هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   200   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اشیای تاریخی به کشور بازگشت

پس از 33 سال پيگيري و مبارزه حقوقي، بالاخره دادگاه استيناف در شهر «لي يژ» بلژيک در دعواي مربوط به اشياي عتيقه «خوروين» نزديک ساوجبلاغ به نفع دولت ايران رأي داد. اين پيروزي حقوقي نتيجه تدبير کارشناسي و تلاشها و پيگيري مسئولين سازمان ميراث فرهنگي و نيز کارشناسان حقوقي و اساتيد حقوق بينالملل در مرکز امور حقوقي بينالمللي و شعبه پاريس است. بهموجب اين رأي، يک مجموعه نفيس و گرانبها از ميراث فرهنگي ايران که در سالهاي گذشته و قبل از انقلاب ، بهطور غيرقانوني از کشور خارجشده بود، بار ديگر به مام ميهن باز گشت و در سازمان ميراث فرهنگي نگهداري خواهد شد. به بهانه اين پيروزي بزرگ در عرصه ميراث با چند تن از کارشناسان گفتگو کردهايم:

حق به حقدار رسيد

احمدرضا گهستاني، کارشناس ارشد ميراث فرهنگي در مورد ارزش و چرايي وجود اين آثار در بلژيک به پيام ساختمان گفت: ارزش  مادي و به خصوص معنوي اين اموال فوقالعاده زياد است و خود اين اشياء نيز ازنظر تاريخي و فرهنگي منحصربهفرد است. وي افزود: موضوع پرونده مربوط به خروج غيرقانوني بيش از 300 قلم اشياء و آثار باستاني مکشوفه از ناحيه «خوروين» (حدود 2000 سال قبل از ميلاد ) ميباشد که در سال 1344 توسط يک خانم فرانسوي به نام« وولف کاريوس» که به علت ازدواج با يک ايراني به نام پروفسور ملکي، مليت ايراني کسب نموده و قريب 18 سال در ايران زندگي ميکرده ،(اين خانم اکنون فوت کرده است) از طريق يک ديپلمات بلژيکي ،از اقوام نامبرده بهتدريج از کشور خارجشده است. پسازاينکه دولت ايران از وجود اين اشياي عتيقه در موزهاي در شهر «گنت» در بلژيک مطلع شد، در سال 1360 در محاکم بلژيک طرح دعوي نمود و اعلام کرد که اين اشياي تاريخي و آثار ملي بهصورت قاچاق و غيرقانوني از کشور خارجشده و متعلق به دولت است و بايد به ايران مسترد شود.

گهستاني ادامه داد: دادگاه بدوي قرار توقيف اشياي مذکور را صادر کرد، اما اين فرانسوي الاصل (خانم ملکي ) با ادعاي مالکيت اشياي تاريخي به اين قرار توقيف اعتراض کرد و قاضي بلژيکي در شهريور 1361 اشياي عتيقه را تا پايان دادرسي مطروحه و تا تعيين تکليف مالکيت آنها در اختيار موزه «سنکانتر» بروکسل قرار داد.در مقابل دولت جمهوري اسلامي ايران استدلال ميکرد که اشياي مذکور جنبه ميراث فرهنگي و آثار ملي دارد و متعلق به دولت است و بهصورت غيرقانوني از کشور خارجشده و مالکيت خانم ملکي مشروع نيست و سرانجام نيز ايران به حقانيت خود دست يافت .

اين کارشناس ميراث فرهنگي در پاسخ به اين سؤال که آيا قدمت اين اشياء واقعي است يا نه گفت: بدون ترديد اين اشياء واقعي است زيرا مالکين غير مشروع با صرف هزاران دلار و با اخذ وکلاي زبده سعي در حفظ آنها نداشتند. ضمن اينکه کشور بلژيک مصرانه در حفظ اين اشياء تلاش ميکرد اما در نهايت حق به حقدار رسيد و  پس از 33 سال دعوي حقوقي،اين آثار ارزشمند از بلژيک به ايران و سپس به موزه ملي ايران منتقل شد.

