نشریه شماره   198   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

نشستی برای نوسازی بافت فرسوده

گروه گزارش: دومين نشست تخصصي راهبر مهندسان ساختمان با موضوع نوسازي بافت فرسوده با حضور اعضاي جامعه مشاوران راهبر مهندسان ساختمان، اعضاي نظام مهندسي ساختمان استان تهران، برخي از اعضاي هيئت مديره نظام مهندسي ساختمان استانهاي تهران و قزوين و نمايندگاني از شركت عمران و بهسازي شهر تهران، با ارائه شش مقاله، دو كارگاه آموزشي و نيز دو پنل پرسش و پاسخ برگزار شد.

نوسازي مردمي

عليرضا جعفري، مديرعامل سابق سازمان نوسازي شهر تهران، اولين مقاله نشست را در خصوص رويکرد نوسازي مردمي در بافتهاي فرسوده شهري بر اساس تجربيات سازمان نوسازي، ارائه کرد.

وي گفت: يکي از مهمترين اهداف مديريت شهر تهران، نوسازي بافت فرسوده با حفظ هويت محلات است. بنابراين شهرداري با تشويق شهروندان به تجميع پلاکهاي فرسوده قصد دارد اين چشم انداز کالبدي و اجتماعي را در شهر به تصوير بکشد که در اين ميان فرهنگسازي و جلب مشارکت شهروندان و سرمايهگذاران بهترين فاکتورهاي نوسازي بافت فرسوده هستند.

مهندس جعفري افزود: نوسازي شهر تهران فقط بر عهده يک سازمان يا نهاد نيست بلکه شهرداري به عنوان متولي شهر، مجلس شوراي اسلامي با استفاده از ابزارهاي قانوني که در اختيار دارد و در کنار آنها سازمانهاي نظام مهندسي ساختمان در قالب يک زنجيره ميتوانند اين طرح بزرگ را در مدت زمان کوتاه به اجرا دربياورند و تا زماني که حلقه مفقوده محرک نوسازي بافت فرسوده پيدا و تقويت نشود، طرحها با سرعت خوبي پيش نخواهد رفت.

جايگاه شهروندان

«جايگاه شهروندان در فرايند نوسازي بافتهاي فرسوده» دومين مقالهاي بود که در اين نشست و از سوي حسين ايمان جاجرمي؛ دانشيار جامعه شناسي توسعه و رئيس موسسه مطالعات و تحقيقات اجتماعي دانشگاه تهران، ارائه شد.

وي ضمن اشاره به مسئله زاغه نشيني به عنوان يك چالش جهاني گفت: بايد مسئله بافتهاي فرسوده شهري در چارچوب بزرگتر فقر شهري و بيعدالتي ديده شود. در وضعيت فعلي اقدام مؤثري در زمينه مشارکت مردم در بافتهاي فرسوده مشاهده نميشود و بيشتر طرحها بدون کوچکترين مشارکتي از جانب مردم تهيه و اجرا ميشوند. دکتر جاجرمي در جمع بندي بحث، بر ضرورت مشارکت مردم در بهسازي بافتهاي فرسوده و اجراي تمرکززدايي با محوريت اصل تفکيک امور ملي از امور محلي تأکيد نمود.

راهکارهاي تأمين مالي

سومين مقاله با عنوان «ارائه راهکارهايي براي تأمين مالي نوسازي بافت فرسوده از طريق مشارکتهاي مردمي» توسط سلمان خادم المله؛ استاد دانشگاه و کارشناس بازار سرمايه، ارائه شد.

دکتر خادم المله راه حلهايي براي رفع مشکل تأمين مالي ساخت وساز در بافتهاي فرسوده با لحاظ کردن رعايت حقوق مالکان اين بافتها با محوريت بازار سرمايه (بازار بورس) ارائه نمود و تأکيد كرد: بازار سرمايه کشور بستر مناسبي براي رفع مشکل تأمين مالي اين فرآيند ميتواند ارائه کند به نحوي که هم فشار روي سيستم بانکي کاهش يابد و هم حقوق مالکان اين بافتها رعايت شود. وي در ادامه به تشريح صندوق سرمايهگذاري زمين و ساختمان پرداخت.

