نشریه شماره   203   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خانه‌هاي هوشمند BMS

گروه تاسيسات: «نشست 5 در 5» هر ساله پنج تکنولوژي را معرفي ميکند که طي پنج سال آينده جهان را دستخوش تحول خواهد كرد. بنا بر گزارش سال 2008 اين نشست؛ خـانههاي هوشـمند با تجهيز به

(Building Management System‌(BMS

علاوه بر سيستمهاي ايمني، امنيتي، کنترل تردد و اتوماسيون ساختمان (کنترلي کردن تمام چراغها و تجهيزات برودتي، حرارتي و) روشهاي بسيار موثري جهت صرفه جويي مصرف انرژي ارائه ميدهند. سيستمي كه در اوضاع نابسامان ساخت و ساز شهري و هدررفت انرژي به ميزان 2 تا 3 برابر استاندارد جهاني براي كشور ما گريزناپذير مينمايد. شاخهاي علمي، تحقيقاتي و اجرايي كه چشم اندازي از آينده ساختمانها روبروي ما مينهد. در اين شماره از نشريه پيام ساختمان به سراغ مجريان طرح خانههاي هوشمند يا BMS رفتيم تا ضمن آشنايي با اين سيستمها مشكلات اين رشته كاري را نيز جويا شويم. بديهي است كه سخنان عنوان شده نظرات شخصي مخاطبان است و نشريه پيام ساختمان لزوما آنان را تاييد يا رد نميكند.

خانه هوشمند چيست؟

سيستم مديريتي ساختمان (‌BMS‌) وظيفه مديريت و کنترل وضعيت ساختمان از لحاظ سرمايش و گرمايش (‌HVAC‌)، روشنايي (‌Lighting‌)، کنترل تردد امنيت (‌Access‌)، سيستم اعلام حريق (‌FAS‌) را دارد و از يک پردازشگر ديجيتالي الکترونيکي براي کنترل الگوريتمها استفاده ميشود و قابليت برقراري ارتباط با ديگر کنترلرها را امکان پذير ميسازد. از آنجا که به کارگيري سيستمهاي مديريت ساختمان بايد فاقد پيچيدگيهاي فني باشد و به سادگي توسط کاربر انجام پذيرد، امروزه اغلب توليدکنندگان سيستمهاي مديريت ساختمان، نرم افزارهاي گرافيکي کاربرپسندي را جهت کنترل سيستمها ارائه ميدهند. نرم افزارهاي مربوطه با استفاده از اشياي گرافيکي مختلف، کنترل همه جانبه ساختمان را به راحتي دردسترس قرار ميدهند.

با نصب اين سيستمها خانه تقريبا تحت كنترل قرار ميگيرد. امروزه با پيشرفئتهايي كه صنايع الكترونيك كردهاند پنجرههاي فوق هوشمند نيز به منظور ايجاد محيطي آسوده از نظر نور، گرما و با استفاده از شيشه با تكنولوژي بسيار بالا ساخته توسط محققان آزمايشگاه ملي لورنس بركلي (‌Lawrence Berkeley‌) در كاليفرنياي آمريكا ساخته شدهاست.

رشد فرهنگ مصرف از طريق خانههاي هوشمند

امروزه يكي از مشكلات بزرگ كشور رشد فزاينده مصرف انرژي است. اين موضوع انديشه جامعه علمي را به خود مشغول کرده که چطور در هر زمينهاي ميتوان فرهنگ مربوطه را اصلاح کرد؟ به گفته برخي از كارشناسان سيستمهاي خانههاي هوشمند ميتواند در بهبود فرهنگ مصرف جهشي ايجاد كند.

در خانههاي هوشمند که توسط دستگاه مرکزي تجهيز ميشوند لامپ هر فضايي فقط زماني روشن است که شما در آن حضور داشته باشيد و پس از خارج شدن از اين فضا چراغها به صورت اتوماتيک توسط اين سيستم خاموش ميشوند. با نگاه دقيقتر ميتوان نکات بسياري از اين دست را پوشش داد. بسياري از موارد اتلاف انرژي به دليل خستگي، کم حوصلگي و يا به تعبيري تنبلي افراد اتفاق ميافتد. اينها همه امکاناتي است که با استفاده از سيستمهاي جامع مديريت ساختمان در اختيار ساکنان خانه قرار ميگيرند. کنترلي کردن تمام تجهيزات داخل يک خانه سيستمهاي ايمني و امنيتي کاملي را ايجاد ميکند که در برابر سرقت، آتش سوزي، نشت گاز و ميتوانند خانه را محافظت کنند. مسائلي که بنا به آمار علاوه بر تلفات جاني غير قابل جبران صدمات مالي و ريالي بسياري به اقتصاد خانوادهها و نهايتا جامعه وارد ميکند. امروزه در جهان صنعت ساختمان با سرعت بسياري به سمت تکنولوژيهاي مدرن برق و الکترونيک حرکت ميکند و البته صنعت ساختمان در داخل کشور عزيزمان ايران نيز از اين مسئله بينصيب نمانده و با چشمانداز بسيار روشني به سمت آيندهاي ميرود که تمام خانهها به اين سيستمها تجهيز شوند.

