فصل كِشت برق

شمار نشریه : 204

گروه تأسيسات: مسئولان كشور را از برق خارجي بينياز ميدانند. حتي در ماههاي اخير سوداي جايگزيني برق به جاي نفت و صادرات آن براي ارزآوري برخي از محافل اقتصادي كشور را به خود مشغول كرد. گفته ميشود ايران توانايي توليد برق براي تمام منطقه خاورميانه و حتي شمال آفريقا را دارد. اكنون نيز ايران با كشورهاي افغانستان، عراق، پاكستان، ارمنستان و تركيه تبادل برق دارد كه ميزان آن به 1510 مگاوات ميرسد. گرچه حجم بالايي از اين ميزان تبادلات را با كشور عراق داريم و از كشورهاي تركمنستان و ارمنستان نيز برق وارد ميكنيم. بااين همه تأمين برق در كشور با چالشهايي روبه روست كه شائبههايي بر سر توانايي ايران در اين صنعت را ايجاد كردهاست.

مهمترين آنها قيمت پايين برق است كه شركت توانير را به يكي از بدهكارترين شركتها به پيمانكاران تبديل كردهاست. مسئله ديگر هدررفت زياد برق در مسيرهاي توليد، توزيع و مصرف و همچنين مصرف بيرويه شهروندان ايراني است. در اين ميان اين سؤال مطرح ميشود كه آيا با اين مشكلات عديده و چالش بيآبي سدهاي ايران كه سهم 8درصدي نيروگاههاي برق آبي را كمتر كردهاست آيا وزارت نيرو توانايي تأمين برق كشور را در بهار و تابستان پيش رو دارد؟!

كارنامه وزارت نيرو در پاييز و زمستان

فصول پاييز و زمستان هرسال فصل كشت وزارت نيرو است. فصل به روز کردن نيروگاهها و فصولي كه آزمون وخطا براي افزايش راندمان نيروگاهها صورت ميگيرد. فصلي مناسب براي اينكه خطوط انتقال براي كاهش هدررفت انرژي تعويض و تعمير شده و فصل خانهسازي تا تجهيزات بهينهتر و كارآمدتر جاي سيم كشيها و لامپهاي قديمي را بگيرد. با توجه به مشكلاتي كه وزارت نيرو در تابستان 93 با آن دست در گريبان بود و افزايش پيك برق در آن فصل و همچنين كاهش آب سدها كه به كاهش توليد نيروگاههاي برق آبي منجر شد، تدابير اين وزارتخانه براي بهار و تابستان 94 چه بودهاست؟.

از زبان مسئولان شنيدهايم كه ظرفيت توليد برق كشور تکميل شده و بايد با افزايش راندمان نيروگاهها و كاهش هدررفت خـطوط انـتقال و تـوزيع، مديـريت مصرف انجام گيرد.

هرچقدربازدهي نيروگاهها بيشتر باشد براي تـوليد مـقدار معيني برق، سوخـت كـمـتـريمـصـرف ميشود. بنابـراين با نصب واحد بخار در خروجي نيروگاههاي گازي و استفاده از حرارت خـروجـي توربين گاز يك نيروگاه سيكل تركيبي تشكيل ميشود كه بازده به مراتب بيشتري نسبت به نيروگاههاي گازي دارد.

هوشنگفلاحتيان معاون برق وزير نيرو در اين زمينه پيشتر گفته بود كه دولت ديگر نيروگاه برق بدون واحد بخار نخواهد ساخت و نيروگاههاي گازي حال حاضر را هم به نيروگاههاي سيكل تركيبي تبديل خواهد كرد. در اين ميان وي از عقد قرارداد نيروگاه سيكل تركيبي با ظرفيت 3 هزار و 700 مگاوات با بخش خصوصي خبر داد كه اين مقدار در عرض 3 سال به 16 هزار مگاوات خواهد رسيد. البته کارشناسان ترديد دارند که با توجه به بدهي گسترده دولت به پيمانکاران حوزه برق، بخش خصوصي بتواند به وزارت نيرو اعتماد کند و به اميد بازپرداخت سرمايه و سود و يا خريد تضميني پا به عرصه گذارد. تعرفه گذاري هوشمندانه و اخذ هزينه تمام شده برق از مشترکين پرمصرف نيز به عنوان منابعي براي تأمين بودجه افزايش بازدهي نيروگاهها يادشدهاست.

 چالش اقتصادي برق

فتاح قره باغ؛ مديرعامل شركت مديريت شبكه برق ايران، با اشاره به كامل شدن ظرفيت توليد ايران با افزوده شدن 1500 مگاوات برق كشور تا تابستان 94 تنها راه تأمين نياز پيك مصرف تابستان را مديريت بار و مصرف انرژي ميداند. اين گفته مكررا توسط مسئولان تكرار شدهاست به گونهاي كه «مديريت مصرف» به عنوان ستون فقرات مديريتي وزارت نيرو درآمدهاست. گرچه چالش قيمت پايين برق و نقشي كه عوارض برق در هدفمندي يارانهها بازي ميكنند سد بزرگي بر سر راه ساماندهي به اقتصاد برق كشور است.

ورود شركتهاي خصوصي داخلي و بينالمللي در اين ميان با شك و شبهههايي روبه روست، هم اکنون نيز پيمانكاران برق جزو طلبكارترين پيمانكاران دولت قلمداد ميشوند. گرچه بسته پيشنهادي دولت مبني بر دريافت بخشي از هزينه توليد از مصرف کنندگان و بخش ديگر از دولت در صورت اجرايي شدن ميتواند جذاب باشد اما در اين ميان همچنان يارانههاي بالاي انرژي، توان انعطاف را از مديريت بخش برق كشور گرفتهاست.

كاهش هزينه توليد نيز راهكار ديگري است. هوشنگ فلاحتيان در اين زمينه ميگويد وزارت نيرو نسبت به توليد برق از گازهاي همراه نفت استقبال ميكند، اين شيوه و وابستگي توليد برق به نفت مناقشاتي بين وزارت نفت و نيرو را موجب شدهاست به گونهاي كه وزارت نفت خود را محق به توليد و فروش برق دانستهاست. همايون حائري مديرعامل توانير در اين زمينه گفتهاست فعلا نه پيشنهادي به ما شده و نه برنامهاي در اين زمينه داريم.