نقش نظام مهندسي

حجت الله عزيزي، عضو هيئت مديره سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران چندين راهکار را در قالب مقاله خود با عنوان «نقش نظام مهندسي ساختمان در توسعه نوسازي بافتهاي فرسوده» ارائه کرد.

مهندس عزيزي گفت: گرچه اکنون نوسازي بافت فرسوده شهر تهران در اولويت برنامههاي مديريت شهري قرار دارد اما قرار نيست در پي تخريب بافت قديمي با استفاده از مصالح غيراستاندارد و نامرغوب و عدم استفاده از نيروهاي غيرمتخصص دوباره فرسودهسازي کنيم؛ بنابراين بايد کميته ارزيابي بر کيفيت ساخت وساز تشکيل شود که مهندسان عمران و کارشناسان مربوطه بتوانند بر همه ساخت وسازها نظارت مناسب داشته باشند تا اصول ايمني، کيفيت و کميت در تخريب و نوسازي موردتوجه سازندگان قرار بگيرد و با توجه به پيگيريهاي انجام شده در گذشته اين موضوع در دستور کار ما در سازمان نظام مهندسي ساختمان قرار گرفت و پس از شناسايي مهندسان نخبه سازمان، نظارت و ارزيابي کيفيت به آنها واگذار شد که اين موضوع تأثير مطلوبي در روند کيفيت ساخت وساز داشت اما متأسفانه به دليل برخي مسائل و تنگ نظريها اين مجموعه منحل شد.

عضو هيئت مديره سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران مهمترين رکن موفقيت اين طرحها را افزايش فعاليتها و کارهاي گروهي دانست و خاطرنشان کرد: در کنار کميت نوسازي بافت فرسوده از کيفيسازي در شهر نبايد غافل باشيم چرا که با اجراي نوسازي قرار است باري از دوش شهر برداشته شود نه اينکه باري سنگينتر به کالبد شهر تحميل شود.

بررسي 500 پروژه نوسازي

محمدحسين مسعودي، عضو هيئت رئيسه گروه تخصصي عمران سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران به عنوان سخنران بعدي با اشاره به ارزيابي بيش از 500 پروژه در حال نوسازي در 12 منطقه شهر تهران، مقالهاي را در قالب دستاوردهاي اين ارزيابي ارائه کرد و گفت: در طول پروژه، کنترل و ارزيابي خدمات مهندسي در نوسازي بافت فرسوده به دستاوردهاي کاربردي خوبي نظير پيادهسازي مدلي با معيارهاي شايستگي براي جلب مشارکت اعضا و مستندسازي جامع واقعيات ساخت وساز در بافتهاي فرسوده جهت برنامهريزي صحيح دست يافتيم که به شرط تأمين پشتوانههاي مالي و تسري اين تجربيات به همه فعالان نوسازي ميتوان ميزان آزمون وخطا را در بين آنها کاهش و ضريب کيفيت را افزايش داد.

وي اين تجربه را فرصت مناسبي جهت برآورد ميزان بلوغ هر دو سازمان نوسازي شهر تهران و نظام مهندسي ساختمان استان تهران در مواجهه با چالشهاي پيش رو دانسته و فقدان مدلي کارآمد براي نوسازي بافتهاي فرسوده در سير مراحل کنترل مضاعف را مورد تصديق قرار داد.

کيفيت ساخت و کنترل مضاعف

قاسم دهقاني اشکذري، عضو هيئت علمي دانشگاه صنعتي مالک اشتر نيز مقالهاي را با عنوان «کيفيت ساخت وساز و کنترل مضاعف در نوسازي بافتهاي فرسوده» ارائه داد.

دکتر دهقاني با اشاره به اينکه بررسي موضوع نوسازي بافت فرسوده در دو سطح نوسازي شهري و نوسازي ساختمانها مطرح است، يادآور شد: نتيجه اقدامات واحد کنترل مضاعف در سازمانهاي نظام مهندسي ساختمان ميتواند منجر به پشتيباني از شأن و منزلت اعضاي سازمان و درعين حال حمايت از حقوق مصرف کنندگان خدمات مهندسي و همچنين مراقبت بيشتر از منابع و سرمايههاي ملي گردد که اين امر تحت مراقبت مستمر اعضا و اركان سازمان و با اعمال کنترلهاي مقتضي در امور طراحي ،  نظارت و اجرا فراهم مي شود.