نشریه شماره   198   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خوره‌ بر جان «خان خوره»

گويا هنوز هم سريال تخريب آثار تاريخي سکانس پاياني ندارد و  اين بار به کاروانسراهاي تاريخي ما رسيده است.خوره خرابي اين بار به جان «خان خوره» افتاد. اين کاروانسرا که برگرفته از معماري ارزشمند دوره صفوي است، هم‌‌اکنون به دليل تخريب 90 درصدي بخشهاي بيروني آن دچار فرسايش شديدي شده است. فعالان ميراثفرهنگي ميگويند تبديلشدن اين کاروانسرا به انبار و نگهداري احشام در آن يکي از مهمترين عواملي است که تخريب اين اثر تاريخي را دوچندان کرده است.

کاروانسراي «خانخوره» يکي از بناهاي متعلق به دوره صفويه است که هماکنون سرنوشتي مشابه سرانجام بسياري از کاروانسراهاي ايران پيدا کرده است. اين کاروانسرا با وجود ثبت در فهرست آثار ملي به دليل تخريبهاي جدي و نگهداري احشام دچار فرسايش شديدي شده است.

در گذشته کاروانسراها جايگاه ويژهاي در معماري، فرهنگ، امنيت و اقتصاد داشتهاند، چنانچه به گفته کارشناسان در زمره يکي از مهمترين نيازهاي بشري جهت توسعه و پيشرفت به شمار ميرفتند، در اين ميان به دليل قرار گرفتن ايران در شاهراه مبادلات بازرگاني و پيامرساني جهان و همچنين نياز مبرم کاروانهاي تجاري و حتي پيکهاي سلطنتي به امنيت ميان جادهاي و آسودگي، کاروانسراهاي بيشماري در شاهراههاي مواصلاتي کشور بنا گرديد که گنجينهاي از هنر و معماري دوران است.

   «عليرضا صادقي اميري» دبير انجمن سپيد پارس در اين رابطه ميگويد:« درحالحاضر با پيشرفت صنعتي و ايجاد راههاي نوين و ابزارهاي جابهجايي مدرن، کاروانسراها ديگر کاربري و اهميت پيشين خود را از دست دادهاند، درحاليکه بيشتر اين بناها ميتوانند با تبديلشدن به مجتمعهاي گردشگري و خدماتي از خطر نابودي نجات پيدا کنند که هماکنون تعداد بسياري در حال تخريب هستند».

  اين فعال ميراثفرهنگي ميگويد:«کاروانسراي "خان خوره" که به شماره 1928 و در تاريخ 12مهر 1376 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده؛ همانند بسياري از کاروانسراهاي در معرض تخريب دچار فرسايش شده است. اين کاروانسراي صفوي که شاهکاري از هنر معماري و فرهنگ ايراني است درحالي حال و روز چندان خوبي ندارد که بخشهاي بيروني آن از 10 تا 90 درصد تخريبشده است».

  به گفته صادقي اميري، درحالحاضر بناي الحاقي و پيراموني کاروانسراي خان خورده تبديل به انبار کاه و محل نگهداري گوسفندان و احشام شده است. درحاليکه تاقهاي ضربي و اجراي آجرنماي دندانه موشي بهکاررفته در اين بنا به همراه بلنداي باشکوه ديوار و همچنين حياط مرکزي تعبيهشده در آن گردشگران را به ياد معماري ساساني مياندازد.

وي ميگويد:« متأسفانه باوجود ويژگيهاي منحصربهفرد و زيبا، اين بنا دستخوش تخريبهاي بسيار شده است.