نشریه شماره   196   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

کاهش تلفات برق از طرح تا اجرا

مديرعامل توانير بهتازگي از  برنامه عملياتي طرح ملي کاهش تلفات برق خبر داده و گفته بود: ميخواهيم ميزان تلفات را در پايان سال 94 به زير 10 درصد کاهش دهيم. همايون حائري محورهاي اصلي کاهش تلفات را کاهش يا حذف شعاع تغذيه و تغيير نقطه توليد و تحويل برق، مهندسي مجدد شبکههاي توزيع، ارتقا و بهبود لوازم اندازهگيري و مقابله با دستکاري کنتورها، ارتقاي سنجشپذيري الکتريکي در شبکه و ارتقاي کيفيت تجهيزات شبکههاي توزيع اعلام كرده بود.

بنا به اعلام مسئولان وزارت نيرو ميزان تلفات برق هماکنون 15 درصد است، و قرار است تا آخر مهر سال آينده به كمتر از 10 درصد برسد كه با اتمام اين کار 5 هزار ميليارد تومان در مصرف سوخت سالانه صرفهجويي خواهد شد.در همين ارتباط مهندس عليرضا خيامي، مشاور فني مديرعامل توانير در گفتگو با پيام ساختمان از پيشرفت طرح ملي كاهش تلفات برق خبر داد و گفت: بر اساس احكامي كه از سوي مديرعامل توانير صادرشده، اعضاي كميته ويژه طرح ملي كاهش تلفات برق تعيين و مشغول به كار شدهاند.

خيامي در خصوص ميزان پيشرفت كار كميته يادشده افزود: سياستگذاريها تنظيم و تهيه  گرديده و به شرکتهاي تحت پوشش ابلاغشده است. همچنين ماهانه گزارش پيشرفت پروژه دريافت و رصد ميشود و بعدازآن راهنماييهاي لازم به مجريان طرح ارائه ميگردد.

مشاور مديرعامل توانير در پاسخ به اين سؤال که با توجه به اينكه هدفگذاري وزارت نيرو براي رسيدن به ميزان 10 درصد تلفات برق مهرماه سال 94 تعيينشده است، چقدر به پيشرفت اين طرح اميدوار هستيد؟ گفت: طبق اعلام مديران عامل شرکتهاي توانير تابعه، دستيابي به رقم 10 درصد امکانپذير است.

بر اساس مطالعات صورت گرفته علت اصلي بالا بودن تلفات برق در ايران به دليل فرسودگي شبکه توزيع و انتقال برق و همچنين عمر زياد برخي از نيروگاههاست. بر اساس اظهارات کارشناسان تمام دلايل مطرحشده مانند فرسودگي شبکه توزيع و انتقال، به دليل کمبود منابع مالي موجود است که در صورت تأمين اعتبارات لازم اين مشکل بهراحتي مرتفع خواهد شد ،زيرا در حال حاضر تکنولوژي لازم براي بهسازي و نوسازي نيروگاهها و شبکههاي توزيع و انتقال در کشور بهطور کامل بوميشده است .

انواع تلفات برق

طبق اعلام كارشناسان، بهطورکلي تلفات برق را ميتوان به دودسته فني و غير فني تقسيمبندي كرد:

1-تلفات فني به دستهاي از تلفات سيستم قدرت گفته ميشود که بهنوعي منجر به تبديل انرژي الکتريکي به حرارت، از آغاز توليد تا مرحله تحويل به مشترک ميگردد. تلفات فني که در بسياري از موارد بهجاي کل تلفات سيستم قدرت اشتباه گرفته ميشود مشتمل بر طيف وسيعي از انواع تلفات ميباشد که در اين بخش تحت دو عنوان تلفات انتقال و تلفات توزيع تشريح گرديدهاند. معمولاً تلفات سيستم توليد (نيروگاهها) در زمره تلفات سيستم قدرت محاسبه نميشوند و نيروگاهها بهعنوان واحدهاي صنعتي تلقي ميگردند که فروش برق به شبکه را بر عهده دارند و کليه انرژيهاي مصرفشده در نيروگاه بهعنوان مصرف داخلي آن لحاظ ميگردد که بعضاً قابل کاهش است.

2- تلفات غير فني به قسمتي از تلفات انرژي اتلاق ميشود که در دسته تلفات فني جاي نميگيرند. بخش قابلتوجهي از اين امر شامل استفاده غيرمجاز از برق است. موارد متعددي از استفادههاي غيرمجاز يا اصطلاحاً برقدزدي وجود دارد که در زير به آنها اشاره ميشود.

دستکاري در لوازم اندازهگيري و کنتورها 

برخي مواقع مشترکين بهصورت غيرمجاز کنتورهاي خود را باز نموده و با دستکاري آن ، اعداد قرائت شده را به نفع خود تغيير ميدهند يا اينکه با بر هم زدن تنظيم آن اعداد قرائتشده توسط کنتور را دچار خطا ميکنند . 

معيوب نمودن کنتورها 

معيوب نمودن کنتورها و اجتناب از آگاهسازي بهموقع مسئولين باعث ثبت نشدن مقادير مصرفي طي حداقل يک دوره مصرف ميگردد. 

