مهمــان نــاخوانـــده؛ بلنــدمرتبه‌سازي

شمار نشریه : 201

گروه ساخت وساز: نخستين کنفرانس بلندمرتبهسازي با حضور پيروز حناچي، معاون معماري و شهرسازي وزير راه و شهرسازي، احمد مسجد جامعي عضو شوراي شهر تهران، محمد بهشتي رئيس پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگي، محمد سعيد ايزدي مديرعامل شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري ايران و منوچهر شيباني اصل مديرکل دفتر سازمانهاي نظام مهندسي و تشکلهاي حرفهاي وزارت راه شهرسازي، نوزدهم دي ماه در سالن همايشهاي برج ميلاد تهران برگزار شد.

بلندمرتبهسازي مهمان ناخوانده

به گزارش خبرنگار پيام ساختمان در ابتداي اين همايش سيد محمد بهشتي، رئيس پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگي با بيان اينکه بيش از 70 سال از احداث اولين ساختمان بلندمرتبه در کشور ميگذرد، گفت: از آن تاريخ تا امروز شاهد حضور يک مهمان ناخوانده در شهرها هستيم که به ما فرصت تأمل براي پذيرايي شايسته ندادهاست. وي افزود: در چنين فضاي مه آلودي بلندمرتبهسازي اتفاق ميافتد که از يک سو عدهاي آن را مغاير با سنتهاي معماري و شهرسازي ميدانند که باعث کاهش پيوندهاي همسايهها شده و از سوي ديگر ما شاهد هستيم در برخي مناطق مانند شهرک غرب که ساختمانها ويلايي هستند، همسايهها بعد از 40 سال هنوز همديگر را نميشناسند و در برجها پيوندهاي اجتماعي بيشتري شکل گرفتهاست.

بهشتي ادامه داد: در تمام دنيا بلندمرتبهسازي را نوعي صرفه جويي در زمين و شکل گيري فضاهاي باز به حساب ميآورند اما در کشور ما بلندمرتبهسازي باعث شده هيچ فضاي تنفسي پديد نيايد. از سوي ديگر بلندمرتبهسازي در بسياري از کشورها راه حلي براي ارزانتر کردن ساختمان و صرفه اقتصادي است اما در کشور ما ساختمانهاي بلندمرتبهسازي گرانتر تمام ميشود. در کشورهاي توسعه يافته بلندمرتبهسازي يک فناوري جديد است که نيازها را ارزانتر و بهتر تأمين ميکند اما در کشور ما همين بلندمرتبهسازي راه را طولانيتر و ناامنتر ميکند.

رئيس پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگي با بيان اينکه بايد مشخص شود راه استفاده از تمام ظرفيتهاي بلندمرتبهسازي چيست، خاطرنشان کرد: ما بايد چراغ را روشن کنيم و در تاريکي تصميم نگيريم. اين چراغ ورود به بحثهاي نظري است.

گوهر بيبديلي به نام زمين

در ادامه همايش پيروز حناچي، معاون معماري و شهرسازي وزير راه و شهرسازي گفت: در بلندمرتبهسازي بايد سه بخش مرتبط را موردتوجه قرار بدهيم؛ منافع عمومي شهروندان، منافع سرمايه داران، اراده مديران شهر و سياست گذاران. اگر در شهر فضايي بسازيم که به منافع عمومي شهروندان توجه نکند، قطعا آن فضا پايدار نخواهد بود. همان طور که اگر صرفا منافع شهروندان و سياست گذاران ديده شود، اصولا فضاها شکل نميگيرد چون رکن سرمايهگذار ديده نشدهاست. اين سؤالي است که در کميسيون ماده پنج بايد پرسيده شود که اين تصميم چه تأثيري روي اين سه گروه خواهد داشت؟.

وي با بيان اينکه بلندمرتبهسازي بايد با مطالعه صورت گيرد، افزود: امکان بازتوليد زمين وجود ندارد و بايد اين گوهر بيبديل با بررسيهاي لازم بارگذاري شود. البته همه عرصههاي شهر قابليت بارگذاري ندارند و بايد موضوعاتي نظير شريانهاي حياتي، موضوع ترافيک و موردتوجه قرار بگيرد و در صورت وجود يک نگاه همه جانبه بلندمرتبهسازي قطعا مفيد خواهد بود.

