تبدیل تهدید به فرصــــت در بافت فرسوده

شمار نشریه : 203

محمود خطيبي*

بافتهاي فرسوده، محدودههاي آسيب پذير شهر هستند که نيازمند برنامهريزي و مداخله هماهنگ براي ساماندهي و ارتقاي کيفيت سکونت اند. اين پديده پيامدهايي مانند آسيب پذيري در برابر زلزله، افزايش ناهنجاريهاي اجتماعي ، اقتصادي و اتلاف انرژي را به دنبال دارد.

راهکارها

حرکت به سمت نوسازي بافت فرسوده، حرکتي است از سمت تهديد به سمت فرصت؛ چرا که با نوسازي بافت فرسوده، نه تنها تهديدات مذکور خنثي ميشود، بلکه فرصتهاي اقتصادي مناسبي پديد ميآيد. در حال حاضر بخش مسکن در مقايسه با 10 بخش مهم اقتصادي ديگر، اين قابليت را دارد که با کمترين ميزان سرمايهگذاري، بيشترين سهم را در ايجاد شغل داشته باشد؛ طوري که به ازاي 20 ميليارد ريال سرمايهگذاري امکان اشتغال براي 100 نفر به وجود ميآيد. راهکارهاي زير جهت رسيدن به اين مهم پيشنهاد ميشود:

1- طرح مسکن مهر، حرکتي در راستاي توليد مسکن مقاوم و نوساز است اما به دليل اينکه در مناطق غيرشهري درحال توسعه هستند، نميتوانند نقشي مؤثر در احياي بافت فرسوده داشته باشند؛ لذا دولت ميتواند ادامه اين طرح را در مناطق فرسوده به اجرا درآورد تا به موازات توسعه مسکن مهر، بافت فرسوده نيز کاهش يابد. هرچند در صورت عدم امکان چنين کاري، معاوضه مسکن مهر با بافت فرسوده نيز ميتواند به عنوان يک گزينه حداقلي در دستور کار قرار گيرد.

2- يکي از راههاي مبارزه با بافت فرسوده، اعطاي تسهيلات به ساکنان آنهاست. اين تسهيلات هم ميتواند از جنس نقدي مانند وام باشد، و هم از جنس مشوقهاي تراکمي. هرچند دولت و شهرداري اين تدابير را انديشيدهاند وام 20 ميليوني که اخيرا صحبت از افزايش آن به 50 ميليون است، يا افزايش تراکم در صورت تجميع بافتهاي فرسوده- اما با توجه به روند کند نوسازي، به نظر ميرسد اين مشوقها از کارايي لازم برخوردار نيستند و نيازمند بازنگري ميباشند.

3- ساخت وساز اگر طبق مبحث 19 مقررات ملي ساختمان صورت پذيرد (کاهش اتلاف انرژي) صرفه جويي اقتصادي قابل ملاحظهاي (سالانه معادل 211 ميليون بشکه نفت خام) خواهيم داشت، اما مسئله اينجاست که تنها در شيوه ساخت وساز صنعتي اين مورد به چشم ميخورد. سياست گذاري مسکن بايد به سمتي حرکت کند که در فرايند احياي بافت فرسوده توجه به اين نکته در دستور کار قرار گيرد.

* کارشناس مسکن