نشریه شماره   205   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اوپک بازار را از دست می‌دهد؟

 اگر اوپک به راستي قصد داشته باشد که در راستاي از صحنه خارج کردن توليدکنندگان نفت شيل آمريکا‌، توليد نفت خود را بالا نگه دارد‌، ممکن است ناچار باشد استراتژي خود را براي يک مدت طولاني اجرا کند‌.
قيمت نفت در پي افزايش اندكي كه داشت‌، در هفته‌هاي اخير مجددا کاهش يافته‌است‌، زيرا به رغم پايين بودن قيمت نفت‌، توليدکنندگان نفت شيل آمريکا‌، نفت بيشتري پمپاژ مي‌کنند‌. درنتيجه‌، موجودي نفت آمريکا در حال افزايش است و به نظر مي‌رسد پاياني براي فراواني نفت در بازار‌ها وجود ندارد‌. بنابراين‌، نبرد اوپک مي‌تواند طولاني و پرهزينه باشد‌.
آنچه موجب کاهش قيمت‌هاي نفت در ٦ ماه گذشته شده‌است‌، متوازن نبودن عرضه و تقاضاي نفت است‌. چرا که توليد نفت به ويژه از سوي آمريکا افزايش يافته و در نهايت منجر به سقوط قيمت‌ها شده‌است‌. در صنعت نفت‌، به وجود آمدن مازاد عرضه مي‌تواند سخت باشد‌، اما وقتي همه بفهمند شرايط بدين قرار است‌، قيمت‌ها مي‌توانند به سرعت کاهش يابند‌.
مشكل مازاد عرضه
مشکل امروز نفت اين است که مازاد عرضه در آينده نزديک از بين نخواهد رفت‌. در حقيقت مشکل بدتر نيز خواهد شد‌، حتي اگر قيمت نفت در حدود ٥٠ دلار در هر بشکه باشد‌.
از ماه ژوئن (‌خرداد‌) گذشته‌، زماني که قيمت نفت شروع به کاهش کرد‌، توليدکنندگان نفت نه تنها اقدام به کاهش توليد نکردند‌، بلکه سطح توليد خود را نيز افزايش دادند و توليد از سطح مصرف بيشتر شد و اوضاع بازار بدتر‌گرديد‌.
بخشي از مشکل اين است که مدتي طول مي‌کشد تا چاه نفت حفرشده‌، غيراقتصادي شود‌. براي مثال‌، يک شرکت نفتي ممکن است کل هزينه توليدش براي يک چاه جديد ٧٠ دلار در هر بشکه باشد‌، بنابراين شايد امروز به اين نتيجه برسد که حفاري يک چاه جديد ازنظر اقتصادي مقرون به صرفه نيست و احتمالا اين تصميمات به شکل يک کاهش جمعي در سرمايه‌گذاري نمود پيدا خواهد کرد‌.
اما اگر يک چاه در ژوئن سال گذشته حفرشده باشد‌، ممکن است هزينه ادامه توليد آن تنها ١٠ دلار در هر بشکه باشد و توليد آن تا چند سال آينده نيز امکان برقراري داشته باشد‌. بنابراين شما به عنوان يک توليدکننده‌، توليد خود را فقط به اين دليل که قيمت نفت ٥٠ دلار در هر بشکه‌است‌، کاهش نمي‌دهيد‌، بلکه فقط حفر چاه جديد را متوقف مي‌کنيد‌.
چالش موجود اين است که اين شرايط مي‌تواند تا سال‌ها بعد نيز رشد توليد را تداوم بخشيده و مازاد عرضه را بيشتر کند‌.
 مديريت اطلاعات انرژي آمريکا پيش بيني مي‌کند‌، توليد نفت خام در اين کشور از ٨,٦ ميليون بشکه در روز در سال ٢٠١٤ به ٣/٩ ميليون بشکه در روز در سال جاري مي‌رسد و در سال ٢٠١٦ نيز به ٥/٩ ميليون بشکه در روز صعود خواهد کرد‌. در حقيقت‌، قيمت نفت خام در حال کاهش است‌، اما توليد بالا مي‌رود که تقريبا ناقض قانون عرضه و تقاضا است‌.
موقعيت اوپك
اين روند‌، کشور‌هايي که عمده درآمد آنها از محل فروش نفت است را وادار به اتخاذ تصميماتي مي‌کند‌. به نظر مي‌رسد اوپک در تلاش براي تحت فشار قرار دادن توليدکنندگان نفت شيل در آمريکا و خارج ساختن آنها از بازار است‌، اما با اين اقدام‌، اين سازمان لازم است تا چندين سال بازار را در شرايط مازاد عرضه نگه دارد‌. مشکل اوپک اين است که انجام اين کار بسيار پرهزينه‌است‌.
آژانس بين‌المللي انرژي پيش‌بيني مي‌کند؛ کشور‌هاي اوپک در سال جاري ميلادي ٣٧٥ ميليون دلار از درآمد خود را فقط به خاطر پايين بودن قيمت نفت از دست دهند‌. چالش اين است که اوپک به آساني مي‌تواند با کاهش توليد به ميزان ٢ ميليون بشکه در روز‌، قيمت نفت را بار ديگر به ١٠٠ دلار در هر بشکه افزايش دهد‌، اما با اين اقدام‌، سهم بازار خود را از دست خواهد داد‌. در کوتاه مدت‌، اين اقدام کاملا درست است اما در بلندمدت‌، اوپک سهم بازار خود و کنترل بازار نفت را از دست خواهد داد‌. بنابراين‌، اگر شما جاي اوپک بوديد چه مي‌کرديد‌؟ اگر بيرون کردن توليدکنندگان نفت شيل آمريکا از بازار ٣ تا ٥ سال طول بکشد و در اين مدت شما صد‌ها ميليارد دلار درآمد از دست بدهيد‌، آيا به قيمتش مي‌ارزد‌؟ آيا حتي تضميني هست که قيمت ٥٠ دلار در هر بشکه سبب خروج توليدکنندگان نفت شيل از بازار در بلندمدت شود‌؟.
اوپک بايد مدت طولاني منتظر به ثمر رسيدن سياست خود براي خارج ساختن توليدکنندگان اضافي از بازار باشد‌. آيا در نهايت سود اين کار به زيانش مي‌ارزد‌؟ تنها گذشت زمان مي‌تواند به اين پرسش پاسخ دهد‌. آمريکا اينک به دنبال فناوري‌هايي است که هزينه توليد نفت شيل را کاهش دهد و دستيابي به اين فناوري‌ها بسياري از معادلات را تغيير خواهد داد.