اجراي BMS

مهدي امين پور، كارشناس خانههاي هوشمند در مورد اجراي سيستمهاي BMS به پيام ساختمان گفت: مديران تأسيسات به منظور اينکه BMS خريداري شده بهترين سيستم جهت نصب و اطمينان از برآورده کردن خواستههاي آنها به منظور رفع نيازهاي مصرفکننده باشد عواملي را جهت تصميم گيري و انتخاب خود در نظر ميگيرند.

وي ادامه داد: نخستين عامل انتخاب BMS تأمين نياز مصرف كنندهاست. به دليل تخصصي بودن اين سيستم بايد با نيازهاي اقليمي خانه، موقعيت جغرافيايي، تعداد ساكنين و ديگر نيازهايي كه اهالي خانه دارند، سازگار باشد. نيازهاي خانهاي كه در منطقه سردسير است با نيازهاي خانه گرمسير متفاوت است، همچنانكه نياز اهالي خانه پرجمعيت با خانهاي با تعداد سكنه كم متفاوت است.

امين پور، دومين معيار را مدت زماني كه سيستم در حال فعاليت است، دانست و گفت: در هنگام اجرا بايد به مواردي مانند مدت استفاده از سيستم و آموزش پرسنل و بهره برداران از آن سيستم توجه داشت. زيرا به خاطر تخصصي بودن آن در صورت بروز مشكل هر بخش نيازمند حضور متخصصان، پرسنل عملياتي و كاركنان تعميرات و نگهداري است. به همين دليل است كه مردم در تشخيص برند و توجه به گـارانتـي و خدمات پس از فروش بايد حساسيت داشته باشند.

اجزاي BMS

مهدي امين پور در مورد اجزاي سيستم خانههاي هوشمند اظهار داشت: شبكههاي ارتباطي به دو قسمت تقسيم بندي ميشوند: نخست قسمت فيزيكي شامل سيم، فيبر نوري و راديو است كه سيگنالهاي كنترلي را منتقل ميكند و ديگري قسمت پروتكل است كه در واقع قوانين زبان رايج براي ارتباط برقرار كردن سيگنالها است.

وي در مورد پروتكلها افزود: تا امروز چندين پروتكل تدوين شدهاست. از نظر تاريخي توليدکنندگان و سازندگان همواره قراردادهاي مربوط به خود را توسعه دادهاند که امروزه حرکتي قدرتمند به سمت قراردادهاي استاندارد شده شکل گرفتهاست. يک مزيت عمده استفاده از شبکه BMS بر طبق يک پروتکل، عملکرد استاندارد و افزايش ميزان سازگاري ميان اجزاي مختلف تجهيزات کنترلي اين سيستم است. BACnet بالاترين سطح پروتکلي است که در صنعت BMS استفاده ميشود و ميتواند اتوماسيون ساختمان و محصولات کنترلي از سازندگان مختلف را با هم يکي کرده و به يک سيستم به هم پيوسته و منفرد تبديل کند.

بخشهاي مختلف BMS

سوئيچينگ خودکار ON/OFF تجهيزات كه لحظهاي عمل ميكند و نوع آن روزانه بر اساس شرايط محيطي قابل تغيير است. بخش ديگر مانيتورينگ وضعيت تجهيزات است؛ با استفاده از اين تابع پرسنل تعميراني ساختمان ميتوانند توسط هشدار دهنده در يک لحظه براي ترميم سيستم اطلاع حاصل و اقدام لازم انجام دهند. در طراحي خوب يک ساختمان و تجهيزات HVAC کارآمد، BMS نقشي اساسي در جلوگيري از اتلاف انرژي و کاهش اثرات محيطي ساختمان ايفا ميکند. بخش ديگر مديريت تجهيزات ساختمان است كه خلاصهاي از الگوريتمها و گزارشها را در سطحي وسيع در اختيار قرار ميدهد. اين امر اطلاعات مفيدي را براي پيشبرد سرويسها و هزينهها تأمين ميکند.

اين اطلاعات همچنين ميتواند ارزش تجهيزات اضافه شده و در کل ارزش مالکيت موقت اضافه شده به سايت را در اختيار قرار دهد. به عنوان مثال، بعد از ساعتها استفاده از تهويه مطبوع ميتواند به درستي عمل نظارت، ثبت و کنترل خودکار را هرجا که کاربردي داشته باشد، انجام دهد. سيستم كنترل از راه دور، رديابي خطا و قابليت يكپارچه كردن سيستمهاي ساختمان ديگر بخشهايي هستند كه با يكديگر افزايش راندمان و كاهش هزينهها و آسايش بيشتري را در اختيار ساكنان قرار مي دهند.