هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   203   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پشت پرده طراحي‌هاي ارزان قيمت

گروه ساخت وساز: اين بيت شعر «خشت اول چو نهد معمار کج/ تا ثريا ميرود ديوار کج» که در ادبيات ما تبديل به مثل ساير شده، واقعا در صنعت ساختمان صدق ميکند. به تعبيري خشت اول ساختمانسازي چيزي جز طراحي و محاسبات نيست. اگر نقشه معيوب باشد و محاسبات ما ايستايي و پايايي ساختمان را تضمين نکند، اجراي ساختمان هم که بايد بر اساس نقشه باشد، معيوب خواهد بود. مهندس ناظر هم که وظيفه قانوني اش تطبيق اجرا با نقشههاست، نميتواند ساخت وساز را در مسير درست قرار دهد. چقدر خشت اول ساختمانهاي ما درست نهاده شدهاست؟ وضعيت حاکم بر شرکتهاي طراحي و محاسبات چگونهاست؟ نرم افزارهاي موجود چه تأثيري بر طراحيها گذاشته؟ آيا اين نرم افزارها باعث شده تا معماري ما فاقد خلاقيت باشند؟ پاسخ اين سؤالات و چندين سؤال مهم ديگر را در گفتگوي پيام ساختمان با مرتضي عيوضي، دبير کميته کارگروه محاسبات سازه و مقاومسازي سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران ميخوانيد:

پيام ساختمان: چقدر ساختمانهاي ما از ناحيه طراحي و محاسبات آسيب ديدهاند؟

کار درست را بايد با نقشه درست اجرا کرد. واقعيت اين است که در وضعيت حاضر شرکتهاي حقوقي طراحي و محاسبات با ايجاد ظرفيتهاي بيش ازاندازه براي خودشان و متعاقب آن افزايش سرعت کار، مشکلاتي براي ساخت وساز به وجود آوردهاند و نقشههاي بيکيفيت زيادي را شاهد هستيم.

پيام ساختمان: اين ظرفيتها مگر از طرف سازمان نظام مهندسي ساختمان مشخص نميشود؟

قانون نظام مهندسي و کنترل ساختمان پس ازاينکه براي افراد حقيقي صلاحيت کاري مشخص کرد، متوجه شد که برخي کارهاي بزرگ توسط مهندسان حقيقي انجام پذير نيست. بنابراين شرکتهاي حقوقي را تعريف کرد تا با تجميع خدمات مهندسي مالک را از سرگرداني براي دريافت نقشههاي مختلف معماري، سازه، برق و مکانيک نجات دهند و خدمات را از يک مجموعه دريافت کند ولي در اين قانون محدوديتي براي تعداد مهندساني که ميتوانند در اين شرکتها کار کنند، تعريف نشد و در وضعيت حاضر برخي از افراد که حتي مهندس هم نيستند شرکت تشکيل دادهاند. مثلا شرکتهايي وجود دارند که 500 عضو دارند و درواقع از تعريفهاي يک شرکت خارج شدهاند. سازمان نظام مهندسي نقشي در ارجاع کار به اين شرکتها ندارد و صدور مجوز، تمديد و اشتغال به کار بر عهده وزارت راه و شهرسازي است؛ سازمان نظام مهندسي فقط بعدازاينکه پروانه اشتغال صــادر شد، شـــرکت را بـه رسميت ميشناسد و تنهــا درصورتي که شرکتها بالاتر از ظرفيتشان کار کنند، سازمان نظام مهندسي ميتواند ورود کرده و آنها را به شوراي انتظامي معرفي کند. سازمان نظام مهندسي فقط نظارت را به شرکتهاي حقيقي و حقوقي ارجاع ميدهد و در اين بخش است که تعرفهها رعايت ميشود چون مالک بايد پول را به سازمان پرداخت کند و سازمان هم مطابق دورههاي زماني به ناظر پرداخت نمايد.

