هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   204   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

طرح مسکن اجتماعی جدی‌تر شده است؟

جليل کريمي
معاون وزير راه و شهرسازي بهتازگي از توافق بر سر طرح مسکن اجتماعي خبر داده و گفته است: طرح مسکن اجتماعي ميان مسئولان وزارت راه و شهرسازي و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي به تفاهم نهايي رسيده و منتظريم اين طرح در جلسه شوراي عالي رفاه با حضور روحاني به تصويب نهايي برسد. طرحي که هنوز جزئيات آن مشخص نيست و بسياري آن را ادامه طرح مسکن مهري ميدانند که موردانتقاد شديد خود دولت يازدهميها قرار گرفت.اما اين روزها با جدي شدن ماجراي مسکن اجتماعي و رفتن طرح آن به شوراي عالي رفاه سؤالي که بيش از هر زمان ديگري مطرح ميشود اين است که مسکن اجتماعي چه تفاوتي با مسکن مهر خواهد داشت؟  در اين گزارش نقطه نظرات طرفداران و منتقدان در رابطه با اصل ، فرع و شباهت ها و تفاوت هاي اين دو طرح  بررسي شده است.
طرح ويژه اقشار ضعيف جامعه
معاون امور مسکن و ساختمان راه و شهرسازي در خصوص طرح مسکن اجتماعي ميگويد: با توجه به اينکه اين طرح ويژه اقشار ضعيف جامعه بوده و براي دهکهاي اول و دوم طراحيشده است، جزييات آن در جلسات متعددي ميان وزارتخانههاي راهوشهرسازي و تعاون، کار و رفاه اجتماعي بررسي شد تا بالاخره به تأييد دو طرف رسيد.
مظاهريان با بيان اينکه بايد پيشنويس اين طرح در جلسه شوراي عالي رفاه نيز به تصويب برسد تا قابليت ابلاغ و اجرا بيابد، ادامه داد: بهاحتمال فراوان هفته دوم اسفندماه اين جلسه برگزار خواهد شد تا پس از تأييد اعضا و رئيس شوراي عالي رفاه (رئيسجمهور) از اين طرح رونمايي و سپس براي اجرا به دستگاههاي مربوط ابلاغ شود.
 به گفته معاون وزير راه و شهرسازي در بخشهايي از اين پيشنويس راهکارهاي مختلفي براي تهيه مسکن خانوارهاي کمدرآمد اعم از واگذاري مستقيم خانههاي اجارهاي، پرداخت اجارهبهاي مسکن براي افراد ساکن در آن، ارائه زمين رايگان و دولتي به تشکلهاي کارگري و سرپرستان خانوادههاي کمدرآمد براي ساختوساز مسکن ارزان و... طراحي و تدوينشده که پس از تصويب در شوراي عالي رفاه به اجرا در ميآيد.
آغاز ماجراي مسکن اجتماعي
اواخر فروردينماه امسال عباس آخوندي، وزير مسکن دولت يازدهم گفته بود: مسکن اجتماعي بازگشت به گفتمان امام (ره) طي فرمان 21 فروردين 1358 و سياستهاي ابلاغي مقام معظم رهبري است. مأموريت مهم اجراي اين طرح که بر اساس آن طي 10 سال، 5/1 ميليون واحد مسکوني احداث خواهد شد، بر عهده بنياد مسکن انقلاب اسلامي و نهادهاي عمومي ازجمله شهرداريها گذاشته ميشود.
وزير راه و شهرسازي با اعلام اينکه گفتمان حضرت امام خميني (ره) و سياستهاي ابلاغي از سوي رهبر معظم انقلاب پايههاي طرح مسکن اجتماعي هستند، تأکيد کرده بود: مأموريت مهم اجراي اين طرح که بر اساس آن طي 10 سال يک و نيم ميليون واحد مسکوني احداث خواهد شد، به عهده بنياد مسکن انقلاب اسلامي و نهادهاي عمومي ازجمله شهرداريها گذاشته ميشود تا ماجراي جايگزيني مسکن مهر با مسکن اجتماعي جديتر شود.
مسکن اجتماعي براي 700 هزار خانوار
بعد ازآن نيز حجتالله عبدالملکي، عضو هيئت علمي دانشگاه امام صادق (ع) و عليرضا خسروي، عضو کميسيون عمران مجلس با حضور در يک برنامه تلويزيوني جزئيات مسکن اجتماعي و حمايتي را تشريح کرده و اعلام نمودند: در طرح مسکن اجتماعي و حمايتي قرار است دولت 60درصد اجارهبهاي واحد مسکوني را بهصورت «بن اجاره» براي 700 هزار خانوار دهک يک و دو تأمين کند.
