نشریه شماره   204   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پرده هوا

در اين شماره از نشريه پيام ساختمان به معرفي پرده هوا ميپردازيم تا با نقش اين دستگاه در ارتقاي کيفيت ساختمانها آشنا شويم. لازم به ذکر است سخنان عنوان شده نظرات شخصي مخاطبان است و پيام ساختمان لزوما آنها را رد يا تاييد نميکند. 

سيستم پرده هوا (Air Curtain) مولد جرياني از هواست که دو منطقه سرد و گرم را از هم جدا ميکند. اين سيستم از فن قدرتمندي در سقف و مکندهاي در کف تشکيلشده است. پرده هوا براي افزايش راندمان تجهيزات تهويه و کاهش هزينههاي انرژي طراحيشده است. افت انرژي از يک درِ باز به شرايط زير بستگي دارد:

اختلاف فشار بيرون و درون

اختلاف دماي بيرون و داخل

جريان وزنده هوا به در (باد)

در مکانهايي که دستگاه تهويه نصبشده بايد ميزان هواي ورودي و خروجي را کنترل کرد تا اختلاف فشار را زماني که در باز ميشود، تعديل نمود.

هواي گرم و سبک داخل و هواي سرد و سنگين خارج توزيع فشاري ايجاد ميکند. جريان هواي سرد از پايين در وارد و هواي گرم از بالاي آن خارج ميشود. از طرفي اختلاف دما نيز اين جريانات را وسعت ميبخشد. هنگاميکه باد به در ميوزد جرياني رخ ميدهد. مجموع جريانات وارده به در را با نصب پرده هوا ميتوان کاهش داد. پرده هوا از ورود مواد زائد و حشرات به داخل ساختمانها جلوگيري ميکند.

همه پردههاي هوا داراي يک فن است که جريان هواي فشرده را از بالاي در مستقيماً به پايين ميدمد. انرژي جنبشي در هوا مانند يک مانع عمل کرده و از نشت هوا ميان دو محيط با دما و فشار مختلف جلوگيري ميکند. تقريباً حدود 30 درصد جريان هوا بايد بهطور مستقيم به بيرون بدمد تا از نفوذ هواي سرد جلوگيري به عمل آيد. سرعت باد در کف بايد حدود 2 متر بر ثانيه باشد که بهوسيله نگهداشتن يک دستمالکاغذي زير در، اين مقدار تعيين ميشود.

در تابستان تمام پرده هوا بدون اتصال به المنتهاي گرم خاص، هواي گرم را به بيرون ميراند. اين واحدها اغلب در سردخانهها و کارخانههاي مواد لبني استفاده ميشود. هنگام استفاده از پرده هوا در اتاقهاي سرد، دستگاه بايد در بخش گرمتر و بهصورت کج با زاويه 15 درجه به سمت محيط گرمتر نصب گردد. اين کار براي جلوگيري از خروج هواي سرد به محيط گرم و همچنين براي حفاظت از موتور دستگاه انجام ميشود.

انتخاب مناسب پرده هوا در راندمان و کارايي تجهيزات تهويه مؤثر است. يک پرده هوا با قدرت پايين فن نميتواند جلوي ورود هواي سرد را بگيرد. در عوض نصب سيستمي قدرتمند در ارتفاعات پايين ميتواند اين نقص را جبران کند اما براي افرادي که در زير آن ايستادهاند نامطلوب و پر سروصدا باشد.

براي حصول نتيجه بهتر مطلوب است که کل عرض درِ تحت جريان پيوسته هوا قرار گيرد. پردههاي هوا هم ميتوانند المنتهاي گرم داشته باشد و هم بدون المنت باشند. هر دوي آنها افت انرژي را به يکميزان کاهش ميدهند و تفاوتشان به تأثيرگذاري روي افراد در محل باز ميگردد. وجود المنتهاي گرمايي، هوا را در ورودي خشک کرده و محيط را گرم ميکند. تعيين اينکه اتاق چه مقدار هواي گرم نياز دارد بستگي به اختلاف دماي داخل و بيرون داشته و همچنين به اينکه غير از پرده هوا چند منبع گرمايشي ديگر در محل موجود است.

مقدار هواي مورد نياز در پرده هوا به متغيرهاي بسياري وابسته است و محاسبه دقيق آن ممکن است سخت باشد، اما مقدار 2 هزار تا 5 هزار مترمکعب بر ساعت هوا براي هر مترمربع درِ باز رايج ميباشد.اين دستگاه همچنين باعث ميشود عمر سيستمهاي تهويه و خنککننده بيشتر شده و هزينه سرويس کردن اين سيستمها نصف شود.