پيام ساختمان: اشاره کرديد نقشه ساختمانهاي بزرگ به وسيله يک شخص حقيقي قابل انجام نيست. تهيه نقشه در شرکتهاي حقوقي به چه صورتي است؟ آيا هر کدام از افراد گوشهاي از نقشه را ترسيم ميکنند؟

در نهايت کار را بايد يک نفر انجام دهد و بسياري از مهندسان صرفا برگهشان را آنجا ميگذارند و حق برگهشان را ميگيرند چون اصولا برخي از مهندسان مشغله کاري دارند.           قانون گذار تصور نميکرد که از ظرفيت برگه اشتغال مهندسان تا اين اندازه توسط شرکتها استفاده شود. اگر قرار باشد شرکتي به طور مثال يک ميليون مترمربع کار کند، بايد ســرعت کار را بسيار بالا ببرد بنابراين کيفيت از بين ميرود.

بـــرخي شرکتها از نقشههـاي آماده براي مراجعان استفـاده ميکنند که اصطلاحا نقشه تيپ نـاميده ميشود. در اين رابطه توضيحاتي بيان کنيد.

نمي شودگفت به طور 100درصد اين کار غلط است. ممکن است در منطقهاي قرار باشد تمام زمينها با ابعاد يکسان و نماي يکسان ساخته شوند. ميتوان در اينجا از نقشههاي سازه، برق و مکانيک ساير ساختمانها استفاده کرد يا ممکن است يک نقشه جنوبي پنج طبقه که قبلا استفاده شدهاست، موردتوجه مالک ديگري قرار گيرد. مشکل اينجاست؛ نقشهاي را که متعلق به ملک جنوبي است با اعمال تغييراتي براي يک ملک شمالي استفاده کنيم. مواردي ازاين دست وجود دارد.

طراحي نقشه ساختمان متري چقدر هزينه دارد؟

قيمت هر مترمربع براي محاسبات 5هزار و پانصد تومان است اما آنچه در جامعه اتفاق ميافتد، خلاف اين است و قيمتها حتي گاهي به پانصد تومان هم ميرسد.

چرا اين اتفاق رخ ميدهد؟

اگر برگههاي اشتغال شرکتهاي حقوقي را به منزله يک جنس در نظر بگيريم، قطعا قيمت اجناس اول صبح گرانتر است اما همين که رفته رفته شب فرا ميرسد شما مجبوريد با قيمت ارزانتر جنستان را بفروشيد. اگر هم اطمينان داشته باشيد که تا فردا فاسد ميشود ترجيح ميدهيد با ارزانترين قيمت ممکن از سوي خريدار موافقت کنيد. کار برخي شرکتهاي حقوقي طراحي هم همين گونهاست و ميخواهند هر جور شده در سريعترين زمان ممکن با تهيه نقشههاي بيکيفيت از ظرفيتهاي بالاتر از حد توان خود استفاده کنند و علاوه بر کسب سود مبلغي را بابت در اختيار داشتن برگههاي مهندسان پرداخت کنند.

به نظر شما نرم افزاري شدن طراحيها آسيبي به ساختمانها نزدهاست؟

اين موضوع به نحوه استفاده مرتبط است. به هرحال بايد از دانش روز استفاده کرد و محاسبات بايد به صورت نرم افزاري ارائه شود اما اين ابزارها بايد درست استفاده شود.

آيا شرکت طراحي ميتواند ناظر و مجري هم باشد؟

شرکت طراحي ميتواند ناظر باشد اما طبق قانون نميتواند مجري باشد.

اگر موضوع خاصي مدنظرتان است که به آن اشاره نشده، بيان بفرماييد؟

سؤال من اين است؛ که آيا مهندساني که واقعا شغلشان طراحي يا نظارت است با قانون نظام مهندسي حمايت ميشوند يا خانه نشين شدهاند؟ الآن ارائه خدمات مهندسي شغل نيست و مهندسان مجبور ميشوند سراغ شغل ديگري بروند چون قانون از فعاليت تمام وقت آنها دفاع نميکند. معتقدم تجارب و دستاوردهاي قانون نظام مهندسي و کنترل ساختمان بايد براي پيشرفت صنعت ساختمان و جامعه مهندسي بررسي و بازنگري شود.