حناچي اظهار داشت: در زلزله کوبه ژاپن که در دهه 90 حدود 6 هزار نفر کشته شدند، مشکل، کيفيت ساختمانها نبود بلکه ناشي از عدم رعايت اصول شهرسازي بود، چون امکان تخليه و خروج ساکنان وجود نداشت و نهايتا مديران شهري در پاسخ به اين اتفاق ناگوار خودکشي کردند. ما پهنههايي که بايد در آنها بلندمرتبهسازي صورت گيرد را شناسايي کرده و طرح جامع را به تصويب رساندهايم اما متأسفانه حتي يک برج در پهنههاي بلندمرتبهسازي ساخته نشدهاست. به عبارتي همه عرصه شهر را درگير بلندمرتبهسازي کردهايم.

معاون معماري و شهرسازي وزارت راه و شهرسازي گفت: بلندمرتبهسازي يک امکان که ميتواند براي شهروندان مزاياي داشته باشد اما متأسفانه از اين قابليت درست استفاده نشدهاست. سؤال اين است که آيا اصولا ما اجازه داريم ساختمانهايي بسازيم که براي همسايهها مشکل ايجاد کنند؟ حوادث گود برداري در گودهاي عميق در حال افزايش است، آيا قوانين مدني ما اجازه ميدهند از چهار طرف در ملک ديگران به عمليات تثبيت خاک بپردازيم؟ اميدوارم با مصوبه شوراي عالي معماري و شهرسازي که نظام مديريت شهري را موظف به تدوين ضوابط بلندمرتبهسازي کرده، اين کنفرانس سند راهنمايي باشد براي اينکه چه موضوعاتي بايد موردتوجه قرار بگيرد.

وي در پايان در مورد رعايت حقوق همسايهها گفت: پيامبر گرامي اسلام ميفرمايند: حق همسايهاست که بناي خود را از بناي او فراتر نبري و راه مسير باد را بر او نبندي.

خودمان را براي سال آينده آماده ميکنيم

محمدسعيد ايزدي، مديرعامل شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري و دبير شوراي راهبردي اولين کنفرانس بلندمرتبهسازي نيز به عنوان يکي از سخنرانان همايش اظهار داشت: نکته مهمي که بايد به آن توجه داشت شيوه اجرايي اين همايش است که به شکلي درست صورت گرفته و ما خود را براي کنفرانس سال آينده آماده خواهيم کرد. البته قرار است در اين کنفرانس مقدماتي بيشتر به طرح سؤالات بپردازيم. بنابراين نبايد انتظار داشته باشيم که طي چند روز به نتايج دلخواه برسيم بلکه اين همايش زمينه برگزاري دومين کنفرانس بلندمرتبهسازي در سال آيندهاست.

وي تصريح کرد: لازم است گفت و گوي 13 کارگروه شرکتکننده در اين کنفرانس با يکديگر تلفيق شوند تا در نهايت بتوانيم با هم انديشي بيانيه نهايي را صادر کنيم.

ايزدي با بيان اينکه اين کنفرانس ميتواند يکي از چالشهاي بزرگ در ايران را مورد بررسي قرار دهد، گفت: دولت، دانشگاهها، حرفه مندان و فعالان ديگر ميتوانند از يافتههاي اين هم انديشي برخوردار شوند. ضمن اينکه در تک تک عرصهها بايد بلندمرتبهسازي را آسيب شناسي کنيم.

شهر رابطه عميقي با شهروندان دارد

احمد مسجد جامعي، عضو شوراي شهر تهران و دبير کارگروه حقوق شهروندي اولين کنفرانس نيز با حضور در اين کنفرانس با بيان اينکه بايد منشأ شکل گيري شهرها عقلانيت باشد، گفت: امروزه نه تنها بلندمرتبهسازي باعث حل برخي از مشکلات مردم نشدهاست، بلکه بر حجم مشکلات افزودهاست.

