هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   201   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

زنـــان مهنــدس چـه مي‌کنند‌؟

مي گويند؛ هر شغلي مناسب زنان نيست و بعضي کار‌ها مناسب مرد‌هاست‌، يا اينکه بهترين شغل براي زنان خانه داري و يا معلمي است‌! اما واقعيت اين است که کار‌، مردانه و زنانه ندارد‌.
هرچند ديدگاه جامعه در مورد توان‌، انرژي و ظرفيت زنان در جامعه امروزي خيلي بهتر و مناسب‌تر از قبل است و خيلي از کار‌هايي که قبلا مردانه تصور مي‌شد‌، حالا توسط زنان انجام مي‌شود‌، اما همچنان بايد نردبان ترقي زنان را در شغل‌هاي مهندسي بلندتر کرد‌.
گزارش‌هاي ميداني پيام ساختمان حاکي از آن است که زنان مهندس به دلايلي همچون کمبود فرصت‌هاي شغلي و درگيري با مساﺋل خانه و خانواده به تدريج از جرگه فعالان بازار کار خارج مي‌شوند‌، اما کساني هم که در عرصه شغلي مقاومت کرده و به شغل خود ادامه مي‌دهند‌، همچنان با اختلافي فاحش نسبت به ساير مشاغل‌، حرفه مهندسي را ترک مي‌کنند‌.
چندي پيش‌، معاون توسعه کارآفريني و اشتغال وزارت تعاون‌، کار و رفاه اجتماعي نرخ مشارکت زنان در کشور را 12 درصد اعلام کرد‌. به گفته حسن طايي‌، نرخ بيکاري زنان در حال حاضر بيش از نرخ متعارف جامعه‌است و اگر نرخ بيکاري 10 درصد باشد‌، بيکاري زنان 5/1 برابر نرخ متعارف بيکاري است‌.
نگرش حاکم بر جامعه در توانايي زنان
در سال‌هاي اخير‌، با اينکه زنان مهندس‌، بخش مهمي از جامعه مهندسان را تشکيل داده‌اند‌، ولي هنوز به جايگاه لازم در اين عرصه نرسيده‌اند‌، درحالي که زنان با توجه به ويژگي‌هايي چون پشتکار‌، دقت و ظرافت در کار‌، مي‌توانند در بسياري از کار‌ها در عرصه شهرسازي‌، معماري و فضا‌هاي شهري موفق عمل کنند‌.
علي رغم اينکه کار‌، تلاش و فعاليت زنان مهندس در حوزه مسائل عمراني‌، فني و مهندسي بسيار قابل توجه‌است‌، اما براي رسيدن به جايگاه متناسب با توانمندي خود در اين عرصه بايد تلاش‌شان را دوچندان کنند‌، آنان مي‌گويند‌: «بايد شرايط فرهنگي و نگرش حاکم بر جامعه به توانايي زنان در اين عرصه عوض شود»‌. اما اينکه نظام مهندسي کشور چقدر امکان رشد و بالندگي زنان مهندس را در حوزه‌هاي پژوهشي‌، آموزشي و اجرايي فراهم کرده‌، خود جاي سؤال دارد‌.
بررسي‌ها دراين باره نشان مي‌دهد‌: دليل اينکه درصد بسياري از مهندسان زن شغل خود را ترک کرده‌اند‌، دستمزد پايين و جستجو براي يافتن موقعيت شغلي بهتر و مناسب‌تر بوده‌است‌. همچنين درصد زنان مهندسي که به دلايل خانوادگي شغل خود را ترک کرده‌اند‌، نسبت به مردان مهندس بيشتر است‌. موقعيت کاري‌، ميزان پرداخت و دستمزد‌، فرصت پيشرفت در کار‌، محل کار و دلايل خانوادگي از عمده‌ترين دلايل است‌.
زمينه حضور فراهم نيست
در اين رابطه نظر زنان مهندس را جويا شديم و درباره حضور يا عدم حضور‌شان در عرصه کسب وکار مهندسي پرسيديم‌. يک خانم كارشناس ساختمان که منشي يک شرکت مهندسي است‌، درباره اينکه چرا در حال حاضر به اين کار مشغول است‌، گفت‌: بيشتر اموري که از مهندسان عمران انتظار آن مي‌رود حضور در محيط‌هاي کارگاهي و امور اجرايي و نظارتي است که براي يک مهندس زن زمينه‌هاي آن فراهم نيست و کارفرمايان هم به همين دليل ترجيح مي‌دهند از مهندس عمران مرد استفاده کنند‌.
نيک کار با بيان اينکه از سر ناچاري در اين حرفه مشغول است‌، افزود‌: شايد زنان بتوانند تنها در کار‌هاي مشاوره و کار‌هايي که به نوعي نياز چنداني به حضور در کارگاه‌ها و سروکار مستقيم با عوامل اجرايي ندارد‌، فعاليت کنند که در حال حاضر فرصت‌هاي شغلي کمي براي آن وجود دارد‌.