روشهاي نصب پرده هوا

اين دستگاه بهصورت افقي، در بالا يا پايين يا هر دو سمت مکان باز نصب ميشود. درهاي باز در ساختمانها مقدار قابلتوجهي انرژي را هدر ميدهند. نصب پرده هوا ميتواند تا 90 درصد جلوي اين تلفات را بگيرد. با نصب اين سيستم در زمستان فروشگاهها و مراکز بزرگ ميتوانند درهاي خود را براي جذب بيشتر مشتري باز نگاه دارند بدون اينکه سرما وارد محيطشان بشود.

بهطورکلي نصب پرده هوا در داخل و بالاي در صورت ميگيرد. اگر  بالاي در، ديوار باشد بهراحتي دستگاه نصب ميشود، ولي عموماً در بالاي درها با پنجره يا کتيبه مواجه هستيم و بايد با استفاده از مقاطع فلزي (قوطي يا نبشي يا تسمه) کلاف فلزي (ساپورت) محکم ايجاد نماييم تا پايه مناسب براي نصب پرده هوا باشد.

مواردي که هنگام نصب بايد رعايت شود

محل نصب محکم باشد، طوري که بعد از نصب، دستگاه در حالت خاموش لرزش نداشته باشد. دستگاه بالاي بازشوي در نصب شود و بيجهت به سمت سقف نرود تا دقيقاً نازل پرده هوا از ابتداي بازشوي در، باد را به سمت پايين بفرستد. موانع مزاحم در بالاي سردر جمعآوري شود. در ورودي مکانهاي عمومي اگر مدل بدون کويل انتخابشده، در زمستان بهتر است مکش دستگاه در مجاورت هواي گرم (بخاري يا فنکويل و...) قرار گيرد.

در صورت انتخاب مدل کويلدار لولهکشي آب گرم يا سرد با لوله 3/4 اينچ انجام شود. اين دستگاه قابليت اتصال به لوله از هر دو سمت چپ و راست را دارد.

کاربرد پرده هوا در سردخانهها

يکي از کاربردهاي مهم پرده هوا براي درهاي سردخانهاي است. اصولاً بهواسطه باز بودن درهاي سردخانه که عموماً در هنگام تخليه و بارگيري صورت ميگيرد اتلاف برودتي زيادي صورت رخ ميدهد. اين موضوع بهخصوص در مواردي که اختلاف درجه حرارت بيرون و داخل سردخانه بيشتر باشد خود را آشکارتر مينماياند. در سردخانههاي بالاي صفر نصب در، داخل سردخانه توصيه ميشود و در سردخانههاي زير صفر به دليل امکان يخ زدن پروانه دستگاه، بهتر است در بيرون از ساختمان نصب شود.

بهتر  است دستگاههاي با سرعتبالا در سردخانهها نصب نشود، چون باد برگشتي که بر کف زمين ميخورد خود باعث اتلاف حرارت ميشود، همچنين پرده هوا با سيستم اتوماتيک، براي درهاي سردخانهاي پيشنهاد ميشود.

دليل اصلي نياز به پرده هوا در سردخانه علاوه بر حفظ کيفيت کالاي انبارشده، صرفهجويي در مصرف انرژي و اتلاف برودتي است. ازاينرو هزينه نصب پرده هوا در کوتاهمدت برگشتپذير است. 

آيا پرده هوا بايد هميشه روشن باشد؟

بهطورکلي براي درهايي که کم تردد هستند، مثلاً در هر ساعت کمتر از 10 بار باز و بسته ميشوند، بهتر است از امکان اتوماتيک پرده هوا استفاده شود، اما در خصوص درهاي پرتردد مثل درِ بانک يا بيمارستان، بايد درهاي پرده هوا دائماً کار کند. در اين شرايط اگر دستگاه تمام 24 ساعت شبانهروز روشن باشد، بهتر از اين است که دائماً خاموش و روشن شود. اين موضوع هم ازنظر استهلاک دستگاه و هم راندمان عملکرد پرده هوا اهميت دارد.

ايمان جرنگ، مديرعامل شرکت ميتسويي که به مدت 18 سال است در حوزه توليد پرده هوا فعاليت ميکند درباره استفاده بهينه از پردههاي هوا در ايران چند توصيه داشت: «در هنگام تجهيز ساختمان به پرده بايد به نوع کاربرد آن توجه شود. در کاربرد تجاري تقريباً هر جا که دري وجود داشته باشد به پرده هوا هم نياز است و در حوزه صنعتي نيز با در نظر گرفتن ملاحظات بهداشتي بهويژه در کارخانههاي توليد مواد غذايي استفاده از پرده هوا ضروري است. پرده حتماً بايد در داخل نصب شود نه خارج از ساختمان.»

جرنگ همچنين درباره کيفيت محصول داخلي در مقايسه با محصولات ديگر کشورها گفت: «در داخل کشور بههرحال محدوديتهايي ازنظر عملکرد وجود دارد، اما در مقايسه با مدلهاي چيني کاراتر است.»