هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   199   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

36 هــزار بنای ثبت‌شده بدون حفاظت

نشست «اقتصاد احياي اماکن تاريخي» در مسير ايفاي نقش مسئوليت اجتماعي سازمانهاي دستاندرکار، با همکاري مشترک «دانشگاه هنر تهران» و «موسسه مطالعات انديشه شهر و اقتصاد» و با حمايت معنوي «شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري ايران» و «صندوق احياء و بهرهبرداري از اماکن تاريخي و فرهنگي» در دانشگاه هنر تهران برگزار شد.

تصميم شهرداري غلط است

علياصغر بدري، مديرعامل «موسسه مطالعات انديشه شهر و اقتصاد»، گفت:بيش از 36 هزار بناي تاريخي ثبتشده و چندين برابر آن بناي تاريخي ثبتنشده در کشور موجود است که مرمت و نگهداري آن از توان بخش عمومي خارج است.بهترين راه حفاظت از اماکن تاريخي، احياي اين اماکن است و تا بازار ميراث فرهنگي شکل نگيرد، بخش خصوصي انگيزه لازم را براي احياي اماکن تاريخي به دست نميآورد.

وي افزود:در هيچ کجاي دنيا، دولت و شهرداريها بهصورت مستقيم به اين عرصه ورود نميکنند و بهجاي اين کار درصدد حمايت از بخش خصوصي و اعمال نقش حاکميتي ازجمله تدوين سياستها، استانداردها و نظارت بر عملکرد مالکان و بهرهبرداران برميآيند. اين در حالي است که دولت و شهرداري مانند ساير عرصههاي اقتصاد، در اين حوزه هم نقش متصدي را ايفا ميکنند.

 اين کارشناس اقتصاد احياء، عملکرد شهرداري تهران در تصميم به تملک و احياي 100 خانه تاريخي براي مديران شهرداري را موردنقد قرار داد و اعلام کرد: تصميم شهرداري از بعد اقتصاد احياء از اين زاويه که منابع مالي زيادي را درگير ميسازد و شهرداري را وارد امور تصديگرايانه ميکند، غلط است. ليکن ازآنجاييکه اين مسئله ميتواند بهعنوان پروژههاي محرک توسعه ايفاي نقش کند، قابلتأمل است؛ چرا که حضور مديران شهرداري در بافت تاريخي ميتواند به ارتقاي کيفيت زندگي و خدمات و زيرساختهاي شهري در اين بافتها کمک کند.

 به اعتقاد اين مدرس دانشگاه، يکي از مهمترين راهکارها براي احياي بافتهاي تاريخي، بازگرداندن زندگي به اين بافتها و پرستيژ بخشيدن به سکونت در اين بافتهاست و براي اين منظور شهرداري ميبايد مشوقهاي لازم را در نظر بگيرد. همچنين در جهت تشويق احياگران و بهمنظور شکل دادن به بازار مرمت و احياي اماکن تاريخي، بايد از ابزارهايي مانند ارائه اعتبار، يارانه، آموزش، مشاوره، ترويج، تسهيلگري، ارائه خدمات فني، ارائه اطلاعات و ارائه زيرساخت فني- مالي بهره جست.

تغيير جدي در مواجهه با بافتها و بناهاي تاريخي

منوچهر معظمي، عضو هيئتعلمي دانشکده معماري و شهرسازي دانشگاه هنر تهران که رياست پنل تخصصي را نيز به عهده داشت، با اشاره به ابعاد حقوقي، فني- کالبدي، اقتصادي و مديريتي مقوله احياي اماکن تاريخي و ضرورت بسترسازي فرهنگي و اجتماعي براي تحقق امر احياء، گفت: اين بستر و رويکرد در کشور ما نيازمند ترميم است و اين تغيير جدي در مواجهه با بافتها و بناهاي تاريخي، هم بايد در اذهان و نگرش مديران و مسئولان و هم افکار عمومي و عامه مردم صورت پذيرد.

 وي افزود: در اين حالت ميتوان اميد داشت که نگاه توسعهاي و نگاه حفاظتي به بافتها و بناهاي تاريخي در تعاملي پويا، به وحدت رويه و توافق مثبتي براي احياي اماکن تاريخي برسد.

راهکاري براي حفاظت از اماکن تاريخي

 محمد سعيد ايزدي، معاون وزير راه و شهرسازي و مديرعامل شرکت عمران و بهسازي شهري ايران که در اين نشست از اعضاي پنل بود، با ابراز نگراني از اينکه اتلاق واژه کالاي ميراثي به اماکن تاريخي، ارزش آنها را تا حد زمين و املاک کاهش ميدهد و مبادله آن را تداعي ميکند، گفت: نبايد شکل دادن بازار ميراث فرهنگي منتهي به کسب سود صرف شود و به اقتصاديون اجازه داد که هر برخوردي را با اماکن تاريخي داشته باشند، بلکه بايد دنبال راهکاري براي حفاظت از اين اماکن گشت.

 وي به تجارب خارجي اشاره کرد و افزود: بايد ديد چگونه ميشود از زاويه فرهنگي به اقتصاد نگريست؛ نه آنکه شأن يک بناي تاريخي را در حد کالاي مبادلهاي تنزل داده و کسب درآمد را در اولويت قرار داد. ازاينرو ورود بدون برنامه بخش خصوصي و سرمايهگذار با هدف درآمدزايي، منجر به ويراني اين اماکن ميشود. ايزدي خاطرنشان کرد: براي اجتناب از اين کار بايد دولت ورود کند و همچنين نبايد از فرهنگسازي و اطلاعرساني غافل ماند.

 بايد نوع نگاه را اصلاح کرد

رجبعلي خسروآبادي، مديرکل ميراث فرهنگي، صنايعدستي و گردشگري که بهعنوان ميهمان ويژه در نشست حضور داشت، پشت تريبون حاضر شد و بيان کرد: بايد نوع نگاه را در برخورد با بافتهاي تاريخي اصلاح کرد. استراتژياي که سازمان ميراث فرهنگي در گذشته اتخاذ کرده بود، لازم بود ولي کافي نيست؛ چرا که اين سازمان بيشتر به دنبال مرمت بود و نه احياء.

 وي با ابراز تأسف از مغفول ماندن مسئله احياء در تصميمات دولتمردان و مديران شهري اعلام کرد: درصورتيکه دولت و مديريت شهري تأکيد را از روي مرمت به سمت احياء معطوف کند، خودبهخود مرمت و در نتيجه حفاظت هم حاصل ميشود.