هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   200   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

عاقبت برچسب انرژي ساختمان

سالهاست كه وزارت نيرو شعار «مديريت انرژي ستون فقرات سياست بهينهسازي مصرف انرژي» را تبليغ ميكند و صنعت ساختمان كشور بهعنوان يكي از بخشهاي پرمصرف ظرفيت بالايي براي اعمال اين مديريت دارد. اما سؤال اينجا است كه تا چه حد اين سياست در مصارف خانگي و ساخت و سازها جاي خود را باز كرده است و مديريت انرژي در بخشي كه تيغ تيز انتقادها بهسوي آن است و 33 درصد انرژي را مصرف ميكند چه نمرهاي ميگيرد.

سنجش انرژي ساختمانهاي مسكوني

يكي از مهمترين معيارها براي سنجش مصرف انرژي در ساختمانها كه بهعنوان محكي قابلقبول مورد استناد قرار ميگيرد، معيارهاي شاخص مصرف ساليانه برق (Electrical Energy Index) و شاخص مصرف ساليانه سوخت (Non-ElectricalEnergy Index) است. شاخص نخست بهصورت كيلووات ساعت در سال و شاخص دوم با ارزش حرارتي بر زيربنا مشخص ميشود، هر اندازه كه ميزان اين دو شاخص پايينتر باشد بهرهوري ساختمان بيشتر است. اين دو شاخص تأثير زيادي بر روي مصرف انرژي دارد، اما به دليل پيچيدگي‌‌هاي فني موضوعات زيادي در بهبود اين شاخص تأثيرگذار خواهند بود. نقش نيروي انساني، بازده تجهيزات انرژی بر، بهرهبرداري، ساعات کاري، عمر ساختمان، کيفيت مصالح بهکاررفته در ساختمان، نوع منطقه آب و هوايي و ... عواملي هستند که بهطور مستقيم در مصرف انرژي ساختمانها تأثير دارند. به همين دليل است که در اکثر کشورهاي پيشرفته براي ساختمانهاي با کاربريهاي مختلف تدوين استاندارد صورت گرفته تا ساختمانها بر اساس بازده خود در رتبه مربوطه قرار گيرند و ساختمانهاي با بازده انرژي پائين از ساختمانهاي با بازده انرژي بالا تميز داده شوند.

برچسب انرژي ساختمان،سالها است كه در كشورهايي مانند استراليا و نيوزيلند مورداستفاده قرار ميگيرد و از يكم ژانويه سال 2007 هر ساختمان تازهسازي در جمهوري ايرلند به اين برچسب نياز دارد و بدون آن خريدوفروش ساختمان غيرقانوني است. در استراليا نخست براي سنجش بهينهسازي مصرف انرژي ساختمانها از معياري به نام 5 ستاره استفاده ميشد كه از سال 1980 توسعه پيدا كرد،اما به دليل مشكلاتي كه اين معيار داشت در سال 1990 منحل شد و بهجاي آن اينك چندين معيار ديگر كه با شرايط آب و هوايي آنجا مطابقت دارد، مورداستفاده قرار ميگيرد. در برزيل نيز از سال 2003 اين معيار توسعهيافته و هم در ساختمانهاي اداري و تجاري و هم در ساختمانهاي مسكوني اعمال ميشود. در كانادا نيز از سال 1997 معياري مشابه آن وجود دارد كه براي ساختمانهاي قديمي و ساختمانهاي نوساز اعمال ميشود. در ديگر كشورهاي پيشرفته نيز کم و بيش چنين معيارهايي براي ساختمانها وجود دارد.

مصرف  انرژي در ساختمانهاي ايران

نوع مصرف انرژي در ساختمان ها معمولاً به سه گروه روشنايي، گرمايشي يا سرمايشي و مصارف ثابت و ساير مصارف تقسيمبندي ميشود. بر اساس برآوردهاي سازمان بهرهوري انرژي ايران (سابا) مصرف روشنايي در ساختمانها حدود 40 درصد، گرمايشي و سرمايشي 45 درصد و مصرف ثابت و ساير مصارف نيز حدود 15 درصد مصارف ساختمان را شامل ميشود.

