هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   205   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

جاذبـه‌های معمـاری تهـران

تعطیلات عید فرصت خوبی است تا مسافران نوروزی و حتی تهرانی ها، فارغ از شلوغی سرسام آور و هوای آلوده این شهر، از مکان های دیدنی آن بازدید به عمل بیاورند. تهران جاذبه‌های معماری زیادی دارد و از آثار تاريخی مشهور، متعدد و باارزشی برخوردار است. عمارت‌ها و کاخ‌های بسیاری در این شهر وجود دارد که سابقه تاریخی بيشتر آنها به دوره‌های صفويه و قاجاريه برمی‌گردد. مدرسه‌های تاريخی و قديمی که اغلب دارای مسجد نيز هستند، امام‌زاده‌ها و کليساها، و برج‌های معروف به همراه بازارهای قديمی، همه ديدنی‌های تاريخی تهران را دربرمی‌گیرند. در زیر گذری داریم به چند مورد از جاذبه‌های معماری این شهر.
کاخ گلستان
 عمارت باشکوهی که در منطقه شميرانات واقع است و غنيمت معروف نادرشاه از هند (تخت طاووس) در اين کاخ قرارگرفته و امروزه به گنجينه‌ای برای بازديد همه مردم تبدیل‌شده است. کاخ گلستان در سی و هفتمین اجلاس سالانه کمیته میراث جهانی سازمان یونسکو در پنوم پن، پایتخت کامبوج، در فهرست آثار جهانی به ثبت رسید.
کاخ صاحبقرانيه
این کاخ در شميرانات و از بناهای متعلق به دوره قاجار است. ناصرالدین شاه در سال ۱۲۲۹ ه. ش. دستور داد قصر نیاوران را در دو طبقه شامل شاه‌نشین، کرسی خانه، حمام، تالار آینه و ۵۰،۴۰ دستگاه خانه هر کدام شامل ۴ اتاق و یک ایوان بسازند. در زمان ناصرالدین شاه هر سی سال یک قرن در نظر گرفته می‌شد و او در سی و یکمین سال حکومتش خود را صاحب قران نامید و این کاخ را «کاخ صاحبقرانیه» نام نهاد.
شمس‌العماره
بنای مشهور شمس‌العماره که در دوره قاجاريه و به دستور ناصرالدین‌شاه ساخته‌شده و علاوه بر شهرت خاص خود، از جاذبه‌های منحصر‌به‌فرد معماری نيز به شمار می‌آيد. دلیل برجسته بودن این سازه، بلندی، تزیینات و طراحی آن است. شمس‌العماره پنج طبقه و ۳۵ متر ارتفاع دارد که در زمان ساخت بلندترین ساختمان آن دوره در تهران بوده است و اولین ساختمانی بود که از فلز در سازه آن استفاده کرده‌اند.
مدرسه سپهسالار
 مدرسه و مسجد سپهسالار از مدارس بزرگ و زيبای قرن سيزدهم هـجری قمری است كه در مركز شهر تهران واقع‌شده است. اين بنا در خيابان شهيد مصطفی خمينی فعلی قرار دارد. بانيان اين مسجد عظيم كه به مدرسه ناصری تهران نيز مشهور بود، حاج ميرزا حسين‌خان سپهسالار قزوينی صدراعظم دوره ناصرالدین‌شاه قاجار و برادرش مشيرالدوله بودند. اين بنا که از بزرگ‌ترين مدرسه‌های تهران است، 62 متر طول، 61 متر عرض و در حدود 60 حجره دارد و ارتفاع گنبد آن 37 متر است و در صحن مدرسه، باغچه‌ای پردرخت و زيبا با آب‌نما ساخته‌شده است. ساختن اين عمارت در سال 1296 هجری قمری آغاز شد. مجموعه اين بنای شكوهمند شامل جلوخان، سردر، دهليز، ساختمان دوطبقه و حجره‌هاست. اين ساختمان دارای چهار ايوان، گنبدی بزرگ، شبستان و چهل‌ستون، هشت گلدسته، مناره كاشی‌كاری و مخزن يک كتابخانه معتبر است.
