نشریه شماره   204   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

آرامگاه قطب الدین حیدر

قطب الدين حيدر (عارف مشهور متوفي بسال 618 ه.ق.) را مردي صاحب باطن، مجذوب مطلق و اهل رياضت و کرامت توصيف کرده اند.

مقبره قطب الدين حيدر مشتمل بر ايواني مرتفع, ورودي و محوطه زير گنبد است اين مزار که در اصل از بناهاي دوره تيموري است با گنبد دو جداره استقرار بر طاق نماهاي شانزده گانه ايجاد شده است.

در دوره صفويه در زمان شاه عباسي در سال 1023 هجري به همت خواجه سلطان محمود تربتي حاکم تربت با مصالح سنگ و گچ و بسيار مستحکم مرمت و بازسازي شده است.

پوشش زيرين سقف در فضاي داخلي مزين به تقوشي هندسي بسيار ممتاز دارد به خط کوفي لا اله الا الله و محمد رسول الله و اسامي تعدادي از عرفا حکاکي گرديده است.

ضريح چوبي شيخ در ميان محوطه زير گنبد قرار گرفته و داراي تاريخ 987 هجري قمري است در امتداد فضاي ورودي نيز محرابي از گچ بري هاي زيبا تعبيه شده است.

صحن کوچک مجموعه داراي چند حجره دو طبقه است تاريخ بناي مجموعه به ويژه گنبدخانه آن را دست کم بايد به قرن نهم هجري عقب برد

در قسمت ديگر اين مجموعه کاروانسرايي است متعلق به دوره قاجار که هر دوي بناهاي ذکر شده (مسجد و کاروانسرا) سالها بعد از ساخت مزار قطب الدين حيدر ساخته شده و دليل اين توسعه ميداني ، خيل زائران ومشتاقان اين عارف بوده است.

در حال حاضر هم اداره ميراث فرهنگي شهرستان تربت حيدريه با استقرار خود در اين مکان، از آن به عنوان ساختمان اداري بهره مي گيرد و با انجام يک سري اقدامات امنيتي، کاروانسراي موجود را به موزه اي کوچک براي گردآوري گنجينه هاي فرهنگي، تاريخي و باستاني تبديل کرده است.

بنايي معمارانه با تخيل مينياتوري تيموريان، دقت و ظرافت و بلند پروازي هنر مرمت صفويه ودر نهايت مورد توجه حاکمان قاجار در حفظ، احيا وتوسعه اين مکان ورود و گردش در اين مجموعه به هم پيوسته بسيار ساده، جذاب است.

مزار و مسجد قطب الدين حيدر مربوط به دوره تيموريان- دوره صفوي است و در تربت حيدريه، مرکز شهر ،خيابان قائم واقع شده و اين اثر در تاريخ 15 دي 1310 با شماره-ثبت 175 بهعنوان يکي از آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.