نشریه شماره   194   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

زلــزلــــه در کمین و ما ناآماده

گروه ساختوساز: زلزله محوريترين اصلي است که بايد در ساختمانسازي ما مورد توجه قرار گيرد چراکه بيشتر مناطق ما روي گسل زلزله قرار دارند. بااينوجود در ساختوسازها آييننامه 2800 که مربوط به زلزله ميباشد، لحاظ نميشود. از طرف ديگر يکي از موارد بسيار مهمي که مسئولان بايد مورد توجه قرار دهند، عملکرد شريانهاي حياتي در هنگام زلزله ميباشد که  متأسفانه در بيشتر شهرهاي کشور ازجمله تهران به اين مهم هم توجه نشده تا شهر عملاً هيچ آمادگي براي رويارويي با زلزله نداشته باشد. بهمنظور آگاهي بيشتر از وضعيت شريانهاي حياتي کشور مانند خطوط مخابرات، فاضلابهاي شهري و سيستمهاي گازرساني ،سراغ محمود حسيني، استاد پژوهشگاه بينالمللي زلزلهشناسي و مهندسي زلزله که تحقيقات گستردهاي در اين زمينه انجام داده است، رفته و گفتگويي با  وي ترتيب دادهايم :

پيام ساختمان: عملکرد شريانهاي حياتي تهران را در برابر زلزله چگونه ارزيابي ميکنيد؟

لولههاي آب و گاز و سيستمهاي برق قديمي هستند و از مقاومت لازم برخوردار نيستند و قطعاً بهطور طبيعي در زلزله مشکلساز خواهند شد. بزرگراهها هم يکي از مهمترين شريانهاي حياتي بهحساب ميآيند.همچنين شيبراهها در زلزله مسئلهساز خواهد شد. بهعنوانمثال شيب بزرگراه همت يکي از همين موارد است. گلدانهايي که در اطراف اين بزرگراه براي تثبيت زمين و خاک وجود دارد، نميتواند مانع فروريزي تپهها شود و اتوبان بسته ميشود. متأسفانه نسبت ارتفاع ساختمان به عرض معبر هم با استانداردها مطابقت ندارد و همين عامل مزيد بر علت ميشود تا امدادرساني با مشکل مواجه شود.

پيام ساختمان: در شرايط کنوني چهکاري ميتوان براي شريانهاي حياتي انجام داد؟

اگر زلزله ديرتر بيايد شريانها قابل بهسازي هستند که البته هزينهبر است.

پيام ساختمان: چرا همواره گفته ميشود علمکهاي گاز بهصورت بمب در زمان زلزله عمل ميکنند؟

در علمکها شيرهاي قطع گاز وجود دارد که چنانچه ارتعاشي به وجود بيايد خودکار گاز را قطع ميکنند اما اگر ديواري که علمک با آن در تماس است، دچار مشکل شود، قطع کن شکسته ميشود و گاز همهجا را فرا ميگيرد و با کمترين جرقه انفجار مهيبي به وقوع ميپيوندد. علمک زماني به درد ميخورد که آسيب نبيند.

پيام ساختمان: گفته ميشود اگر زلزله به وقوع بپيوندد، ترکيدگي لوله فاضلاب پيش ميآيد و حتي ممکن است بخشي از شهر زير فاضلاب برود؟

به دليل اينکه لولههاي فاضلاب قطر بالايي دارند و بتني هستند و از طرفي با تکان خوردن درزهاي بين آنها باز ميشود و از طرفي به سطح زمين نزديک هستند،  فاضلاب بيرون ميزند. همين حالا اگر چند مسيري که براي هدايت آب هاي سطحي در شهر تهران در نظر گرفته شده مسدود شود، آب به سطح خيابانها ميآيد. در تقاطع اتوبان امام علي(ع) با خيابان پيروزي سطح ارتفاع لولههاي فاضلاب شهري بالاست و چند بار فاضلاب اين منطقه روي زمين آمده و هنوز هم بوي تعفن ميدهد.کافي است زلزله بيايد و پمپهاي انتقال فاضلاب کار نکند، بلافاصله درز لولهها باز شده و  شهر به وضعيت ناهنجاري گرفتار ميشود. در کشورهاي زلزلهخيز لولهها را بهگونهاي تعبيه ميکنند که در مقابل ارتعاش انعطاف داشته باشند و درزهاي آنان باز نشود.

پيام ساختمان: دستگاههاي هشدار زلزله چقدر در کشور مؤثر خواهند بود؟

دستگاههاي هشدار 10 ثانيه قبل از اينکه موج مخرب بيايد، ميتوانند هشدار بدهند اما مسئله اين است که مردم ميخواهند کجا پناه بگيرند. در حقيقت بايد گفت فضاي امن کجاست؟ هشدارها مشکلي حل نميکند بايد ساختوسازها درست باشد.

پيام ساختمان: امنترين مناطق در تهران کدام مناطق هستند؟

دو گسل شمال و جنوب تهران تمامي شهر را تهديد ميکنند. در نيمه شمالي شدت تکانها کمتر از نيمه جنوبي است و به دليل جنس خاک از ميدان انقلاب به بالا زمين خفيفتر ميلرزد. البته در شمال تهران به دليل شيب بالا مشکلات ديگري به وجود ميآيد. بنابراين هيچ جايي امن نيست.

پيام ساختمان: جمله پاياني؟

زلزله در کمين است و ما آماده نيستيم.