نشریه شماره   200   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سندی برای رونق بازار سرمایه

محمد سعيد ايزدي*

سند ملي راهبردي بازآفريني پايدار محدودهها و محلههاي هدف برنامههاي احيا، بهسازي و نوسازي بافتهاي فرسوده و ناکارآمد شهري با هدف جلب همکاري و مشارکت کليه دستگاههاي ذي ربط در فرآيند بازآفريني بافتهاي هدف شهري به منظور حفظ حقوق شهروندي، ارتقاي کيفيت زندگي بازيابي هويت شهري و اعمال حکمروايي محلي و در جهت راهبري مديريت يکپارچه و ايجاد وحدت رويه بين کليه عوامل مرتبط در سطح ملي و محلي با رويکرد ضوابط شهرسازي، معماري ايراني اسلامي توسط وزارت راه و شهرسازي (شرکت عمران و بهسازي شهري ايران) و با هماهنگي وزارت کشور سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري و شوراي عالي استانها تهيه و به استناد اصل 138 قانون اساسي، به تصويب هيئت محترم دولت رسيدهاست.

محدودههاي هدف اين سند شامل محدوده تاريخي شهرها، پهنههاي نابسامان مياني شهرها که حاصل ساخت وساز دهههاي اخير هستند، پهنههاي شهري با پيشينه روستايي که در اثر گسترش بيرويه شهرها در عرصه کنوني شهر ادغام شدهاند و سکونت گاههاي غيررسمي که در محدوده شهرها واقع اند ميباشد.

روند کنوني نشانگر آن است که چنانچه تدابير پيشگيرانه به کار بسته نشود و سياستها و برنامهها و اقدامات دولت و شهرداريها در زمينه احيا، بهسازي و نوسازي شهري در مقياس محدود، مقطعي و بدون توجه به ابعاد اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي مسئله صورت پذيرد، در بلندمدت شاهد رشد اين نواحي و بغرنج شدن مسائل آن خواهيم بود.

اهداف کلان

* پيشگيري و پيش نگري از گسترش محدودهها و محلههاي نابسامان شهري از جنبههاي اقتصادي- اجتماعي؛ محيط زيستي و کالبدي

* ارتقاي فرهنگ شهروندي، مشارکت و همکاري نهادهاي محلي

* ارتقاي کيفيت، ايمني و پايداري و برخورداري ساکنان از زير ساختها و خدمات مطلوب شهري

* بهبود وضعيت اجتماعي ساکنان و ايجاد فرصتهاي اشتغال و درآمد براي آنان؛ با توجه به ظرفيتهاي توسعهاي محدودهها و محلههاي هدف

* حفاظت پايدار و احياي ميراث فرهنگي، تاريخي و هويت فرهنگي شهرها

* تحقق سبک زندگي پايدار در اقدامات احيا، بهسازي و نوسازي شهري.

اصول هادي (راهنما):

*تأکيد بر سياستهاي پيشگيرانه توزيع متوازن جمعيت و فعاليت با رويکرد آمايشي و توسعه سرزمين، توجه به ظرفيتهاي توسعه پايدار درون شهرها، رويکرد مشارکتي و تقاضامحور الگوسازي، حضور حداکثري مردم جذب سرمايه بخش خصوصي، ساکنان و شاغلان محلي، شناسايي، حفاظت و پاسداري از ارزشهاي موجود، اجراي پروژههاي محرک توسعه، رفع موانع سرمايهگذاري ساخت مسکن اجتماعي متناسب با هويت شهري؛ محلهاي و کالبدي، اجتناب از رويکردهاي يک سويه بالا به پايين، نقش محوري مديريت شهري، اعطاي کمکهاي فني و اعتباري، برقراري نظامهاي انگيزشي مالي، مشارکت مؤثر دولت و شهرداريها، حفظ هويت شهرها و تأکيد بر توسعه دروني و پايدار اجتماعات ساکن، تهيه طرحهاي احيا، بهسازي و نوسازي و برنامههاي توسعه اجتماع محلي، بهبود معيشت ساکنان و حل مسائل اجتماعي.

سياستها:

* انجام اقدامات مربوط به حوزه احيا بهسازي و نوسازي در چارچوب نظام هماهنگ در سياست گذاري توسعه شهرها با اولويت بخشي به سياست توسعه دروني

* رفع شکست بازار زمين و مستغلات شهري و بازار سرمايه در پاسخ به تقاضاي اسکان اقشار کم درآمد شهري

* تهيه طرحها و برنامههاي احيا، بهسازي و نوسازي بر اساس تقاضاي واقعي ساکنان و به فراخور ويژگي اقتصادي، اجتماعي و کالبدي به منظور بهبود کيفيت زندگي، تقويت و ارتقاي هويت محدودهها و محلههاي هدف

* جلب مشارکت ساکنان و شاغلان محدودهها و محلههاي هدف در زمينه احيا، بهسازي و نوسازي شهري

* تسهيل سرمايهگذاري و ايجاد نظام انگيزشي مناسب به منظور تشويق سرمايهگذاري بخش خصوصي ازجمله ساکنان و مالکان مستغلات در محدودهها و محلات هدف

* بهبود وضعيت اقتصادي، اجتماعي و شرايط محيطي ساکنان محدودهها و محلههاي هدف

* شناسايي، حفظ، تقويت و بهرهگيري از ظرفيت و قابليتهاي کالبدي، اجتماعي، اقتصادي و محيطي اماکن و محدودههاي تاريخي، فرهنگي شهرها در احيا بهسازي و نوسازي محدودهها و محلههاي هدف

*تنظيم نظام تأمين مالي مناسب براي تحقق طرحها و برنامههاي احيا، بهسازي و نوسازي شهري محدودهها و محلههاي هدف.