مشکل مسائل فرهنگي است
مهندس ديگري که اين حرفه را ترک کرده و به کار پژوهشي مشغول است‌، گفت‌: درست است که کار در محيط کارگاه سخت بوده و بيشترين تمرکز زنان بر روي کنترل مسائل حاشيه‌اي صرف مي‌شود‌، اما اين هم از تبعات شغل مهندسي است و اگر فضاي کار مناسب شود حتما مهندسان زن نيز تمايل به کار پيدا مي‌کنند‌.
گودرزي‌، ادامه داد‌: بايد زمينه حضور زنان فراهم شود که در درجه اول فرهنگ‌سازي لازم است‌. از طرفي دولت سرمايه هنگفتي صرف تحصيل زنان مي‌کند که اين سرمايه به علت عدم حضور آنها در عرصه بهره‌وري اقتصاد کشور هدر مي‌رود‌.
وي افزود‌: تجربه ما نشان داده‌، در جامعه مهندسي ايران بخشي از کارفرمايان و مديران شرکت‌ها به سختي مي‌پذيرند که مديريت پروژه را به يک زن واگذار کنند و من فکر مي‌کنم بيش از اينکه به پذيرفتن توانايي زنان برگردد به نگرش جنسيتي حاکم بر اين عرصه مربوط مي‌شود‌. درنتيجه معتقدم مهم‌ترين مشکل زنان مهندس در فضاي کسب وکار‌، مسائل فرهنگي است‌.
بايد مدير بودن خود را بقبولانيم
مهندس ديگري که در حال حاضر خانه دار است‌، گفت‌: شرايط سخت حضور در کار باعث شد نتوانم به کارم ادامه دهم‌، به عنوان مثال وقتي با پيشنهاد يک پروژه و سفر بيرون از شهر مواجه مي‌شدم‌، بايد شروع آن حتما همراه با والدين يا همسرم بوده و ادامه کار نيز به شرط بودن در کنار يک مرد‌. يعني ما از استقلال کافي برخوردار نيستيم و همين موضوع لطمه زيادي به اجراي کارم وارد مي‌کرد‌.
مهرنيا‌، با بيان اينکه مشکلات صنفي زنان مهندس به نگاه فرهنگي و نوع نگرش حاکم بر جامعه برمي گردد‌، افزود‌: به عنوان مثال يک زن مهندس که مدير يک پروژه‌است‌، اول بايد مدير بودن خود را به همکاران مرد در آن مجموعه بقبولاند که مدير و تصميم گيرنده من هستم و اين چالش بسيار وقت گير و انرژي بر است‌.
او خاطرنشان کرد‌: از ديگر مشکلات هم شرايط دستمزد خانم‌ها نسبت به آقايان است‌، در خيلي از موارد دستمزد خانم‌ها کمتر از آقايان است و خانم‌ها هم عقب نشيني مي‌کنند‌.
بيان واژه‌هاي بازدارنده
عبداللهي‌، خانم مهندسي که کارمند يک شرکت معدني است‌، اعتقاد دارد‌: علي رغم توانمندي خود و تلاش‌هايي که داشته‌است‌، نتوانسته موفقيتي در اين عرصه داشته باشد‌، چراکه نسبت به زنان مهندس کم لطفي مي‌شود‌.
وي گفت‌: وقتي پروانه اشتغالم را دريافت کردم براي نظارت بر اجراي ساختمان‌، با مالک و عوامل اجرايي درگيري زيادي داشتم‌، دائم بايد براي رعايت قانون و اصول صحيح ساخت وساز تذکر مي‌دادم‌، اما نه تنها براي من مانع تراشي مي‌شد‌، بلکه به راحتي تصميم به حذفم گرفته و ادامه کار را به يک مهندس مرد واگذار مي‌کردند‌.
او با اشاره به تفکر منفي برخي مديران و آقايان همکار در محيط‌هاي کاري‌، تأکيد کرد‌: بزرگ‌ترين عامل بازدارنده‌، استفاده از واژه‌هايي مثل سخت بودن اين شغل و روحيه حساس زنان است که باعث مي‌شود از واگذاري پست‌هاي اين چنيني به زنان مهندس اجتناب شود‌.
کلام پاياني
همه مي‌دانيم که يکي از شاخصه‌هاي پيشرفت و توسعه اقتصادي و اجتماعي در تمام کشور‌ها به ويژه جوامع توسعه يافته‌، نرخ مشارکت زنان در بازار کار است‌، که قطعا تحت اين شرايط‌، کارايي اقتصادي و افزايش راندمان بهره‌وري را به دنبال دارد‌. با اين تفاسير بايد ديد‌، سرنوشت فعاليت حرفه‌اي زنان در اين رشته به کجا خواهد انجاميد‌. از زاويه‌اي ديگر هم‌، کاهش مشارکت زنان مهندس نشان خوبي براي اين عرصه مهم نيست و بايد در اين راستا‌، مسئولان با تشويق و بسترسازي براي فعاليت اين بخش از جامعه ‌، به دنبال افزايش ظرفيت همکاري و مشارکت زنان باشند‌، چراکه زنان به عنوان نيروي فعال و سازنده تأثير بسياري در روند توسعه هر کشوري بر عهده دارند.