وي ادامه داد: از برگزاري اين کنفرانس و حضور مسئولان و کارگروهها بسيار خرسندم اما اعتقاد دارم جاي انجمنهاي تخصصي که به مسئولان مشاوره و راهکار بدهند، خالي است. معناي مدينه در اسلام فراتر از يک شهر و ساختمان است و شهر رابطه عميقي با زندگي شهروندان دارد. بنابراين در بلندمرتبهسازي بايد نياز شهروندان در نظر گرفته شود.

مسجد جامعي با بيان اينکه متأسفانه هنوز تعريف هماهنگي در مورد بلندمرتبهسازي وجود ندارد، خاطرنشان کرد: بلندمرتبهسازي تا آنجا ارزشمند است که ديگران آسيب نبينند و آنچه امروزه به نام بلندمرتبهسازي وجود دارد بايد به رعايت حقوق شهروندان و ساکنان در برجها بپردازد.

دبير کارگروه حقوق شهروندي اين کنفرانس خاطرنشان کرد: بادي که از سمت کرج وارد تهران ميشد آلودگيهاي صنايع را وارد تهران ميکرد. راه حلي که براي حل اين معضل در نظر گرفته شد اين بود که جنگل و درياچهاي براي تلطيف و سالمسازي اين جريان احداث شود اما متأسفانه امروز شاهديم که برجهاي زيادي در کنار اين درياچهها ساختمانهاي مرتفع ساخته شده و کسي نيست که از حقوق شهروندان دفاع کند. متأسفانه برجسازي که بايد گرهي از ما باز کند، گرهي بر کارها افزوده و اين حرکت در تاريکي ما را به سرانجام خوبي نميرساند و به قول معروف« اين ره به ترکستان» است.

يک بار براي هميشه

منوچهر شيباني اصل، مديرکل دفتر سازمانهاي نظام مهندسي و تشکلهاي حرفهاي وزارت راه و شهرسازي از ديگر سخنرانان اين همايش بود. وي با بيان اينکه بايد تعريفي جامع از بلندمرتبهسازي ارائه کنيم اظهار داشت: بلندمرتبهسازي پديدهاي ميان رشتهاي است و بايد مسائل مختلفي را مورد توجه قرار دهيم. اعتقاد دارم سه محور بايد موردبررسي قرار بگيرد؛ نخست بحث توسعه مهندسي، دوم حقوق شهروندي و سوم قوانين و ضوابط بلندمرتبهسازي. ضمن اينکه بايد قبل از هر کاري تعريف درستي از آن داشته باشيم و اقداماتي که قرار است صورت گيرد، به صورت جزيرهاي نباشد و يک بار براي هميشه بايد به يک وحدت در مورد بلندمرتبهسازي برسيم.

وي با بيان اينکه مکان يابي صحيح از الزامات اقتصادي و اجتماعي بلندمرتبهها است، ادامه داد: علاوه بر مکان يابي رعايت ضوابط شهرسازي و مديريت مهندسي نيز بسيار حائز اهميت است. يکي از اصول ضروري که در بلندمرتبهسازي بايد مورد توجه قرار بگيرد HSE است چراکه بر اساس آمارها بيش از 50درصد حوادث ناشي از کار در ساختمان اتفاق ميافتد و ديگر قابل قبول نيست در يک گود برداري 80 سانتي متري 4 نفر کشته شوند.

مديـــــــرکل دفتر سازمانهاي نظام مهندسي و تشکلهاي حرفهاي وزارت راه و شهرسازي اظهار داشت: قانون تملک آپارتمانها که تصويب آن به دهه 40 بازمي گردد. امروزه به دليل وجود ساختمانهاي بلندمرتبه و نيازهاي روز بايد تکميل شود. وي با بيان اينکه نگهداري و بهره برداري از ساختمانهاي بلندمرتبه بسيار حائز اهميت است، گفت: علاوه بر طراحي، نظارت و اجرا و استفاده از مصالح استاندارد، نگهداري از ساختمان در طول عمر آن است که تاکنون به صورت مدون به آن نپرداخته ايم و اکنون جزو برنامه هاي خدمات مهندسي ما قرار دارد.