نشریه شماره   194   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ارمغانی ماندگار در معماری وشهرسازی

آنچه امروز در سيماي شهرها به چشم ميخورد حکايت از تصميمات موضعي و مقطعي و فقدان يکپارچگي و انتظام بصري دارد که نشان از خودنماييهاي غيرحرفهاي طراحان و سازندگان و حتي صاحبان و مالکان بناهاست. ابزار اين خودنماييها عمدتاً از جنس نور،رنگ و صوت است.
بهعبارتيديگر هر يک از طراحان، سازندگان، مديران يا ارائه دهندگان پروژههاي ساختماني در فضاهاي شهري با يکي از ابزارهاي فوقالذکر حضور خود را در شهر علني ميکنند. در ميان نظرسنجيهاي اجتماعي صورت گرفته از اقشار مختلف، پيداست تأثيرات ادوات فوق در اذهان عمومي آنچنان ماندگار و باقي است که گويي اين ابزارها رسالت خود را درست انجام دادهاند.
همايش نور، رنگ و صدا در تاريخهاي 23، 24 و 25 مهرماه سال جاري با اهداف بازآفريني هنر در معماري و شهرسازي کشور و ايجاد تعامل ميان گروههاي علمي، هنري و حرفهاي پروژههاي عمراني ، چهرهاي هنري و مسئولان مشفق دولتي در مرکز همايشهاي بينالمللي رايزن برگزار خواهد شد. با دکتر محمدمهدي محمودي ، دبير کنفرانس مصاحبهاي دراينباره انجام دادهايم که ميخوانيد.
شعار کنفرانس چيست؟
نور، رنگ و صدا ارمغاني ماندگار در هنر و معماري و شهرسازي پايدار است.
لزوم برگزاري اين کنفرانس چيست؟
استفاده از رنگهاي بيسنخيت، نورهاي شديد و ناهنجار در نماي ساختمانها و درنتيجه در سيماي کلانشهرها علاوه بر تأثيرات رواني بر روي شهروندان، تأثير تحريککنندگي بر ساير سازندگان نيز دارد. گويي همگان در تخريب و مخدوش کردن سيماي شهرها با يکديگر به رقابت پرداختهاند.در جستجوي دليل اين رقابت بيانتها در شهرها موضوعاتي چون فقدان تکنولوژيهاي نوين و کمبود مصالح کارآمد از سوي طراحان و سازندگان مطرح ميگردد. حالآنکه بر اساس ادعاي سازندگان و عرضهکنندگان دليل عقبماندگي ساختوسازها در کشور، ناآگاهي دستاندرکاران امور عمراني کشور از آخرين دستاوردهاي حرفهاي و صنعتي در سطوح بينالمللي است. ليکن آنچه در واقعيت رخ ميدهد جدايي و بيخبري متخصصين، طراحان و سازندگان ساختماني از گروههاي وارد کننده، توليد و عرضهکننده محصولات خارجي و حتي طراحان صنايع داخلي است. از آنجائي که در محيطهاي علمي و دانشگاهي فرصت رويارويي و تعامل ميان، هنرمندان متخصصان و حرفهمندان مهيا نميگردد، بر آن شديم تا با برگزاري "کنفرانس نور، رنگ و صدا در هنر معماري و شهرسازي" زمينهساز بستري مناسب براي گفتگوي طراحان، سازندگان و مديران پروژههاي معماري و شهرسازي با صاحبان صنايع و توليد و عرضهکنندگان محصولات، تجهيزات و اجزاي ساختمان باشيم.
چه گروههايي به اين کنفرانس دعوت شدهاند؟
جامعه مهندسان، مديران شهري و تصميم سازان پروژههاي عظيم دولتي و غيردولتي و اجتماع هنرمندان به اين همايش دعوت شدهاند.
به نظر شما دستاورد اين همايش چيست؟
واکاوي نقطهنظرات کارشناسي چهرههاي شناختهشده علمي و حرفهاي در هنر، معماري و شهرسازي که عصاره سالها تجربه و علماندوزي ايشان در داخل و خارج کشور است ازجمله دستاوردهايي است که ميتواند در تصحيح خط فکري شهروندان و ارتقاي سطح سليقه عمومي جامعه مؤثر باشد.همچنين اين کنفرانس که با حضور صاحبنظران برجسته علمي، هنري و حرفهاي کشور برگزار خواهد شد، فرصت مغتنمي است براي پويا ساختن ذهن شهروندان نسبت به استانداردهاي بالاي کيفيت فضايي در شهرها و ارتقاي دانش زيبايي شناسانه عموم مردم . همچنين کمک به ايجاد انسجام بصري و پيرايش منظر شهري بهعنوان تعلقات مشترک شهروندان از نتايج مورد انتظار اين کنفرانس خواهد بود.درواقع ميتوان گفت ثمره چنين نشستهايي دميدن روح هنرمندانه در کالبد بيروح شهرهاي  امروزي است که ميتواند نجات بخشي در حفظ يا احياي هويت آنها باشد.
نور و رنگ و صدا چه تأثيري  بر فضاي شهر و اجتماع دارند؟
مقولاتي همچون نور، رنگ و صدا در داخل و خارج فضاهاي شهري واکنشهاي اثربخشي را بر کالبد و روان اجتماع دارند. تأثيرات روانشناختي اين مؤلفهها در انواع فضاهاي آموزشي، فرهنگي، ورزشي، تفريحي و حتي فضاهاي مسکوني کوچک و خرد مقياس آنچنان بر روحيات کاربران خود مؤثر است که گويي منشأ انرژيهاي مثبت يا منفي متافيزيکي آحاد جامعه همان مؤلفههاي فيزيکي محيط پيرامون آنهاست.
ميتوان گفت در سيماي شهرها رنگ نماها و جدارههاي شهري، ميزان و نوع نورهاي منتشرشده در فضاهاي شهري و آلودگيهاي ناشي از اصوات ناموزون ميتواند بر اعصاب و روان و آستانه تحمل افراد مؤثر باشد.  بهطوريکه اين مهم همواره در تقليل يا افزايش هنجارها يا ناهنجاريهاي اجتماعي تأثيرات مستقيم و ملموسي را بهجاي گذاشته است.درواقع استفاده صحيح و اصولي از امکانات نور،رنگ و صدا در سيماي روزانه و شبانه شهرها و تلفيق تخصص، هنر و علم در نورپردازي و رنگآميزي ابنيه و فضاها ضمن تأثير بر جلوههاي بصري، ميزان خاطرهانگيزي و خوانايي شهرها بر يکپارچگي سيماي شهري مؤثر بوده و در نهايت به تعالي هويتي شهر منجر خواهد شد.
آيا بحث اقتصادي نيز بر روي کم اهميتي نسبت به اين مسئله تأثير گذاشته است؟
متأسفانه امروزه مباحث فوق در معماري و شهرسازي کشور بهعنوان مسائل ثانويه و تشريفات و تجملات شهري تلقي ميگردد. حالآنکه پرداختن به اين مقولهها ضمن تأمين امکانات اوليه شهروندان، به ايجاد جامعهاي سالم، شاداب و پويا منجر خواهد شد و در عين سودآوري اقتصادي و ارتقاي مطلوبيت فضايي ، ماندگاري محيط شهري براي نسل آتي را به دنبال خواهد داشت . همچنين از ايجاد دلزدگي در فضاهاي شهري و ميل به نو شدن در شهر و درنتيجه اضمحلال هويتي ممانعت به عمل خواهد آورد.