نشریه شماره   205   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

بلاتکلیفی در کنترل نقشه‌های ساختمانی

«با سازوکاری که برای تخصصی شدن صدور پروانه‌های ساختمانی پیش‌بینی‌شده از این به بعد، مالک ساختمان، پروانه شهرسازی را دریافت می‌کند و پروانه ساختمانی به نام سازنده یا مهندس ساختمان صادر می‌شود» این گفته نایب‌رئیس سازمان نظام‌مهندسی استان تهران است.
دکتر حیدر جهانبخش می افزاید: البته این موضوع هنوز مصوب نشده اما در صورت تصویب در دولت و کمیته 5 نفره استان تهران که متشکل از استانداری، شهرداری، نظام‌مهندسی، وزارت راه و نماینده شورای شهر است؛ مهندس ساختمان مشخصات فنی طرح را دریافت کرده و به مراجع ذی‌ربط نشان داده و پروانه ساختمانی را می‌گیرد. با این توصیف دیگر صفرتا 100 یک طرح با مالک نیست و مهندس ساختمان هم باید در کار دخیل شود. به‌این‌ترتیب آمار تخلفات بسیار کاهش می‌یابد، چون امکان تبانی مالک با شهرداری از بین می‌رود و از طرفی کنترل‌ها هم بیشتر می‌شود، اما در حال حاضر مهندس مقیم ساختمان نیست و به شکل موردی به ساختمان سر می‌زند و نمی‌تواند به‌صورت کامل روی طرح نظارت داشته باشد.
وی می‌گوید به‌احتمال‌زیاد این موضوع برای سال آینده مصوب می‌شود که در این صورت ساختمان‌سازی در شهر تهران به یک امر تخصصی تبدیل می‌شود نه یک امر عمومی که هر شخصی که اراده کرد به آن ورود پیدا کند. این کار به نفع خریداران هم هست، چون ساختمان مهندسی ساز به معنای واقعی، نه معنایی که الآن رایج شده، تحویل می‌گیرند. از طرفی نقش مراجع نظارتی و کنترلی هم بیشتر می‌شود و شورای انتظامی نظام‌مهندسی می‌تواند به تخلفات رسیدگی کند. الآن اگر مالک تخلف کند نمی‌توان به‌سرعت به تخلفش رسیدگی کرد، در نهایت شهرداری کار مالک را می‌خواباند و مالک هم به دادسرا فراخوانده می‌شود اما تخلف مهندسین در شورای انتظامی با سرعت بیشتری پیگیری خواهد شد.
جهانبخش نقبی هم به موضوع مرکز تجارت جهانی می زند و ادامه می‌دهد:« در مرکز تجارت جهانی هم همین اتفاق افتاد. یعنی تأییدیه نظام‌مهندسی برای ساختمانی صادر شد که بعدها تغییر نقشه داد و من یقین دارم که تغییرات غیراستانداردی مثل اضافه بنا و نازک‌کاری سقف در مشخصات ساختمان رخ داده که تأییدیه نظام‌مهندسی را ندارد. الآن سقف بعضی طبقات، تحمل بار بالای 250 کیلو را ندارد و حتی مالک از واحدها درخواست کرده گاوصندوق با وزن بیشتر از این میزان را وارد نکنند. خب چرا این اتفاق می‌افتد؟ چون پروانه فقط به نام مالک صادر می‌شود و مالک هم می‌تواند همه امور را با بعضی نهادها ببندد.»
او البته تخلف نظام‌مهندسی را در این طرح‌ها نپذیرفته و می‌گوید:« من معتقدم قصور و کوتاهی رخ‌داده، اما تخلف نه! بااین‌حال ما به دنبال راهکار برای جلوگیری از تخلفات مشابه هستیم و نمی‌گوییم که مقصر را پیدا کنیم و محکوم کنیم چون فایده‌ای ندارد. ما باید برای ساماندهی امور ساختمان‌سازی در کشور راهکارهای اساسی پیدا کنیم که یکی از آنها صدور پروانه ساختمان به نام سازنده است. جهانبخش معتقد است: «وقتی طرح‌های ساختمانی از یک اندازه‌ای بزرگ‌تر و پیچیده‌تر شدند باید به‌تناسب همین پیچیدگی هم کنترل و نظارت روی آنها بیشتر شود، اما متأسفانه الآن این اتفاق در تهران نمی‌افتد و شما همان‌قدر که روی یک ساختمان 200 متری نظارت دارید بر یک ساختمان یک‌میلیون مترمربعی هم نظارت می‌کنید که این غلط است و کار به این بزرگی شوخی‌بردار نیست. متأسفانه در سال‌های گذشته این بحث موردتوجه نبوده و مشکلات زیادی را به وجود آورده است.
از طرفی مسائل کنترلی و نظارتی فقط بر عهده سازمان نظام‌مهندسی نیست . مسائل فنی ساختمان بر عهده شهرداری‌ها هم هست و این طورنیست که اگر مالک طرحی تأییدیه‌های نظام‌مهندسی را نشان داد، یعنی مشکلی وجود ندارد. مالک باید از هر دو نهاد مجوز و تأییدیه‌های لازم را کسب کند اما مشکلی که بیشتر در این زمینه رخ می‌دهد به تغییراتی بر می‌گردد که در هنگام ساخت اتفاق می افتد. به‌عنوان‌مثال مالک با شهرداری منطقه توافق می‌کند یک طبقه به 6 طبقه خود اضافه کند. بنابراین تأییدیه‌ای که از نظام‌مهندسی گرفته بر مبنای همین 6 طبقه است نه بیشتر. وقتی تغییر در پروانه شهرسازی اتفاق می‌افتد باید در نظام‌مهندسی هم به‌تناسب این تغییرات اطلاع‌رسانی شود که این کار انجام نمی‌شود و تخلفات از همین ناحیه نشئت می‌گیرد. از طرفی نمی‌توان به مالک گفت که تأییدیه نظام‌مهندسی ندارد، البته که دارد؛ اما این تأییدیه برای چه نقشه‌ای صادرشده، مهم است!»
او ادامه می‌دهد از حدود یک سال گذشته برای ساختمان‌ها 2 نوع پروانه صادر می‌شود: نخست پروانه شهرسازی و دوم پروانه نظام‌مهندسی. در پروانه اول؛ تراکم، زیربنا، پارکینگ و تعداد طبقات لحاظ و در پروانه دوم مشخصات فنی و اجرایی ساختمان درج می‌شود که باید به تأیید و بررسی سازمان نظام‌مهندسی برسد و این برای همه طرح‌ها در هر بعد و اندازه‌ای الزامی است.
به گفته جهانبخش ساختمان‌ساز بعد از دریافت پروانه اولیه، درصورتی‌که بخواهد ساخت و ساز کند باید پروانه ثانویه را هم از نظام‌مهندسی دریافت کند.