نشریه شماره   196   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

علی رغم تاکیدمسئولان در بهینه سازی مصرف انر‍ژی مهندسان مکانیک را جدی نمی گیرند

درحاليکه استفاده از توان متخصصان و مهندسان رشتههايي همچون تأسيسات مکانيکي ساختمان، در طراحي، محاسبه، اجرا، بهرهبرداري، نگهداري ساختمانها موجب بالا رفتن اطمينان از ايمني ساختمان براي ساکنان آن ميشود، اما هماکنون يکي از عمدهترين معضلات تأسيسات مکانيکي ساختمان اجباري نشدن طراحي، محاسبه و نظارت بر اجراي تأسيسات مکانيکي ساختمان است. به همين دليل ساکنان ساختمانهاي توليدشده از رفاه، ايمني و آسايش کمتري برخوردارند.

کارشناسان ميگويند؛ عمدهترين معضلات تأسيسات مکانيکي ساختمان اجباري نشدن طراحي، محاسبه و نظارت بر اجراي تأسيسات مکانيکي ساختمان است. حال پرسش اينجاست که مديران اجرايي و مردم براي اجراي واقعي اين قوانين چقدر بها ميدهند؟.

يک مهندس ناظر ميگويد: کار مهندسان ناظر تأسيسات مكانيك ساختمان بسيار سخت است، بدترين حالت ممکن براي ما اين است که نظرات کارشناسي ما نه از سوي سازمانهايي چون شهرداري و نه از سوي مردم جدي گرفته نميشود. درحاليکه در هر پروژه با دهها نفر؛ از معمار و پيمانکار گرفته تا لولهکش و کانال ساز و برقکار در تنش و چالش هستيم .

مهندس ديگري ميگويد: متأسفانه فرهنگ رعايت اصول ايمني و کار در تأسيساتي در ساختمانها بههيچعنوان اهميت ندارد، بهطوريکه ميتوانم بگويم ما در اجراي هرگونه تأسيسات حتي با مالکان دچار تنش و جنجال ميشويم، جالب آنکه مالکان تجهيزات اصولي مکانيک را کاملاً زائد و تحميلي دانسته و تصور ميکنند رعايت آنها فقط بهانهاي براي هزينهتراشي است

مهندس ديگري ميگويد: دغدغه ما اين است که تعرفههاي فعلي مکانيک از جمله برق با توجه به مسئوليت آنها اسفناک است و بايد واقعي شود، نکتهاي که تصور ميکنم حتي براي خود نظاممهندسي هم مهم نيست که مهندسان ناظر مکانيک با چه تعرفهاي کار ميکنند.وي اضافه ميکند: در پروژهاي كه مالک فقط 100 هزار تومان بابت نظارت داده و تقريباً 9 تا 10 بار براي نظارت رفتهام برخلاف نظر من، پيمانکار هر کاري که صلاح دانسته انجام داده و هر بار نيز به شهرداري براي توقف پروژه گزارش دادم اما نهتنها هيچ اتفاقي نيفتاد بلکه با کلي منت بابت پرداخت مبلغ، مجبورم کردند تا تأييديه را ارائه کنم.

ديگري با بيان اينکه متأسفانه اجراي مباحث 16،17،14  قانون مقررات ملي ساختمان سخت و حتي غيرممکن شده است، ميگويد: ناظر تأسيسات مکانيک به خاطر مبلغي ناچيز دهها بار به پروژه سرکشي ميکند و مدام به شهرداري گزارش تخلف ميدهد و دستآخر با مجري و مالک و ... درگير ميشود بدون آنکه قانون را درست اجرا کرده باشند بهراحتي با پرداخت جريمه تخلف تأييديه دريافت ميکند.

مالکان پروژه تمکين نميکنند

يک کارشناس سازه و مهندس ناظر دراينباره ميگويد:  اغلب ساختمانهايي که بعد از چند سال دچار نقص ميشوند بيشتر در بخش تأسيسات دچار مشکل بوده و نيازمند بازسازي هستند تا در بخشهاي سازهاي و اين موضوع نشاندهنده ضعف مهندسان تأسيسات يا عدم طراحي و نظارت صحيح آنها نيست بلکه عدم تمکين صاحبان پروژه به رعايت اجراي اصولي مقررات است.

مهرداد نيک کار ميافزايد: اگرچه دستمزدي که براي يکي از پرزحمتترين رشتههاي فني مهندسي تعيينشده غيرمنطقي است، اما بايد گفت در مباحث مقررات ملي ساختمان، قانونگذاري براي ناظران تکاليفي مشخص کرده که مهندسان ناظر تأسيسات مکانيکي موظف به اجراي دقيق اين قوانين هستند.