گرچه ايران هميشه از نظر شدت انرژي در مقامهاي اول قرار داشته است اما اين روند در سالهاي اخير رو به كاهش بوده است. در شرايط كنوني براي گرم كردن هر يك مترمربع، حدود 380 كيلووات ساعت انرژي در ساختمانهاي كشور مورد نياز است، اين در حالي است كه هماكنون در ساختمانهاي منطقه اسكانديناوي كه ازنظر آب و هوايي سردتر از ايران هستند، به ازاي هر مترمربع حدود 60 كيلووات ساعت انرژي مصرف ميشود. كارشناسان عدم رعايت الزامات اجرايي ساختمانها و مصالح غيراستاندارد و غير منطبق با شرايط اقليمي مناطق مختلف كشور را دليل اين مصرف بالا ميدانند. اتلاف 22 درصدي انرژي از طريق پنجرهها، 21 درصد از کف ساختمانها و 36 درصد از ديوارها مقادير نگرانكنندهاي است كه وجود طرح برچسب ساختمان را الزامي كرده است. گرچه با رعايت همان قوانين قديمي نيز تا حدود زيادي ميتوان از اين اتلاف جلوگيري كرد.

 مطالعات كارشناسي مركز پژوهشهاي مجلس نشان ميدهد؛ در صورت اجراي قوانين مبحث 19 در ساختمانهاي جديد، ميزان مصرف انرژي در ساختمانها حداقل 30 درصد كاهش پيدا خواهد كرد.البته شاخص مصرف در همه مناطق كشور مشابه نيست و درحاليکه مناطق مركزي تهران كه سه كلانشهر تهران،كرج و اصفهان را در خود جايداده است بيشترين مصرف انرژي برق را با رقم 110 کيلووات ساعت بر مترمربع در سال دارند. اين رقم براي مناطق غربي شامل استانهاي کردستان، همدان، کرمانشاه، ايلام، چهارمحال و بختياري، کهگيلويه و بويراحمد و لرستان 47 و در استانهاي جنوب غرب شامل خوزستان، هرمزگان، بوشهر و فارس  205 کيلووات ساعت بر مترمربع است.

طرح برچسب انرژي ساختمان

طرحي تحقيقاتي به تفكيك حاملهاي الكتريكي و غير الکتريکي برچسب انرژي براي ساختمانها با كاربري اداري به تفكيك مناطق اقليمي پنجگانه كشور توسط گروه پژوهش انرژي و مديريت مصرف پژوهشگاه نيرو به انجام رسيده که تجربيات ديگر كشورها كه در بالا به آن اشاره شد در طراحي اين برچسب بسيار ياريرسان بود.

 در اين طرح ساختمانها از ردههاي A تا G به تفكيك حاملهاي الكتريكي و غير الکتريکي و كل انرژي براي مناطق آب و هوايي پنجگانه تدوينشده است. بااينحال برخلاف اين تحقيقات و ارزيابيها در عمل مقررات ملي ساختمان اجرا نميشود و برچسب انرژي ساختمان هنوز امكان عملياتي شدن پيدا نكرده است. غلامرضا هوايي، مديركل مقررات ملي ساختمان وزارت راه و شهرسازي با تأکيد بر اينكه قرار بر اجرايي شدن مبحث 19 مقررات ملي ساختمان و صدور برچسب انرژي ساختمان بوده است كه حدود يك سال پيش از سوي اداره مقررات ملي ساختمان تدوينشده ،ميگويد: اما «اين دستورالعمل پيشنهادي در دولت گذشته چند بار مورد بازنگري قرار گرفت تا اينکه دولت تغيير کرد و بايد آخرين وضعيت اين دستورالعمل را از کميسيون زيربنايي دولت پيگيري کنيد که سرانجام برچسب انرژي ساختمان چه شد؟» به نظر ميرسد اين طرح نيز همچون ديگر طرحها در گردونه کاغذبازي و روال اداري گير كرده است.