نشریه شماره   196   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سناي آمريكا، اقتصاد نفتي و صنعت ساختمان

گرچه محمود واعظي وزير ارتباطات و فناوري و اطلاعات جمهوري اسلامي ايران انتخابات اخير مجلس سنا و برنده شدن جمهوريخواهان را بر روي مذاكرات ايران و 1+5 بيتأثير ميداند، ولي قرائن و گفتههاي سناتورهاي تازه منتخب مجلس سناي آمريكا حكايتي ديگر دارد. پيش از واعظي،حميد ابوطالبي رئيس گروه مطالعات آسياي مرکز تحقيقات استراتژيک و معاون سياسي دفتر حسن روحاني رئيسجمهور ايران نظرات مشابهي را ابراز كرده بود. وي با بيان اينكه آمريكا از نقش حياتي و غيرقابل جايگزين ايران در منطقه آگاه است گفت هر دو حزب دموكرات و جمهوريخواه ميدانند كه در نهايت بايد با ايران به توافق برسند.

وي گفت: "هر دو حزب به ايران براي انتخابات سال 2016 نياز دارند، بخصوص جمهوريخواهان كه ميخواهند تغييرات اساسي در نظام سياست خارجي ايجاد كنند."ابوطالبي افزود: " بنابراين هر دو حزب آمريكا در پي توافق با ايران بر سر مسئله هستهاي و همكاري بر سر مسائل منطقهاي مخصوصاً مبارزه با گروه داعش خواهند بود."

باربارا اسلاوين يكي از تحليلگران برجسته سياست خارجي نيز گفت :عليرغم برنده شدن جمهوريخواهان در انتخابات مياندورهاي سنا اوباما ميتواند تحريمها را در هر شرايطي كاهش دهد. وي پيشبيني ميكند كه احتمالاً جمهوريخواهان براي ممانعت از موفقيت مذاكرات 1+5 بر دولت اوباما فشار خواهند آورد اما عليرغم فشارها اوباما بهعنوان رئيسجمهور ايالاتمتحده از اين اختيار برخوردار است که جلوي اعمال تحريمهاي بيشتر را بگيرد و در اين مورد وي به موافقت سنا براي آسانكردن تحريمها نيازي ندارد.

مككانل: حلقه تحريمها را تنگ خواهيم كرد

با برنده شدن جمهوريخواهان در ايالت آيوا اين حزب حضور 6 نماينده خود را در مجلس سنا تضمين كرد و سناتورهاي جمهوريخواه 51 كرسي از 100 كرسي مجلس سنا را در اختيار دارند و در حال طرحريزي براي انتخابات مجلس نمايندگان هستند. يكي از سناتورهاي مطرح جمهوريخواهان از ايالت كنتاكي ميچ مككانل دوباره به اين سمت انتخاب شده است. وي در آخرين اظهارنظر خود اظهار اميدواري كرده است كه سناتورهاي جمهوريخواه در دوره جديد به اعمال تحريمهاي بيشتر رأي بدهند. وي با انتقاد از سياست خارجي اوباما عليالخصوص در رابطه با مسائل خاورميانه  تأكيد كرد: سناتورهاي جمهوريخواه حلقه تحريمها را براي ايران تنگ خواهند كرد. سياستي كه با رهبري هري ريد سناتور دموكرات ايالت نوادا و در همراهي با سياست خارجي اوباما به گفته وي تغييريافته بود.

مككانل كه رهبري اكثريت تازه سنا را بر عهده خواهد داشت با اعلام اينكه سياست خارجي اوباما نقش آمريكا را در منطقه کمرنگ کرده است، گفت: خوشبختانه مردم اين كشور اكثريت تازهاي را برگزيدند و اين موضوع ميتواند رئيسجمهور را ترغيب كند تا از عقبنشيني دست بردارد و اين كاري است كه در چند سال پيش رو در دست خواهيم داشت.

