نشریه شماره   204   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مشاهیر بزرگ معمـاری جهـان

والتر گروپيوس، معمار صاحبنام، متولد سال 1883ميلادي در برلين  بود که در سال 1969 ميلادي در ماساچوست درگذشت. وي از شاخصترين معماران و مدرسان قرن بيستم به شمار ميرود. پدرش از معماران بزرگ و معروف برلين بود و عمويش مارتين گروپيوس نيز معماري مشهور و نامي بهحساب ميآمد.

 وي رئيس مدرسه هنرها و صنايعدستي در برلين و سرپرست آموزش هنر در پروس بود. گروپيوس معماري را نخست در مدرسه فني مونيخ و سپس در برلين فراگرفت. در 1907 به دفتر «پيتر بهرنز» راه يافت. بسياري از معماران که بعدها به شهرت جهاني رسيدند، ازجمله ميس وندروهه و لوکوربوزيه که سرآمد معماران دوران خود بودند در دفتر بهرنز کار ميکردند.

گروپيوس در1910 کارهاي صنعتي که شامل گستره وسيعي از تزيينات داخلي، ديوارهاي پيشساخته مدلهاي توليد وسايل زندگي بهصورت انبوه و اتاقهاي اتومبيل بود را طراحي نمود. مدل معروف به «فاگوز فاکتوري در الفدان» اولين طراحي معروف و مهم ساختماني او بود که در سال 1911 م با همکاري آدولف ماير معمار معروف بنا گرديد. طراحي اين ساختمان راهگشاي ساخت ساختمانهاي فولادي و شيشهاي او شد. اين ساختمان سهطبقه اسکلت فولادي ديوارهاي آن به شکل تقسيمکنندههاي پردهاي مانند شيشهاي بود.

 برجهاي شيشهاي مدور به همراه پله اضطراري اولين الگوي معماري او بود. در سال 1915 از طرف« گراند دوک ساکسو ايمار» بهعنوان مدير مدرسه هنرها و صنايعدستي و همچنين مدرسه هنر معماري در وايمار منصوب شد. در سال 1919 اين دو مدرسه در هم ادغام شد و مدرسه معروف دولتي «باوهاوس» با شهرت جهاني تشکيل شد که در آن معماران برجستهاي پرورش يافتند.، در سال 1928 به دليل افکار آزاديخواهانه اش از مديريت مدرسه باوهاوس استعفا داد و دو سال قبل از استعفا باوهاوس را در دسائو طراحي کرد.اين مجموعه شامل کلاسهاي درس، ساختمان کارگاهها، خوابگاه و ساختمان سادهاي که با يک پل سرپوشيده ابتداي دو ساختمان را به هم وصل ميکرد، بود. ساختمان کارگاهها که شبيه بال بود با دالهاي بتني و ستونهاي قارچي شکل به اجرا درآمد، طوري که ستونها عقبتر از بدنه نما قرار ميگرفت و اين موضوع اجازه ميداد که نماهاي وسيع سراسر شيشهاي در سهطبقه ادامه يابد. اين روش ديوار پردهاي سراسر شيشهاي احتمالاً اولين باري بود که به روش صنعتي سازي به اجرا در ميآمد. سال 1923 بازسازي تئاتر شهر« فبا» را با همکاري «ماير» انجام داد. در سال 1927 به طراحي سالن تئاتري به تقليد از تئاترهاي نيمدايرهاي يونان با پيشصحنه مدرن نيمدايرهاي شکل پرداخت که رديف صندليهاي جايگاه قابل چرخش بود .

 گروپيوس زماني که در باوهاوس بود به مطالعه شرايط زيستمحيطي مطلوب با توجه به حفظ هويت مشخصات اقليمي پرداخت. هدف او معرفي نوعي مجموعه مسکوني شهري بود که اين مجموعه داراي نور طبيعي و فضاي سبز مناسب و پردرخت و چمنزار باشند. وي با اين ايده به طراحي ساختمانهاي بلندمرتبه ده طبقه صاف و بتني پرداخت. پروژه عظيم شهرک ريمنس بين سالهاي 1927 و 1930 در برلين طراحي و ساخته شد. در سال 1933با به قدرت رسيدن ناسيونال سوسياليستها براي معماران نوانديش و آزاديخواه شرايط دشواري به وجود آمد و به همين لحاظ والتر گروپيوس به انگليس رفت و با «ماکسول فراي» معمار بسيار معروف همکاري مشترکي را آغاز کرد. از طراحي بسيار مهم و معروف آنها طراحي ساختمان لابراتوار توليد فيلم «لندي» در «دنهايم» به سال 1936است .

وي در سال 1937 بهعنوان استاد مدعو به دانشگاه هاروارد رفت و با مارسل بروئر يکي از دانشجويان قبلي خود در باوهاوس وارد همکاري شد و يک مجموعه مسکوني بسيار زيبا در سال 1941 براي کارگران آلومينيومسازي ساخت. تجربيات گروپيوس در زمينه استاندارد توليد انبوهسازي مسکن از سال 1942 به بعد منجر به ساختوساز به روش انبوهسازي شد.

گروپيوس در سال 1945 با همکاري چند معمار جوان و يک تيم 8 نفره به نام Ae+(تک) چندين پروژه و ساختمان مرکز فارغالتحصيلان دانشگاه هاروارد کمبريج  را طراحي کرد. از سال 1957تا1969 يعني اواخر عمرش بيشتر فعاليت او در برلين غربي بود. در سال 1957 ساخت چند ساختمان ده طبقه بسيار زيبا در رابطه با برگزاري نمايشگاه اينتربائو در صحراي« هانسا» را انجام داد.

مهمترين مشخصه ساختمانهاي گروپيوس (والتر) کاربري مصالح جديد از قبيل فولاد، بتن و شيشه بود درحاليکه نوآوريهاي ديگر او عمدتاً در زمينه کاربري ديوارهاي سراسر شيشهاي به شکل پوسته بيروني به اجرا در آمد و به لحاظ حداکثر استفاده از نور آفتاب از اهميت بسيار زيادي برخوردار بود. شيوه معماري او اصولاً مشخصه کاملاً کلاسيک مهارشده را دارد. نمونه بسيار بارز آن خانههاي مسکوني کارمندان باوهاوس در دسائو است. اما گروپيوس نه بهعنوان يک معمار بلکه در زمينه آموزش هم تأثير به سزايي گذاشته بود. او يکي از متفکران بزرگي بود که هوشمندانه به نيازهاي استاندارد و صنعت پيشساخته توجه داشت. مهمتر از همه وي خواستار نوعي معماري بود که توسط کارگروهي انجام ميگرفت که در همه افراد نقش مهمي در ارتباط با ارتقاي کيفيت کلي طرح داشتند. گروپيوس اين موضوع را بهمثابه سمبل زندگي اشتراکي و همبستگي هوشمندانه با جامعه ميدانست.