نشریه شماره   203   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ویروس پیروز شهرفروشی!

معاون محترم وزير راه و شهرسازي چند روز پيش در واکنش به نحوه مديريت شهري از قِبَل فروش شهر و تأمين درآمد، زبان به انتقاد گشود و گفت: «شهرداري تهران با علاقه عجيبي به دنبال کسب منابع مالي بيشتر از محل فروش ظرفيتها بوده که متأسفانه مانند ويروسي در بقيه شهرها نيز پخش شدهاست. اين البته مختص شهر تهران نيست، بلکه از تهران شروع شده و به کل کلان شهرها و حتي شهرهاي کوچک سرايت کردهاست .»

البته دکتر پيروز حناچي به جملات فوق بسنده نکرده اما قبل از اشاره به آنها بد نيست نظر خوانندگان گرامي را به معني لغوي کلمه ويروس از فرهنگ لغت معين جلب کنيم: «ويروس عامل بسيار کوچک زنده [است] که غالبا سبب ايجاد عفونت و ناخوشي ميشود. ويروسها در حقيقت عبارت از مولکولهاي زندهاي هستند که به مناسبت کوچکي ابعادشان غالبا از صافيها نيز ميگذرند .» همان طور که مشخص است در معني «ويروس» کليدواژههاي «عامل بسيار کوچک»، «ايجاد عفونت و ناخوشي»، «مولکول زنده» و «صافي ها» نشان دهنده اصل و ماهيت اين واژه ميباشد و اگر آنها را در کنار «شهر فروشي» بررسي کنيم به نکات قابل تأملي خواهيم رسيد که ازجمله ميتوان به مقايسه «بزرگي» شهر با «کوچکي» ويروس، «مدنيت و پيشرفت» در شهر و «ايجاد ناخوشي ويروس»، «پويايي و زندگي» در شهر و «زنده بودن» ويروس و بالاخره «وجود نظارتهاي چندگانه» در شهر و «صافي»هايي که ويروسها به علت کوچکيشان از آنها ميگذرند، اشاره کرد.

فارغ از تشبيه شهر فروشي به ويروس که در مثل مناقشه نيست چند سؤال مطرح ميشود:

1- فروش شهر به خصوص در کلان شهرها بااين همه قوانين جورواجوري که وجود دارد چقدر ميتواند «ويروس گونه» باشد؟ مگر شهر فروشي موضوع کوچک و کمي است که از ديد ناظران چندگانه شهري پنهان مانده باشد؟.

2- ناظران سه گانه شوراي شهر، شوراي عالي شهرسازي و معماري و خود معاونت شهرسازي شهرداري نسبت به اين قصور يا تقصير تاکنون چه پاسخي به انتقاد بجاي معاون وزير دادهاند؟ و اگر ندادهاند چرا؟ البته ناگفته نماند که منتقد خود، دبيري يکي از ناظران سه گانه فوق را بر عهده دارند که لازم است خود ايشان هم نسبت به نقد خويش پاسخگو باشند!

دکتر حناچي در بخشي ديگر از انتقاداتش به شهر فروشي با اين جمله که « دولت وظايف حاکميتي خود را تعقيب نکرده است» از دولت نيز انتقاد کرده اما به نظر ميرسد در حال حاضر و با توجه به مسئوليتي که دارند در وهله اول ايفاگري وظيفه حاکميتي خود ايشان و در مرحله بعدي وزير محترم قرار دارند که بايد از خود بپرسند چرا وظايف حاکميتيشان را حداقل در نزديک به دو سال تصدي پست حاکميتي تعقيب نکردهاند؟ شايد با اغماض بتوان پذيرفت که شوراي عالي شهرسازي و معماري بر نظارتهاي دوگانه شوراي شهر و معاونت شهرسازي شهرداري نميتواند نظارت کند- که البته اگر بخواهد، ميتواند- اما چرا در اين مدت اقدام عملي انجام نداده و فقط به تذکر لساني بسنده کردهاست؟.