اين گفتهها زماني اعلام ميشود كه ايران و 6 قدرت بزرگ جهاني تاكنون 8 دوره از مذاكرات هستهاي را برگزار كرده و به توافقات موقتي نشست ژنو 24 نوامبر 2013 رسيدهاند و هماكنون كمتر از 3 هفته تا رسيدن به توافق نهايي در 24 نوامبر مانده است. همچنين 7 دوره مذاكرات در وين و 8 دوره نيز در نيويورك در حاشيه گردهمايي سران در سازمان ملل صورت گرفته است و هماكنون دو طرف خود را براي دوره نهم از مذاکرات هستهاي در 11 نوامبر كه اين مرتبه در مسقط پايتخت عمان  برگزار خواهد شد آماده ميكنند.

اقتصاد تحريم بعد از انتخابات

حتي پيش از انتخابات سناي آمريكا نيز به دليل سياستهاي عربستان سعودي در اوپك قيمت جهاني نفت روند نزولي يافته بود. البته كارشناسان نفتي كاهش قيمت را وضعيت زودگذر  و موقتي ارزيابي ميكنند كه با سرد شدن دماي هوا و افزايش درخواست انرژي در جهان افزايش خواهد يافت. گرچه قيمت گاز از چنين طرحي پيروي ميكند ولي شواهد مبني بر آن است كه قيمت نفت همچنان در قيمتي پايينتر از قيمتي كه بودجه با آن بستهشده است يعني بشكهاي 100 دلار به فروش ميرسد. به نظر ميرسد تحريمهاي جديدي اگر هم بخواهد تأثيري بر روي اقتصاد ايران بگذارد در وهله اول از مجراي نفت است. همچنان که تاكنون اين تأثير را گذاشته است . البته در دولت يازدهم با ديپلماسي نفتي بيژن زنگنه تا حدودي چرخ وزارت نفت بر مدار صحيح خود بازگشت.

به نظر ميرسد اسلحه جديد آمريكا و اروپا در قيمت نفت نهفته است يعني نزول قيمت نفت در شرايطي كه مديريت جديد نفتي توانسته بود به احياي نيمي از درآمد ازدسترفته نفتي حاصل از تحريم برسد. دورنماي نفت و سياستهاي عربستان سعودي در اوپك نشان ميدهد كه قيمت نفت حتي از اين هم كمتر خواهد شد. به نظر ميرسد نظام سياست خارجي اوباما در يك ماه باقيمانده به توافق نهايي بر اين ايده جديد خود تأكيد خواهند كرد. براي كشوري كه به دلار براي تنظيم بودجه خود نياز دارد كاهش 25 درصدي قيمت نفت تامل برانگيز و نيازمند اتخاذ تدابير عملياتي نمودن سياست اقتصاد بدون نفت است. آن هم كشوري كه ميزان هدر رفت بالاي انرژي ناشي از صنايع كم بازده، اتومبيلهاي فرسوده و ساختوساز بيبرنامه و بدون در نظرگيري معيارهاي انرژي، آن را در صدر كشورهاي پرمصرف انرژي نشانده است. در اين شرايط كاستن از يارانهها اتفاق عجيبي نيست و هشدارهاي بيشتر هنگامي است كه اقتصاد كشور بار ديگر به سمت ركود حركت كند. حال سؤال اينجاست که براي مواجهه يا مقابله با شرايط دشوار احتمالي که سناي جمهوريخواه براي اقتصاد ايران ايجاد خواهد کرد چه راهبردهايي را بايد به کار گرفت؟ و نيز در شرايطي که براي صنعت نفت حرفي براي گفتن در اقتصاد نمانده باشد صنعت ساختمان چگونه مي تواند عرض اندام نموده و بخشي از جاهاي خالي اقتصاد نفتي را با صدور خدمات فني مهندسي که بسترش در کشورهاي همجوار عراق و دوست سوريه  فراهم است،پر کند؟يا دستکم خود را از ترکش هاي حوادث احتمالي در امان نگه دارد؟.