خارج کردن کنتورها از مدار 

خارج نمودن کنتور از مدار بهصورت کامل يا جزئي، سهم زيادي از انرژي مصرفشده را از پروسه اندازهگيري خارج مينمايد .  

عدم قرائت صحيح کنتورها 

عدم قرائت صحيح کنتورها توسط مأمورين ميتواند باعث بياثر شدن سيستم تعرفه چند نرخي گردد.

در واقع ثبت مقدار انرژي مصرفي به ميزان کمتر از مقدار واقعي ميتواند نرخ تعرفه مشترک را از رديف

مشترکين پرمصرف به کممصرف منتقل نمايد.

انشعاب گيري مستقيم از شبکههاي برق

اين مورد که برخلاف ساير موارد قبل ، معمولاً جلوهاي کاملاً آشکار دارد ، مشتمل بر مصرفکنندگاني ميگردد که بدون داشتن حق امتياز و مجوز قانوني و نصب کنتور از طرف شرکت برق ، بهطور خودسرانه از طريق اتصالات سطحي ، از خطوط هوايي انرژي استفاده مينمايند .

 راهكارهاي كاهش تلفات

بخشي از راهكارهاي موجود تلفات به بخش فني برميگردد كه شامل موارد زير است:

-استفاده از كنتورهاي ديجيتالي بهجاي كنتورهاي مكانيكي در ورودي و خروجيهاي ايستگاههاي فوق توزيع و تست دوره‌‌اي 3 ماهه آنها

- استفاده از ترانسفورماتورهاي اندازهگيري با كمترين كلاس دقت در ايستگاههاي فوق توزيع و تست ساليانه آنها

-كاهش مسير تغذيه، بار خطوط و ايستگاهها و افزايش سطح مقطع هاديها برابر استاندارد و طراحي استاندارد تأسيسات جديدالاحداث و ترميم شبكههاي فرسوده

-اصلاح فوري تمامي لوازم اندازهگيري معيوب مشتركان و تسريع در جايگزيني كنتورهاي ديجيتال چندتعرفه جهت تمامي مشتركان

-كنترل مداوم ولتاژ تحويلي از فوق توزيع و تصحيح ولتاژ با استفاده از رگولاتورها

-كنترل بار راكتيو در ايستگاههاي فوق توزيع

-اصلاح طرحهاي آتي با در نظر گرفتن ترانسفورماتورهاي تک فاز در مناطق با تراكم جمعيتي كم

-هرس منظم درختان واقع در مسير شبكه و استفاده از سيمهاي روپوش دار در مسير اشجار

- استفاده از لامپهاي پربازده در روشنايي معابر و توجه جدي به عملكرد سيستمهاي روشنايي معابر.

 راهكارهاي تلفات غيرفني

 راهكارهايي كه براي تلفات غيرفني در نظر گرفتهشده شامل موارد زير است:

-      فرهنگسازي عمومي از طريق رسانههاي جمعي مبني بر آگاهسازي عموم جامعه از اثرات سوءاستفاده از برقهاي غيرمجاز

- ارائه تسهيلات بيشتر در زمينه واگذاري انشعاب

-بازنگري و وضع قوانين سختگيرانهتر در مورد مشتركاني كه به دستكاري از تأسيسات برق پرداخته يا بهصورت غيرمجاز از انشعاب برق استفاده ميكنند بايد براي حل اين مسئله به آييننامه تكميلي       تعرفههاي برق و قوانين رفع تجاوز از تأسيسات برق توسط قانونگذار مراجعه كرد

-تخصيص شعبههاي ويژه رسيدگي به جرائم خاص برق در دادسراها و درخواست بازنگري در قوانين تعزيري

-افزايش پاداش و پرداخت بهموقع حق كشف برقهاي غيرمجاز و دستكاري در لوازم اندازهگيري به كاركنان و حتي افراد برونسازماني.

- نظارت دقيق بر سيستم قرائت مشتركان و استفاده از سيستم تشويق و تنبيه

-نصب كنتورهاي اعتباري خصوصاً در مورد مشتركان روستايي و مشتركان متخلف

 جايگزيني سيمهاي فشار ضعيف با کابلهاي خود نگهدار در مناطق جرمخيز و توسعه شبكه

- تشكيل پليس برق؛ البته اخيراً مسئولان حقوقي وزارت نيرو از شروع فعاليت پليس برق در کشور خبر دادهاند و با توجه به اينكه از حجم 15 درصدي تلفات برق در کشور 4 درصد آن متعلق به برقدزديها است، مقابله پليس برق با اين پديده تأثير قابلتوجهي در كاهش تلفات نيرو خواهد داشت.

سخن پاياني

ازآنجاکه كاهش تلفات از جمله مباحث جدي و مهم در صنعت برق به شمار ميرود بايد منتظر ماند و ديد وزارت نيرو و مشخصاً شركت توانير پروژه كاهش تلفات برق را به چه سرانجامي ميرسانند و آيا به نقطهنظر اعلامي خود خواهند رسيد يا خير.