نشریه شماره   200   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

رنج فعالان عمرانی از کسری بودجه

شبنم عزيزي

 باز هم هنگام ارائه بودجه سال 94، دغدغه کسري بودجه دولت بر سر زبانها افتاد. اينکه هر ساله اعلام کسري بودجه مبناي کارشناسي درستي دارد يا خير بماند، اما در‌‌باره سهم بودجه عمراني کشور گفتنيهاي بسياري هست، بودجهاي که هر ساله بهواسطه کسريهاي متعدد منابع مالي دولت، تا لبه پرتگاه پيش ميرود.

واقعيت اين است که به دنبال ادامه تحريمهاي اقتصادي طي اين سالها و مشکلات و موانعي ازجمله تورم، بيکاري و اخيراً هم روند نزولي قيمت نفت و نگرانيهاي ناشي از تحقق بودجه عمراني کشور در پي تبعات شرايط آتي، موجي از ترديد و دلواپسي ميان فعالان عرصه ساختوساز ايجاد کرده است. 

از ديگر مسائل، تخصيص صدها هزار ميليارد تومان هزينه براي طرحهاي عمراني در طول چند سال گذشته و نيمهتمام ماندن آنها به دليل عدم تحقق منابع و سرنوشت پروژههايي است که اين روزها بسياري از فعالان در انتظار تعيين تکليف آن هستند. چنانکه طبق محاسبات مرکز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي، در فاصله سالهاي 1381 تا 1392 از حدود 160 هزار ميليارد توماني که به طرحهاي عمراني پرداختشده است، بيش از 63 هزار ميليارد تومان، يعني حدود 40 درصد، هزينه تأخير در طرحها بوده و بهعبارتديگر، صرف تأخير در طرحهايي شده که در موعد مقرر خاتمه نيافتهاند و از 5500 طرحي که قرار بوده خاتمه پيدا کند، فقط 1400طرح به اتمام رسيده است.

اين آمار در کنار واقعيت تلخ ديگري مبني بر اينکه مسئولان چشمان خود را در برابر «ركود» ناشي از كاهش فعاليتهاي ساختماني و بهزانو درآمدن بسياري از فعالان اين عرصه بستهاند، حکايت از اين دارد که راهکارهاي رفع موانع توليد ملي در محيط کسبوکار و بهکارگيري ظرفيتهاي موجود در توليد، عملاً به کنار گذاشتهشده است. حالآنکه بيشترين دغدغه فعالان، رونق اقتصادي و رفع موانع در مسير توليد است که بارها به آن پرداختهشده است. برنامهها و طرحهاي پيشنهادي هم که از سوي مسئولان و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي ارائه ميشود بيشتر جنبه آمال و آرزو دارد ، نه طرحي مدون، عملياتي و مشخص که بتواند گره اي از مشکلات آنان باز کند.

اگر به اين دغدغه، ميزان بودجه عمراني سال آينده که از شاخصهاي مهم لايحه بودجه نيز محسوب ميشود افزوده شود، مطابق با آنچه تجربه هرساله نشان داده که همواره عليرغم تعيين آن، سهم کمي به بودجه عمراني ميرسد آن هم در شرايطي که در حال حاضر طرحهاي عمراني کشور در بدترين وضعيت قرار دارند، چندان اميدي به تکان خوردن توليد بهويژه در اين بخش نيست.

گفته ميشود تاکنون حدود نيمي از کل بودجه عمراني سال 93 محقق شده و سال جاري بسياري از پروژههاي عمراني مهم با وجود پيشرفت بالاي 50 درصد به دليل کمبود اعتبارات از اولويت دولت خارجشده است.

هرچند براي سال آينده بيش از 47 هزار ميليارد تومان اعتبارات عمراني در لايحه بودجه سال 94 پيشبينيشده که نسبت به امسال، بيش از يکچهارم افزايشيافته است يعني افزايشي حدود 11 هزار ميليارد تومان، بااينحال به نظر ميرسد، افزايش اعتبارات عمراني در بودجه سال آينده چشمگير نيست.

بااينوجود برخي متوليان اميدوارانه معتقدند، اگر همين مقدار در نظر گرفته شده محقق شود، ميتواند تأثير بسيار خوبي در پيشرفت پروژهها داشته باشد، اما نه در شرايطي که مشکلات کسري بودجه در ساير بخشها مانع پيشرفت و تکميل پروژهها شود، موضوعي که همهساله همزمان با تدوين لايحه بودجه کشور تکرار ميشود.

بههرحال اين موضوع برنامه ريزي هاي گسترده دولت را ميطلبد تا با اقدامات اضطراري، تدبيري به حال خروج پروژههاي عمراني از رکود بينديشد، اما نه برنامههايي که تنها روي کاغذ قابليت اجرايي دارد. در اين راستا، انتظار بيشتري نيز از کميسيون عمران مجلس ميرود تا نسبت به رکود حاکم بر بخش عمراني کشور بيش از اينها نگراني به خرج دهد، چالشهايي که از سوي مسئولان و فعالان اين بخش شناساييشده، اما تاکنون به تدوين  سازوکارهاي جدي که بهطور عملياتي به حرکت اين بخش بينجامد، منجر نشده است.