اشياي ايراني در  همه جهان ايراني است

ابوذر نديمي، نايبرئيس فراکسيون ميراث فرهنگي و گردشگري مجلس، با بيان اين مطلب که براي  بازپسگيري اين اشياء زحمت فراواني کشيده شده است، ضمن قدرداني از سازمان ميراث فرهنگي  به پيام ساختمان گفت: ما اين اشياء را از کساني باز پس گرفتيم که در ابتداي امر منکر همهچيز بودند. وي در پاسخ به اين سؤال که آيا اين اشياء حقيقي هستند، گفت: اين نوع سوالات را بايد از کارشناسان پرسيد اما به نظر ميرسد اين اشياء که ميراث کشورمان است آنقدر براي مسئولان اهميت داشته است که مدت 33 سال براي بازگشت آنها تلاش کردهاند.

اين نماينده مجلس ادامه داد: ازآنجاکه بخش اعظم ويترينهاي موزه بلژيک از اين اشياء پر شده بود ،اکنون جاي خالي آنها در اين کشور احساس ميشود چون کشور بلژيک با استفاده از جاذبه گردشگري اين اشياء به پولهاي  خوبي رسيده است.

نايبرئيس فراکسيون ميراث فرهنگي و گردشگري مجلس گفت: قطعاً بخش بينالمللي مجلس ،رئيس سازمان ميراث فرهنگي و تمام مسئولين در تلاش هستند تا اموال ايران را از کشورهايي مانند انگليس ، فرانسه  ،روسيه و... به کشور بازگردانند چون اين آثار هويت ايراني دارند و در همهجاي دنيا متعلق به ايران هستند .

اشياء معتبرترين اسناد براي شناسايي تمدن دورههاي تاريخي است

محمدرضا کارگر، مديرکل امور موزهها و اموال منقول سازمان ميراث فرهنگي، صنايعدستي و گردشگري، بازگرداندن اشياي تاريخي منطقه خوروين را مثبت ارزيابي کرد و گفت: يک محوطه تاريخي وقتي مورد کاوش قرار ميگيرد، تيم باستانشناسي گزارشهايي از اين کاوش ارائه ميکنند که با توجه به اين گزارشها تمدن و فرهنگ منطقه موردمطالعه قرار ميگيرد.

وي ادامه داد: آثاري که از کاوشها به دست ميآيد هم بخش ديگري از ماجراست، به اين معني که اين آثار نقش مهمي در شناسايي فرهنگ و تمدن محوطههاي تاريخي دارند و گروههاي حفاري و باستانشناسي بعد از انجام عمليات کاوش، مطالعه آثار را آغاز ميکنند.

کارگر با اشاره به اينکه اشياء معتبرترين اسنادي هستند که ميتوان فرهنگ و تمدن دورههاي تاريخي را توسط آن موردمطالعه قرار داد،گفت: از منطقه خوروين تعدادي اشياء در موزه ملي ايران وجود داشت اما اين مجموعه کامل نبود، هرچه تعداد اشياء بيشتر باشد اطلاعات ما در رابطه با دورهها و مناطق تاريخي عميقتر ميشود و در به اثبات رسيدن نظريههاي موجود نقش مهمي ايفا ميکند.

وي اضافه کرد: برخي اشياي تاريخي که از بلژيک بازگردانده شده، منحصربهفرد و خاص است و نظير آنها در مجموعهاي که در موزه ملي ايران نگهداري ميشود به چشم نميخورد که اين اشياي منحصربهفرد شناخت ما از اين منطقه را گستردهتر ميکند.

کارگر با بيان اينکه نيازي به قيمتگذاري اين اشياي تاريخي نيست، افزود: از يک نظر ميتوانيم بگوييم آثار فرهنگي قيمت ندارد اما اگر مجبور به قيمتگذاري باشيم ميشود اين کار را انجام داد.

مديرکل امور موزهها خاطرنشان کرد: اشياي تاريخي خوروين طي چند سال در موزه سن کانتر بلژيک به نمايش گذاشته شده بود تا اينکه در سال 62 بحث قضايي و حقوقي اين اشياء توسط جمهوري اسلامي ايران آغاز شد.

وي گفت: اشياي تاريخي خوروين در حال حاضر در موزه ملي ايران نگهداري ميشود و بهزودي مراحل شناسايي اين آثار آغاز خواهد شد.