هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   201   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مشاهیر بزرگ معمـاری جهـان

ميس واندروهه، فرانک لوييد رايت، والتر گريپوس و لوکوربوزيه، چهار معمار بزرگ قرن بيستم هستند. لودويک ميس واندروهه در سال 1886 در آخن آلمان متولد شد و در سال 1969 در شيکاگوي آمريکا وفات يافت.

او تحصيلات آکادميک نداشت و ابتدا با کارهاي اجرايي ساختماني و مهارت حرفهاي صنايعدستي حرفه خود را آغاز کرد.روش ساختاري را از پدرش که استاد سنگکاري و معماري بود فراگرفت و طراحي و ترسيم و گچبري تزييني را در آخن آموخت.

ميس واندروهه در سال 1905 به برلين رفت و زير نظر يکي از معماران که استاد سازههاي چوبي بود، کارآموزي کرد و در زمينه کاربردي مصالح به مدت دو سال نزد «برونوپل» شاگردي کرد.در سال 1908 با «پيتر بهرنز» که يکي از شاخصترين معماران آلمان به شمار ميرفت همکاري خود را شروع نمود.به مدت سه سال با او کار کرد. مهارت بهرنز در طراحي توليدات صنعتي بود که روي اهداف معماري آينده ميس واندروهه تأثير بسياري گذاشت و به همين جهت بيش از ساير معماران همعصر خود اهداف آينده جامعه  مدرن صنعتي را به نحو گستردهاي پيشبيني کرده است.او تحت تأثير سبک نئو کلاسيک و ديدگاههاي معماري صنعتي بهرنز بود.

واندروهه در سال 1911 از بهرنز جدا شد و چند ساختمان مسکوني به شيوه کارهاي بهرنز طراحي کرد.مهمترين طراحي او که نهايت مهارت او در شيوه نئو کلاسيک را نشان ميدهد پروژه خانههاي مسکوني و گالري هنري «هلن کرولر» بود که در سال 1912 طراحي شد. وي به خاطر انجام اين طرح به هلند رفت و در هلند با روش کار و تفکر  «هندريک پتروس برلاک» که موقعيتي شبيه بهرنز داشت آشنا شد.بهرنز فرم گرا بود اما فلسفه معماري برلاک بنا بر اصول اخلاقي تئوريهاي معماري قرن نوزدهم به صداقت در کاربري مصالح و ساختار پايبند بود که  عمدتاً به روحيه سبک گوتيک وابستهتر بود تا به شيوه معماري کلاسيک. البته تلفيق اين دو در توسعه آينده معماري وي و روند معماري مدرن بسيار تأثيرگذار بود.

دوره گرايش به معماري مدرن با ارائه چند طرح پيشنهادي آغاز شد و از سال 1919 تا 1924 چند اثر ارزشمند به نحوي متفاوت و اصيل به اجرا درآورد.اين پروژهها بهنوعي بازتاب شادي و شعف از آزادسازي برلين در جنگ گذشته بود.

ميس واندروهه در اين دوره بهعنوان مبلغ مدرنيسم در همه زمينهها بود.همچنين او يکي از اعضاي مؤسس مجله معروف G بود که به روشي خلاقانه و نيرومند از جنبش هنر معاصر طرفداري ميکرد.او از سال 1921 تا سال 1925 نيز مدير بخش مجله معماري جنبش  مدرن هم شد. از 1919 تا  1921 دو پروژه  در آلمان اجرا کرد؛ يکي بهصورت ساختماني بلندمرتبه  با طبقات  مشابه زنجيرهاي و دومي با فرم آزاد ارائه شد.در اين پروژهها به شناخت  بازتاب  سطوح شفاف بلورين دست يافت.در سال 1922 طرح پيشنهادي  ساختمان بلندمرتبه اداري که بسيار مترقيانه و آيندهگرا مينمود را ارائه داد.وجود کنسولهاي معلق دال بتني امکان ايجاد پنجرههاي سراسري را امکانپذير ساخت که يکي از عناصر بسيار مهم معماري مدرن شد.در دو پروژه ديگر اين شيوه را به حد کمال رساند.

واندروهه در سال 1923 اولين طرح خانه روستايي با شيوه قطعات پيشساخته  آجرکاري شده با پنجرههاي سراسري  از کف تا سقف و تداوم فضاي مدوله شده را اجرا نمود.وي براي اولين بار در معماري،نقش ديوار را بهمثابه عاملي ارتباطدهنده  در طراحي معرفي کرد.اين معماري با آنکه بسيار ساده بود ولي اولين دستاورد ناب  معمارانه  به شمار آمد که اصالت فرم را نشان ميداد.ساختمان آجري با حجم ساده مکعب شکل با ترکيببندي افقي يکي از مهمترين ساختمانهاي يادوارهاي و خاطرهانگيز قرن بيستم به شمار ميرود.اوج کارهاي او در اين دوره اجراي دو پروژه بزرگ بود؛ يکي طرح مجموعه نمايشگاه گونه شناسي مسکن در سال 1927 در اشتوتگارت آلمان که توسط  گروه کار آلمان و زير نظر و با مديريت ميس واندروهه در هواي آزاد بنا گرديد.حدود 21 ساختمان آن مجموعه هنوز باقي است و در بين آنها ساختمان ويلايي واندروهه هنوز پابرجاست و از اهميت  خاصي برخوردار است.

پروژه دوم که يکي از شاهکارهاي معماري مدرن به شمار ميآيد غرفه آلمان  در نمايشگاه جهاني 1928 بارسلونا است.بعد از نمايشگاه  بارسلونا وي مهمترين شيوه اروپايياش را به اجرا در آورد. وي علاوه بر طراحي ساختماني با نماي بتني  به نام  توگندهات در برنو ، چک و اسلواکي(1930) با طراحي مبلمان زيبا و به حد کمال رسيده، در سال 1930 سرپرستي و مديريت مدرسه باوهاوس را بر عهده گرفت. اين مدرسه با فشار نازيها در سال 1933 منحل شد و مخالفتهاي  شديد او با حکومت ادامه کار در آلمان نازي را براي او غيرممکن ساخت.

 بنابراين در سال 1937 ميس واندروهه در سن 50 سالگي به آمريکا مهاجرت کرد.در سال 1938 بهعنوان مدرس دانشگاه به شيکاگو رفت.در سال 1940 طراحي پروژه بسيار مهم محوطه و ساختمانهاي دانشگاه آي-آي-تي به او محول شد که طراحي اين پروژه  زمينه شيوه کار معماري آمريکايي او شد.شيوه فريم فولادي نماياني که در بدنه احجام مکعب  مستطيل شکل به طرزي آرام مستطيل ميشود.از 1946 تا 1950 ساختمانهاي فولاد شيشهاي را در ايلينويز طراحي کرد.ميس واندروهه دو آسمانخراش بسيار مهم ديگر را طراحي کرد.يکي مجموعه آپارتمانهاي مسکوني با نام قايقرانان ساحلي که از سال 1950 تا 1951 ساخته شد و ديگري برج معروف سيگرام در نيويورک که در فاصله 1954 تا 1958 با همکاري فيليپ جانسون به اجرا درآمد. در بزرگترين کارهاي او ،کمال ظرافت و ساده گرايي خلاقانه و هنرمندانه و مفاهيم کم و بيش آرمانگرايانه  و شاديبخش متجلي بود.