هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   202   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ویژگی های یک منظرخوب

نشست علمي - تخصصي هنر، معماري و شهرسازي با عنوان«  سيماي شهري از ديرباز تاکنون» با مديريت دکتر محمدمهدي محمودي در تهران برگزار شد. سخنرانان و اعضاي پنل دکتر فرح حبيب،دکتر شاهين فرهت و مهندس پرويز طلايي بودند.

ويژگيهاي منظر شهري خوب

دکتر فرح حبيب، سخنراني خود را با طرح اين مسئله که منظر شهري چيست، آغاز کرد و افزود: منظر شهر بخشي از شکل شهر است که توسط ناظر دريافت ميشود. به عبارتي شکل شهر در لايه منظر شهري به کيفيتي محسوس تبديل ميشود و منظر شهر عينيت قابلادراک و فضاي مورد ادراک ما از واقعيت موجود شهر پيرامونمان است.بهعنوانمثال "گردن کالن" منظر شهري را هنر يکپارچگي بخشيدن بصري و ساختاري به مجموعه ساختمانها، خيابانها و مکانهايي که محيط شهر را ميسازند و هنر چگونگي برقراري ارتباطات بين اجزاي مختلف سازنده کالبد شهر ميداند.

دکتر حبيب در ادامه به تحليل موضوع پرداخت و گفت:منظر شهري بايد بتواند تصوير واضحي از خود بر جاي بگذارد و نقشي اجتماعي نيز داشته باشد.همچنين به خوانش محيط و تنظيم فعاليتها کمک کند.وي افزود:افزايش ارتباطات گروهي،ارتقاي کيفيت فضايي،حفظ و بسط خاطرات جمعي،ايجاد انگيزش و احساس تعلق به مکان ازجمله ويژگيهاي يک منظر خوب است.

دکتر حبيب در پايان با بيان اين جمله از «يوشي نوبا آشي هارا» که منظر شهر بايد وراي هر بيانيهاي باشد براي حضور و وجود انسان و گواهي باشد بر حضور آدمي و به موجوديت انساني ارج نهد؛ صحبتهاي خود را به پايان رساند.

دليل آشفتگي بصري

دکتر محمدمهدي محمودي، با بيان اين مطلب که انسانها از نژادهاي مختلف و در محيطها و اقليمهاي متفاوت هميشه سعي کردهاند در عين محرميت خود و نزديکان خود، بهصورت گروهي زندگي کنند، به نحوه شکلگيري سيماي شهري در دورههاي زماني و اقليمهاي مختلف پرداخت و گفت: در زندگي گروهي که مبنايي براي شهرنشيني انسان متمدن شده، هميشه افراد خاص و در کنار آن مکانهاي خاص جايگاه ويژه و متفاوت داشتهاند که خود به طريقي هويت آن شهر است. اين جايگاه ويژه متفاوت با فرم و حجم و فضاي متفاوتي نيز خلق گرديد، لذا سيماي شهر شکل ميگرفت.

وي افزود:  هميشه بناهاي مذهبي و حکومتي نگين مصنوعات بشر در سکونتگاه ها بودهاند و افراد عام به خود اجازه نميدادند بناهاي خود را در سيماي شهري بيش از جايگاه خودشان خلق کرده و خودنمايي کنند. درعينحال هماهنگي خوبي با فرم کالبد و فضاي موجود نيز داشتهاند. اين قانون نانوشتهاي است که انسانها با فرهنگهاي متفاوت در محيطهاي گوناگون اين کره خاکي رعايت ميکردند و بازتاب سلسلهمراتب اجتماعي و طبقاتي در معماري و شهرسازي آنها تأثير گذاشته بود. تا حدي که خوانايي نماي شهر بهگونهاي بود که حاکمان با نگاه به آن از وضع جامعه باخبر بودند و در تصميمگيريها از آن استفاده ميکردند. 

محمودي  اظهار داشت: در دوران معاصر و طي يک قرن گذشته آنجايي که افراد و نسلهاي جديد وارث بناهاي قديم شدند باز هم سعي کردند همان شيوه را قبول کنند و حضور انسان معاصر را با آن فضاها تطبيق دهند. در نتيجه همهچيز با هم هماهنگ بود. ولي در دوره معاصر با دوگانگي به اين صورت که گاهي به دنبال هويت در سيماي شهري بودهايم و گاهي گرفتار نيازهاي موردي جامعه، مواجه هستيم که با هم و در کنار هم هماهنگ نيستند. لذا آشفتگي بصري را به وجود آورديم.

اين استاد دانشگاه تأکيد کرد: سيماي شهري قديم که از آسمان شروع و به زمين و زير پايمان ادامه مييافت، در گذشته با تفکر خلق شده بود و تمام مسائل زيباشناسي ، سالمسازي، کاربردي ، سلسلهمراتب ، پايداري ، ماندگاري و هويت را داشت، امروز بدون توجه به آنها بهصورت تکبعدي و مقطعي طراحي و اجرا ميشود. اين تضاد در محيطهاي متفاوت شهري، گوناگون است ، لذا براي مثال مجسمهها و تنديسها در شهر جايگاههاي متفاوتي دارند که نشانهاي از جايگاه هاي متفاوت انسان و شهروند در شهر است.

در شهرهاي قديمي با محيط و اقليم و بسترهاي متفاوت شروع، و آغاز شهر را با يک معيار و نگاه خلق کردهاند که امروز کاملاً فراموششده و امروزه کمتر شهرهايي را ميبينيم که به اين موضوع فکر ميکنند. البته نمونههاي خوب هم فراوان است، حتي از سمت دريا و مسير دريا به شهر که پيشاني و معرف هويت و تمدن و آن قوم و نژاد هست.

دکتر محمودي خاطرنشان کرد: امروزه، همانند گذشته جايگاه کاربريها و کاربرها و حقوق بصري شهروند رعايت نميشود و لذا سيماي شهري ناهمگن به وجود آمده که بخش عظيمي از اين تقصير بر عهده معماران و شهرسازان است، ولي باز نمونههاي خوبي در جهان ديده ميشود که همان قوانين نانوشته شهرهاي قديم را نوشته و اجرا کردهاند ، لذا فضاهاي جمعي شهري و سيماي شهري همگن به وجود آوردهاند که باعث انسجام جامعه شهري شده است.