يکي ديگر از موضوعاتي که در سخنان معاون محترم وزير نسبت به آن انتقاد شده«حضور آدمهاي غيرمتخصص در حوزههاي تخصصي»و «حرکت نظام مديريت شهرداري به سمت شهرداري رانتي» است. ايشان به صراحت اعلام کرده «آنکه رابطه و پول بيشتري دارد حرف اول را ميزند». به نظر ميرسد در اين مورد هم حلقه گمشده همان عدم نظارت صحيح و سريع باشد که در نبود آن هم غيرمتخصصها وارد حوزه تخصصي ميشوند و هم از حرکت به سمت شهرداري رانتي چشم پوشي ميشود.

دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري همچنين از تشکيل کميسيون کلانشهرها در دولت به منظور پاسخ به «چرايي وجود شکاف عميق بين دولت و مديريت شهري»سخن گفته و فلسفه وجودي ايجاد چنين کميسيوني را در دولت، يافتن پاسخ به سؤال بيپاسخ طي چند سال اخير و به خصوص دو سال دولت يازدهم دانستهاست اما با همه اين تفاسير و تفاصيل از شهر فروشي ويروسي بايد گفت و پرسيد: آيا دو صد گفته چون نيم کردار هست؟ اگر بنا باشد يک شهروند عادي و دست کوتاه از مناصب دولتي و رانتي از ويروسي شدن شهر فروشي شکوه کند و يک معاون وزير هم فقط نمک بر روي زخم او بپاشد، پس فرق ميان مسئول و غيرمسئول چيست؟.

چه کسي نميداند چه بر اين مردم عادي و غير برخوردار از رانت ميگذرد. حداقل رسانهايها که در متن جامعه قرار دارند- و گزارشهاي مردمي پيام ساختمان از شهرداريهاي مناطق 22گانه و ادارات آب، برق و گاز خود گواه روشني از در ميان مردم بودن اين رسانهاست- ميدانند وقتي يک ارباب رجوع ميخواهد يک انشعاب بگيرد بعضا بايد شش ماه علاف شود. اگر بنا باشد يک رسانهاي هم اين مسائل را ببيند و منعکس کند و يک معاون وزير هم بدون اينکه اقدام عملي کرده باشد صرفا به باز انعکاس آنها بپردازد پس چه کسي بايد اين گرهها را بگشايد؟ به نظر ميرسد معاون محترم وزير در انتقادات اخيرشان حرف جديدي نزدهاند و خبر مسرت بخشي به ولي نعمتان خود که مردم باشند، ندادهاند بلکه بدتر آنها را نسبت به ناکارآمدي متوليان امور مهم مردد نمودهاند نه اميدوار! لازم است به جاي انتقاد صرف مخصوصا در مناصب مسئوليت دار اقدام و نظارت عملي صورت گيرد که به نظر ميرسد بايد قبل از نقد به ويروسي شدن شهر فروشي از ويروسي شدن عدم نظارت انتقاد شود چرا که حلقه مفقوده همه اين ناکارآمديها عدم تعهد به اصول نظارت صحيح بر امور است و در جايي که حناي نظارت رنگ ببازد طبيعي است که ويروس چه شهر فروشي و چه هر نوع ويروس ديگر پيروز خواهد شد. پس تا دير نشدهاست بايد فکري به حال رنگ حناي نظارت کرد تا بيش از اين شاهد پيروزي ويروسهاي ديگر نباشيم. اکنون که به اذعان معاون محترم وزير راه و شهرسازي ويروس شهر فروشي با همه بزرگي که دارد از همه صافيهاي نظارتي عبور کردهاست بايد هم پيروزمندانه به بقيه کلان شهرها و حتي شهرهاي کوچک سرايت ميکرد . پس مراقب ساير ويروسها باشيم.  

قادر نصيري ترزنق