نشریه شماره   198   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

تأسیسات بستري براي پژوهش

گروه تأسيسات: روز 25 آذر روز ملي پژوهش نام گذاري شده است؛ موضوعي كه اگر بيش از نام يك روز به آن نگريسته شود، زمينه ساز تغييرات ژرفي در كشور خواهد شد. گرچه طبق گفتههاي مسئولان، آموزش عالي در ايران مناسب است و استناد آنها به تعداد مقالات ارائه شده در پايگاه اكسپوس است که ايران را در مقام 17 و پايگاه ISI ايران را در مقام 30 جهاني قرار دادهاست. گرچه جايگاه علمي كشور را تنها با لحاظ كردن تعداد مقالات ISI نميتوان سنجيد چراکه همين جايگاه نيز بيشتر به خاطر افزايش ناگهاني تعداد دانشجويان تحصيلات تكميلي و افزايش توانايي اين دانشجويان در نوشتن مقالات است تا فراهم شدن زيرساختهاي دانشگاهي و پژوهشي بيش از 2 هزار و 500 دانشگاه و مركز آموزش عالي سطح كشور. در عمل اما نقش ايران در توليد علم جهان تنها 53/1درصد است و نزديك به 60درصد همان مقالات ISI هيچ گاه مورد استناد قرار نميگيرند.

واقعيت اين است كه علاقه نهادهاي آموزشي جايگاه عددي و حتي تعداد مقالاتي كه هيچ نقشي در توسعه علمي ندارند ازنظر بسياري از كارشناسان آفتي است كه اين نهادها را از وظيفه اصلي خود دور كردهاست. جايگاه علمي ميبايست بر اساس نقشي كه در توسعه، توليد ناخالص ملي و حل مشكلات اساسي اقتصادي و اجتماعي دارد، سنجيده شود. حال سؤال اين است که جايگاه پژوهشها و پروژههاي ملي و محلي در دانشگاهها و مراكز علمي كشور كجاست؟ دانشگاههايي كه امروز در هر شهر كوچك و بزرگي يافت ميشوند تا چه حد توانستهاند نيازهاي پزشكي، اقتصادي، فني و اجتماعي همان شهر را رفع كنند؟ پروژههاي بزرگ تا چه حد به دانشگاهها رجوع ميكنند و استادان دانشگاه با القاب دكتر، مهندس و پروفسور تا چه حد در عمل از علم خود براي رفع مشكلات اساسي بهره بردهاند؟.

شايد در مورد تمام اين موارد آماري وجود نداشته باشد چراکه نهادهاي بينالمللي اهتمام بيشتري به استخراج آمار كشور دارند تا مراكز وطني! اما ميدانيم كه سهم پژوهش در توليد داخلي به يكدرصد نميرسد و ظاهرا دولت و سازمانهاي ذيربط نيز چندان احساس نيازي به بهره از خدمات دانشگاه از خود نشان نميدهند. به همين دليل بودجه پژوهشي كه قرار بود به 5/2درصد GDP برسد در عمل دولت به 4/0 اكتفا كرد.

در اين ميان مهندسان تأسيسات و عمران جايگاه ويژهاي دارند. در شرايطي كه كيفيت ساخت وساز موردانتقاد بوده و به گفته يكي از متخصصان «حتي ساختمانهاي 40 سال پيش از امروز بهتر ساخته ميشد» زمينهاي كه بيشترين نيروي كار را به خود اختصاص داده، امروز با مشكلات زيادي درگير است كه حساسيت بيشتر به آموزش و خروجي دانشگاه را ميطلبد. به ويژه با ميزان زياد هدر رفت انرژي و عقب ماندگي ايران در زمينه تأسيسات ساختماني اين حيطه نياز به توجه جدي دارد.

تأسيسات ساختماني شاخهاي از صنعت است كه چندين رشته دانشگاهي را درگير خود ميكند. به همين دليل زمينه مناسبي براي توسعه پژوهش به شمار ميرود. به ويژه با پيشرفتهايي كه در اين صنعت صورت گرفتهاست بستر خوبي براي توسعه شركتهاي دانش بنيان به شمار ميرود.

امروز به خاطر فراهم نبودن بسترهاي آموزشي و پژوهشي دانشگاهها و به موازات آن افزايش كمي دانشجويان و دانشگاهها دانشجويان فوق ليسانس و دكترا با انتظارات زيادي وارد بازار كار ميشوند و به دليل ضعف در تواناييها به راحتي جذب شركتها و مؤسسات بزرگ نميشوند. يكي از دلايل موج بزرگ بيكاري فارغ التحصيلان دانشگاهي كه اينك به رقم بيش از يك و نيم ميليون نفر رسيدهاند در همين نكته نهفتهاست. موضوعي كه شايستهاست متخصصان اقتصادي بر روي آن تحليلهاي بيشتري داشته باشند.