باغ نگارستان
 حوض‌خانه باغ نگارستان بنايی در باغ نگارستان است که شکل هشت‌گوش دارد. در اين حوض‌خانه شاه‌نشين‌هايی به سبک بناهای دوره زنديه و مزين به گچ‌بری‌های عالی وجود دارد که امروزه در محل موزه هنرهای ملی قرارگرفته است. اين بنا در عهد فتحعلي شاه و محمدشاه قاجار ساخته‌شده است. باغ نگارستان در اوايل سده سيزدهم ه.ق بين سال‌های 1228 تا 1230 بنا شد. حوض‌خانه اين باغ كه طرح صليبی داشت با چهار شاه‌نشين اطرافش به باغ منتهی می‌شد. 
عمارت تخت مرمر
این عمارت از مجموعه کاخ گلستان است که مراسم سلام و بارعام طبقات مختلف مردم در مقابل آن برگزار می‌شده است. تخت مرمر در سه سال اول سلطنت كريم‌خان‌زند در سال‌های 1163 تا 1165 هجری قمری بناشده است. پس از فوت كريم‌خان زند، آغامحمدخان قاجار آن را تكميل كرده و در سال 1206 هجری قمری دستور داد مواد بيشتری از مصالح ساختمانی و قطعات نقاشی و تزيينی كاخ سلطنتی کریم‌خان از شيراز به تهران بياورند و در ساختن تخت مرمر به‌کارگیرند. تخت مرمر يا تخت سليمان به شكل يک سكوی دیواره دار بلند از شصت‌وپنج قطعه مرمر بزرگ و كوچک ساخته‌شده و در وسط ايوان مستقر گرديد. 
سردر باغ ملی
عمارت سردر باغ ملی در تهران، خیابان امام خمینی واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲ اردیبهشت ۱۳۷۶ با شماره ۱۹۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سردر باغ ملی و پس از آن ساختمان‌های مجاور توسط جعفر خان کاشانی و به کمک آلمانی‌ها پیش از بر افروخته شدن آتش جنگ جهانی دوم در تهران ساخته شد. سردر دارای یک گذرگاه بزرگ و دو پیاده‌رو در طرفین است‌.
میدان آزادی
میدان آزادی بزرگترین میدان شهر تهران است. این میدان با مساحت ۵۰٬۰۰۰ مترمربع پس از میدان نقش جهان اصفهان با مساحت ۸۹٬۶۰۰ مترمربع، بزرگ‌ترین میدان ایران است و برج آزادی، یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای تهران، با بلندای چهل و هشت متر در میان آن جای گرفته است. میدان آزادی به همراه برج آزادی در سال ۱۳۴۹ خورشیدی طراحی و ساخته شد. نقشه میدان دقیقا از سقف مسجد شیخ‌لطف‌الله اصفهان اقتباس شده، تنها به جای یک دایره، در اینجا دو بخش از دو بیضی با کانون‌های متفاوت وجود دارند. 
برج میلاد
برج میلاد با ارتفاع ۴۳۵ متر، بلندترین برج ایران، ششمین برج بلند مخابراتی جهان و نوزدهمین سازه بلند نامتکی دنیاست. این برج با ۱۳ هزار متر زیربنا از نظر وسعت کاربری سازه رأس برج در میان تمامی برج‌های مخابراتی جهان مقام نخست را دارد. پارک دلفین‌ها، بزرگترین آبشار دست‌ساز کشور، رستوران فودکورت بین‌المللی، رستوران محیطی، طبقات تجاری، پیست دوچرخه‌سواری، باشگاه سوارکاری، مدرسه اسکیت، راپل جت رنجری، فیش اسپا، آبنمای موزیکال در صفه‏، مهمان سرا، سینمای 6 بعدی، تنها باشگاه پینت‌بال استاندارد شهر تهران، کافه تریا، مرکز خرید، شربتخانه، دو سالن سینما با اکران فیلم‌های روز سینمای ایران و جهان، نخستین تالار لیزریوم کشور، موزه سکه تاریخی ایران، خانه تئاتر، موزه هدایای شهرداری، رواق هنرهای ایرانی، باشگاه هواداران، موزه امام خمینی در گنبد آسمان، تالار مولوی در مرکز همایش‌های بین‌المللی، خانه کودک، اتاق‌های تشریفات در مرکز همایش‌های بین‌المللی و همچنین استودیوی رادیو از داشته‌های برج میلاد تهرانند.