به گفته وي تأسيسات مکانيکي ساختمان که بايد طراحي، محاسبه، نظارت و اجراي آن بر اساس مباحث 2- 3- 12- 14- 15- 16- 17- 19 مقررات ملي ساختمان انجام شود شامل تأسيسات گرمايشي و سرمايشي، آسانسور، پلهبرقي، پيادهروهاي برقي، تأسيسات بهداشتي (آبرساني و دفع فاضلاب) و گازرساني ميشود. بخشهاي ديگر تأسيسات مکانيکي شامل سونا، جکوزي، استخر، تجهيزات شهرهاي بازي و... هستند. در کل کارکرد اصلي اين بخشها تأمين رفاه و بهداشت ساکنان ساختمان است که توجه به اين بخشها در طراحي و ساخت ساختمانها از اهميت بالايي برخوردار است.

اين مهندس فعال ساختماني ميگويد: علاوه بر آنچه که در مقررات ملي ساختمان آمده و در روند ساختوساز بايد بهصورت کامل اجرا شود، مبحث مربوط به تجهيزات تأسيسات مکانيکي است و مهندسان ناظر موظف به اجراي دستورالعملهاي وزارت راه و شهرسازي و نيز شوراي مرکزي هستند.

به گفته نيک کار، در بحث نظارت بر تأسيسات ساختمانها خيلي خوب عمل نميشود و به باور من اين رشته از مهندسي و روند نظارت بر تأسيسات برقي ساختمانها تقريباً مغفول مانده است.

مهندسان وادار به تأييد ميشوند

اين کارشناس سازه ميافزايد: نمونه آن الزامات قانوني مهندسان ناظر مکانيک است .ماداميکه تجهيزات طبق قوانين در ساختمان نصب نشده باشد آنها نميتوانند گزارش پايان کار دهند و تنها ميتوانند نواقص موجود را براي اصلاح گزارش کنند، اين در حالي است که شهرداري، مالکان و کارفرمايان و بعضاً مهندسان بهراحتي از آن عبور ميکنند.

وي با بيان اينکه اين معضل نياز به فرهنگسازي جدي دارد و همکاري تمامي نهادهاي مسئول را ميطلبد، ميافزايد: در اين زمينه شهرداري، سازمان نظاممهندسي ساختمان و وزارت راه و شهرسازي بايد با هم جديت به خرج دهند و شرايطي فراهم کنند که نظارت بر تأسيسات مکانيکي ساختمانها به نقطه مطلوب برسد.

 اين فعال ساختماني عدم صدور پروانه ساختماني از سوي شهرداريها را يک راهکار مناسب دانسته و ميگويد: شهروندان و مالکان هم بايد به مسئوليتهاي قانوني ناظران توجه کامل داشته باشند تا مهندسان هم بتوانند با نظارت دقيق به مسئوليت خود مطابق با قانون عمل کنند.

وي در ادامه تأکيد ميکند: بخش تأسيسات مکانيکي يک ساختمان بايد پس از عمليات نصب و مطابقت با مشخصات فني و عملکرد اين تأسيسات با الزامات مقررشده در مبحث 14 به تأييد برسد، درحاليکه از مهندسان ناظر مکانيک خواسته ميشود وقتي هنوز پروژه به اتمام نرسيده و موارد قانوني آن بهطور کامل رعايت نشده، کار را تأييد کند.

نيک کار همچنين درباره اهميت بهينهسازي مصرف انرژي و بهروز شدن مهندسان تأسيسات مکانيک دراينباره توضيح ميدهد: با توجه بهضرورت اصلاح فرهنگ مصرف انرژي در ساختمانها، فعالان رشته مکانيک بايد به عرصه بيايند و در اين زمينه توانمنديهاي خود را هر چه بيشتر نشان دهند.

وي با بيان اينکه رشته مکانيک بايد در ساختمانسازي بيش از گذشته موردتوجه قرار گرفته و نحوه استفاده از تأسيسات در ساختمانها مورد بازبيني قرار گيرد، ميافزايد: برگزاري دورههاي آموزشي بهمنظور بهروز کردن اطلاعات گروه تخصصي مهندسان تأسيسات بايد در دستور کار سازمانها و مهندسان قرار گيرد.

بر اساس اين گزارش، در حالي بيتوجهي به مقوله کيفيت در تأسيسات مکانيکي ساختماني بهمنزله از بين رفتن منابع و زمانهاي صرف شده در ساختوساز تلقي ميشود، که اين روزها حمايت از اجراي راهكارهاي بهينهسازي مصرف و ارتقاي كارايي انرژي بيشتر با تلاش و همت مهندسان اين رشته امکانپذير است.