به منظور اجرايي شدن مفاد اين سند ستاد ملي بازآفريني پايدار محدودهها و محلههاي هدف برنامههاي احيا، بهسازي و نوسازي که به اختصار" ستاد ملي" ناميده ميشود به رياست رئيس جمهور و در غياب ايشان وزير راه و شهرسازي تشکيل ميشود. از نکات بارز در اين ستاد ميتوان به عضويت وزراي کشور نيرو، صنعت، معدن و تجارت، نفت اطلاعات، دادگستري، تعاون، کار و رفاه اجتماعي امور اقتصاد و دارايي بهداشت درمان و آموزش پزشکي، معاون برنامهريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور روساي سازمانهاي حفاظت محيط زيست ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران، ثبت اسناد و املاک کشور، رئيس کل بانک مرکزي رئيس شوراي عالي استانها، فرمانده نيروي انتظامي و شهردار تهران به نمايندگي از شهرداران کلان شهرها در آن اشاره داشت. البته دبيرخانه آن نيز بر عهده وزارت راه و شهرسازي (شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري ايران) گذاشته شدهاست.

البته متناظر با ستاد ملي، ستادهاي استاني است که وظايف آنها درراستاي تدوين، اولويت بندي، و تائيد طرح و برنامههاي احيا، بهسازي، نوسازي ايجاد هماهنگيهاي بين بخشي، نظارت بر اجراي مصوبات و وظايف بخشهاي مرتبط، به رياست استاندار و با عضويت شهرداري مرکز استان و دبيري مديرکل راه و شهرسازي تشکيل ميشود.

چشم انداز اين سند تا افق 1404 دستيابي به بهبود وضعيت اقتصادي، اجتماعي و شرايط محيطي ساکنان محدودهها و محلههاي هدف ميباشد به نحوي که:

* استانداردهاي مسکن، سرانه فضاهاي عمومي، خدمات شهري و زيرساختهاي شهري در سطح ميانگين شهر محيط برآنها محقق شده باشد

* سمت و سوي تحول کالبدي و کارکردي در جهت بهبود و بهسازي و توسعه پايدار باشد

* احساس اميد و آسايش در خانوادهها به منظور بسيج توانهاي مادي و معنوي آنان و تلاش و پيشرفت به سوي آينده بهتر مشهود باشد

اين سند با توجه به اينکه قرار است به عنوان مرجع و مبنا و در واقع سند مشترک بين همه دستگاههاي مرتبط قرارگيرد به طور خلاصه دنبالکننده محورهاي ذيل ميباشد:

* ايجاد شبکههاي همکاري در موضوع بهسازي و نوسازي و ساماندهي و توانمندســــازي سکونتگاههاي غيررسمي

*ساماندهي وضعيت دست اندرکاران دخيل در امر بافت با بازتعريف مجدد نقشها در ستادها و کميتههاي موردنظر

*توجه به نقش محوري شهرداريها در امر بهسازي و نوسازي بافتهاي فرسوده و تلاش در جهت حمايت دولت از شهرداريها در امر بهسازي و نوسازي به عنوان يکي از کليديترين بخشهاي سند

* بهسازي و نوسازي بافتهاي فرسوده و مناطق نابسامان شهري فرصتي ذي قيمت است که ميبايست از آن نهايت بهره برداري را نمود و ميبايد در رأس برنامههاي دولت قرار گيرد

*توجه به موضوع پيشگيري و پيش نگري از گسترش بافتهاي فرسوده با پيش بيني موضوع در سياست گذاريها و برنامهريزيهاي موردنظر

*توانمندسازي در همه ابعاد نيز يکي از اصليترين محورهاي سند خواهد بود و با توانمندسازي ساکنين گامهايي مؤثر در مسير بهسازي و نوسازي و ارتقاي کيفيت برداشته خواهد شد

*خروج از ابعاد صرفا فيزيکي کالبدي به سمت ابعاد اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي از محورهاي مهم ديگر ميباشد

*توجه به تفاوت شيوههاي مواجهه با عرصهها و پهنههاي مختلف محلههاي هدف در بازآفريني شهري

* توجه به موضوع رفع فقر شهري و تابآوري شهري در بافتهاي فرسوده و بافتهاي تاريخي و توجه به شيوههاي متفاوت بهسازي و نوسازي در بافتهاي تاريخي، فرسوده و سکونتگاههاي غيررسمي از ساير محورهاي مهم سند ميباشد

سند تنظيم شده پيرو تشکيل 21 جلسه کميته راهبردي بازنگري سند و طرح و بررسي در 7 جلسه کارگروه تخصصي و4 جلسه کميته فرعي کميسيون زيربنايي صنعت و محيط زيست هيئت دولت بررسي و تصويب و در نهايت در جلسه مورخ 16/6/1393 هيئت محترم دولت تصويب و بنا به ابلاغيه شماره 74900/48601هه مورخ 2/7/1393 معاون محترم اول رياست جمهوري به دستگاههاي ذي ربط ابلاغ گرديد. 

*معاون وزير و مديرعامل شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري ايران