نشریه شماره   200   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

باغ فین نمونه یک باغ اصیل ایرانی

باغ فين کاشان، نام يک باغ ايراني است که حمام فين نيز در آن قرار دارد. اين باغ در 9 کيلومتري مرکز شهر کاشان و در انتهاي خيابان اميرکبير فعلي و روستاي فين کوچک قديم واقع است. در مجاورت باغ فين، چشمه اي به نام سليمانيه و در بالادست آن، دشتي با شيب ملايم ديده مي شود.

باغ فين کاشان نمونه ستودني يک باغ اصيل ايراني است که تمام مشخصات و جنبههاي مختلف باغهاي ايراني در آن جمع شده است. قرينهسازي محور باغ، خيابانها و نهرهاي متعدد با کفپوشهاي آبيرنگ و فوارههاي تعبيهشده که صداي آب را در فضاي باغ و ايوانها ميپراکند به اين باغ جلوه خاصي داده است.

بناي اوليه باغ فين کاشان به قبل از اسلام برميگردد و با تمدن 7 هزارساله شهر قديمي سيلک پيوندي ديرينه دارد. در زمان صفويه کاخي در محور اصلي باغ ساخته، و در دوره هاي زنديه و قاجاريه بناهايي به آن افزودهشد. طراحي نهرها و نحوه گردش آب در خيابانهاي باغ و فوارههاي فيروزهايرنگ، از آثار غياثالدين جمشيد کاشاني، رياضيدان قرن 9 هجري است.

در مجموعه باغ فين کاشان 2 حمام کوچک و بزرگ وجود دارد که هر يک داراى خزينه و حوضهاى متعدد آب هستند.اين حمام قديمي به خاطر قتل ميرزا تقيخان اميرکبير صدراعظم ناصرالدينشاه قاجار در 20 دي 1230 هجري خورشيدي از شهرت زيادي برخوردار است. در مجموع حمامهاي تاريخي کاشان، ازجمله آثار باشکوهي هستند که در دوران صفوي موردستايش جهانگردان داخلي و خارجي گرديده، بهطوريکه شاردن فرانسوي در اين مورد ميگويد : «گرمابههاي کاشان فوقالعاده عالي، خوب و تميز هستند».

حمام تاريخي و با شکوه فين نيز با معماري در خور و زيباي خود در رديف بهترين معماري هاي حمام هاي کاشان است، که  در سطح بين الملل شناخته شده هستند و از عناصر اصلي شهر مانند مسجد، بازار، خانه، حمام و آب انبار به حساب مي آيد. حمام بزرگ داراي ستون هاي مرمري پرداخت شده زيبا، سقف هاي نقاشي شده، نورگيرها، راهروهاي پيچ در پيچ و گرمخانه با فضاي بزرگ که امکان نظافت کامل در آن وجود داشت، بوده است.

رعايت اصول فني در اين حمام از نکات برجسته اصول معماري است که باعث به وجود آمدن زيباترين فضاهاي معماري مي شود .يکي از اصول مهم معماري در حمام، توجه به ورود ناگهاني از محل گرم به سرد و برعکس است که با ايجاد راهروي پيچ در پيچ و بسيار زيبا و ماهرانه، در حد فاصل دهليز ورودي حمام بزرگ اين مسئله حل شده است.

ورود از دهليز به بينه  يا رخت کن و از رخت کن به ميان در که داراي سکو جهت انداختن لنگ و اسباب حمام است ،صورت مي گيرد. ورود به گرمخانه جهت نظافت است و تمامي ورود و خروج ها از اين فضاها به طرز ماهرانه و زيبايي حل شده است.

در هر يک از حمام ها ورودي، گرمخانه، آب نما، خزينه، محل نظافت و سربينه (رختکن)به چشم مي خورد. در کف حمام کانال هايي جهت  تعويض آب خزينه ها و حوضچه ها وجود دارد. ديوارهاي حمام با عايق ملات ماسه آهک يا ساروج پوشانده شده است. بناي حمام فين در سال 1314 در فهرست آثار ملي ثبت شد. همچنين  اين حمام به همراه باغ فين و در سال 2011 ميلادي در فهرست ميراث جهاني يونسکو به ثبت رسيد.