمد هم خواهد داشت. زماني که من و هم دورهاي هايم وارد دوره کارآموزي شديم مسائل مالي اصلا برايمان مهم نبود. حتي همين الان هم حاضرم با اشتياق در جلسات برخي استادان، اگر وقتشان را در اختيار من قرار دهند شرکت کنم تا آموختهها و تجربه هايشان را ياد بگيرم. البته هرکسي براي زندگي خودش و با توجه به شرايطي که دارد تصميم ميگيرد ولي من توصيه ميکنم در اين مدت به مسائل مالي کمتر توجه شود. کارآموزان بايد از هر فرصتي استفاده کنند تا تجربه کسب کرده و ارتباطشان را با حرفه افزايش دهند چراکه با اهميت بيشتر دادن به مسائل حرفهاي، بعدا در حين کار دريافتي بسيار بيشتري خواهند داشت تا ميزاني که مثلا در اين سه سال به شکل ماهيانه حقوق دريافت کنند. پس بايد دنبال يادگرفتن باشند تا کسب درآمد و هر چه بيشتر به علم مسلط باشند در بازار عرضه و تقاضاي کار موفقتر خواهند بود.

پيام ساختمان: با توجه به حضور شما در کميسيون آموزش، سازمان نظام مهندسي براي مهندسان فارغ التحصيل چه تدابيري انديشيدهاست؟

ما در شوراي مرکزي سازمان به اين نتيجه رسيديم که سازمانهاي نظام مهندسي در استانها بايد فعالانه به موضوع گذراندن دوره کارآموزي ورود کنند، يعني حالا که دفاتر مهندسي ما به علت مسائل مالي و اقتصادي نميتوانند افراد را به عنوان کارآموز جذب کنند اين وظيفه سازمان استان است و بايد اين خلأ را جبران کند. بنابراين در حال حاضر در کميسيون آموزش در حال برنامهريزي براي آموزشهاي موردنياز کارآموزي هستيم و اگر اين اتفاق بيفتد براي آن سه سال حتما برنامه مدوني خواهيم داشت. اين برنامه پس از تصويب در شوراي مرکزي به استانها ابلاغ ميشود تا سازمانهاي استانها موظف به جذب فارغ التحصيلان و برگزاري دورههايي براي آنها باشند. البته اين برنامه به معناي حضور و فعاليت در خود سازمان نيست بلکه دورههاي آموزشي را خواهند گذراند و مدرک آن را اخذ خواهند کرد. شايد روزي برسد که اين گواهيهاي گذراندن دوره، براي کسب پروانه اشتغال به کار مهندسان عضو سازمان، الزامي شود. نظر خود من اين است که فارغ التحصيلان حتما دوره آموزشي را براي ورود به حرفه در سازمان استان بگذرانند و گواهي بگيرند.

پيام ساختمان: فرق اين دورهها با دورههاي ضمن خدمت چيست و محتواي آن شامل چه مطالب و مباحثي خواهد بود؟

چون مطالب تئوري به اندازه کافي در دانشگاهها ارائه ميشود، اين دورهها ترکيبي از تئوري و عملي و کارگاهي حرفهاي مربوط به رشتههاي مختلف خواهد بود و البته اين دورههاي کارآموزي با دورههاي ضمن خدمت و بازآموزي فرق دارد. بخشي از آموزشهاي ضمن خدمت مربوط به وزارتخانهاست که خيلي هم خوب روي آن کار ميکند و دورههايي که احساس ميکند براي ارتقاي پايه لازم است تدوين و عنوان و سرفصلهاي آن را اجباري کرده و مهندسان براي اينکه به ردههاي بالاتر ارتقا پيدا کنند از نظر صلاحيت حرفهاي، اين دورهها را ميگذرانند. برگزاري دورهها براي مهندسان داراي پروانه اشتغال در سازمانهاي استانها هم کمابيش اتفاق ميافتد مثل برگزاري دوره آموزش جوش، ژئوتکنيک، گودبرداري و... که بسته به نياز جامعه برگزار ميشود و در برخي موارد و برخي استانها با استقبال مهندسان و گاهي به جهت مشغلهاي که دارند با عدم استقبال آنها مواجه ميشود. ولي در آموزش ضمن خدمت و بازآموزي، حلقه مفقودهاي در پرداختن به آموزش قبل از اخذ پروانه اشتغال وجود دارد. به نظر من سازمان نظام مهندسي بايد به اين مقوله ورود کند، کما اينکه خودش هم احساس نياز کردهاست. يعني با توجه به اينکه شرايط کاري مهندسان جوان و تازه فارغ التحصيل، برايمان ملموس است بايد سازمانهاي نظام مهندسي براي اين امر وحدت رويه داشته باشند و به خاطر همين در حال تدوين سرفصلهاي اين دورهها هستيم تا تصويب و به استانها ابلاغ شود.

پيام ساختمان: با توجه به اينکه شما مشاور رئيس سازمان در امور بانوان مهندس هم هستيد، بهتر نبود بيشتر به فکر کارآموزي بانوان مهندس ميبوديد؟

اتفاقا از اين دورهها بانوان مهندس بهره بيشتري خواهند برد، چون آقايان مهندس از همان زمان دانشجويي در کارگاهها حضور پيدا ميکنند و ارتباطات کاري را بيشتر و بهتر از بانوان مهندس حتي قبل از فارغ التحصيلي ايجاد ميکنند، بنابراين در يافتن جايي براي گذراندن دورههاي کارآموزي کمتر به مشکل بر ميخورند. ولي خانمهايي که دانشجوي رشتههاي مهندسي هستند در دوران تحصيل بيشتر و بهتر درس ميخوانند و با نمرات بالاتري هم فارغ التحصيل ميشوند، بنابراين بايد فکري براي پس از فارغ التحصيليشان کرد که به نظر من اين دورهها ميتواند کمک خوبي به آنها باشد.