بهاينترتيب، بر اساس اين طرح دولت قصد دارد 60 درصد اجارهبهاي مسکوني 700هزار خانوار را بهصورت «بن» تأمين کند و آنها را تحت حمايت خود قرار دهد. همچنين دولت سپردهاي در بانک قرار ميدهد و به ازاي 700 هزار نفر تقسيمبندي صورت ميگيرد؛ بهطوريکه ماهانه 650 هزار تومان        « بن» را بين 700 هزار نفر مدنظر تقسيم ميکند و با در نظر گرفتن 1500 ميليارد تومان سپرده در بانکها با نرخ 23 درصد 340 ميليارد تومان پول دريافت خواهد کرد.
تفاوتهاي مسکن اجتماعي با مسکن مهر
برخي منتقدان معتقدند،طرح مسکن اجتماعي همه مشکلات مسکن مهر از تورمزا بودن تا اشکالات مربوط به مکانسنجي و ساختوساز را در خود دارد. يک کارشناس اقتصاد مسکن در خصوص مسکن اجتماعي ميگويد: درکشورهاي مختلف دنيا معمولاً سياستهايي براي ساخت مسکن وجود دارد. مثلاً يک روش ساخت واحدهايي است که دولتها با توجه به قوانين اساسي خود با تجميع انبوهسازان و استفاده از تسهيلات بانکي ميسازند و در اختيار متقاضيان قرار ميدهند. به اعتقاد وي طرح مسکن اجتماعي بايد مکمل برنامههاي اصلي دولت باشد و نبايد بهعنوان سياست اصلي تلقي شود.
محمدرضا دهقان، با اشاره به اينکه مالکيت مسکن اجتماعي به کسي واگذار نميشود، تأکيد ميکند:  اينکه در مسکن اجتماعي مردم مستأجر دولت باشند، مشکلي حل نميشود. از سوي ديگر بايد به اين نکته توجه داشت که ساخت و عرضه مسکن توسط بخش خصوصي و بدون نظارت دولت بازار مسکن را دچار نابساماني خواهد کرد.
تأکيد دولتيها بر مسکن اجتماعي
 بااينحال دولتيها بر مفيد بودن مسکن اجتماعي تأکيد دارند چرا که اجراي مسکن مهر بنا به گفته رئيسجمهوري بار سنگين تورمي به دنبال داشت . به گفته دولتيها، طرح ساخت مسکن مهر عمدتاً در مناطقي شروع شد که در حاشيه شهرها قرار داشت و امکانات زيربنايي کافي نداشت. براي همين هم بخشي از واحدهاي مسکوني وقتي ساخته شدند، نه آب داشتند، نه برق و نه گاز و... علاوه بر اين، پيشبيني بسياري از زيرساختهاي لازم نظير درمانگاه، مدرسه و ديگر نيازهاي اوليه نيز در اين شهرکها نشده بود؛ به همين خاطر انتقادها نسبت به اين طرح زياد بود. وزير راه و شهرسازي با انتقاد از طرح مسکن مهر گفته است: مشکل من با ساخت مسکن مهر اين بود که اين واحدها در جاهايي ساختهشدهاند که قابل سکونت نبودهاند.
ايراد ديگري که به مسکن مهر گرفته ميشود اين است که اين طرح مردم را از مديريت ساخت خارج کرد و دولت با يک ساختوساز بسيار وسيع روبهرو شد، اما وزير راه و شهرسازي تأکيد دارد ساخت مسکن اجتماعي در داخل بافت شهري است که نيازي به زيرساخت دوباره ندارد. همچنين گفته ميشود متولي ساخت اين نوع مسکن نهادهاي اجتماعي هستند ازاينرو بار تورمي به دنبال ندارد. از سوي ديگر دولت بنا ندارد مسکن اجتماعي را بهصورت يکجا براي گروههاي کمدرآمد جامعه در مکاني مشخص بسازد بلکه ساخت اين مسکن در نقاط مختلف شهري خواهد بود.
مسئله ديگر اينکه در ماهيت طرح مسکن مهر محدوديتي براي دهکهاي درآمدي وجود نداشت به اين معني که اگر خانواري جزو دهک بالاي 5 يعني داراي درآمد متوسط به بالا اما فاقد مسکن بود، ميتوانست از تسهيلات اين طرح استفاده کند حال اينکه در طرح مسکن اجتماعي متقاضيان فقط جزو دهکهاي يک و 2 و حداکثر سه هستند.
سخن آخر
هرچند مردم نيازمند طرحهاي مسکني براي خانهدار شدن هستند،اما اگر طرحهاي دولت يازدهم هم با نام هاي چه اجتماعي، چه حمايتي، چه پاک، چه اميد و چه هر نام ديگري مانند طرح هاي دولت هاي گذشته بدون کار کارشناسي شده از لحاظ ساختاري و امکانسنجي باشند و به جزئيات توجه نشود تنها  مُسکني موقتي و زودگذر خواهند بود که جز باري اضافه بر دوش دولتهاي بعدي عايدي براي متقاضيان واقعي مسکن نخواهد بود.