نشریه شماره   194   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

جوشکـاری یا الکتـرود ذوب کـردن؟

گروه ساختوساز: اگرچه سازههاي مدرن با سرعت زيادي در صنعت ساختمان فراگير ميشوند اما واقعيت اين است که در همين سازهها استفاده از جوش اجتنابناپذير است. تجربه نشان ميدهد که بخش عمده حوادث در زلزلهها ناشي از جوشکاريهاي غيراصولي است که توسط جوشکاران غيرحرفهاي انجام ميشود و متأسفانه نظارت قابل قبولي هم روي کارآنها صورت نميگيرد. بنابراين جوشکاري ما تنها الکترود ذوب کردن است و خبري از تخصص در آن نيست.

  بهمنظور بررسي وضعيت جوشکاري ساختوسازهاي شهري به سراغ شاهو غفاري، مهندس تکنولوژي جوشکاري که گواهي بازرسي سطح سه آزمايشهاي غير مخرب انجمن آزمايشهاي غير مخرب آمريکا و بازرس ارشد جوش از CSWIP  انگلستان را در کارنامه خود دارد، رفتيم و گفتگويي با وي ترتيب داديم که ميخوانيد:

پيام ساختمان: چرا کيفيت ساختوسازهاي سازه هاي فولادي مطلوب نيست؟

علل اصلي پايين بودن کيفيت جوش در ساختوسازهاي شهري را مي توان بهصورت زير بيان نمود:

1- عدم انطباق اجرايي معمول سازه هاي فولادي با آييننامه و دستورالعمل ها

2- کيفيت پايين جوش به دليل عدم آموزش کلاسيک کافي در اين زمينه براي جوشکاران و مهندسان

3- نبود نظارت اصولي و دقيق بر اجراي جوشکاري در ساختمان هاي شهري در کشور

4- عدم طرح دقيق اتصال جوش با توجه به عملکرد موردنياز آنها

5- حقوق و دستمزد پايين جوشکاران و مهندسان

6- عدم استفاده از فرايندهاي جوشکاري نيمهخودکار مانند FCAW و MAG در نصب سازه که منجر به کاهش هزينه و افزايش سرعت عمليات ساخت خواهد شد.

7- نبود پيمانکاران اجرايي تائيد صلاحيت شده، که سازمان ملي استاندارد بهعنوان متولي اجراي استاندارد بايستي نسبت به ارزيابي تائيد صلاحيت و صدور گواهينامه مرتبط اقدام و کليه کارفرمايان از پيمانکاران تائيد صلاحيت شده استفاده نمايند و شرکت هاي پيمانکار موظف به ثبت پروژه هاي در دست اجرا در وبسايت سازمان استاندارد شده و نحوه عملکرد آنان توسط کارشناسان جوش آن سازمان کنترل و ارزيابي گردد.

پيام ساختمان: الکترودهاي مصرفي در کشور ما چقدر استاندارد هستند؟

بنده در پروژه هاي صنعت نفت و ساختمان شاهد استفاده از الکترودهاي ساخت چين و ترکيه با مرغوبيت بسيار پايين بوده ام. درحاليکه الکترودهاي ساخت داخل بهمراتب از کيفيت بالاتري برخوردار بوده و نياز استانداردي را تأمين مي نمايند که مي توان با حمايت از توليدات داخلي و چرخه اقتصادي، بستر مناسب جهت استفاده از الکترودهاي ساخت داخل کشور را فراهم نمود.

پيام ساختمان: چرا تعداد جوشکاران ماهر در صنعت ساختمان  کشور کم است؟

ازجمله مواردي که موجب کمبود نيروي انساني ماهر در صنعت جوشکاري ساختمان ميشود ميتوان به  مسائلي از قبيل فصلي بودن ، ضريب ايمني پايين و پرخطر بودن شغل، درآمد کم نسبت بهسختي کار و نيز عدم آموزش صحيح، عدم توجه کافي به اهميت جوش سازه نسبت به ساير صنايع نظير نفت و گاز و عدم وجود سازمان، نهاد و يا تعاوني پشتيبان در خصوص جوشکاران ساختمان اشاره کرد.

پيام ساختمان: برخي عنوان ميکنند سازههاي جوشي در ساختمان منسوخشده، و بيشتر به سمت سازههاي بتني ميروند. نظر شما چيست؟

امروزه به علت کثرت استفاده از سازههاي بتني گمان ميرود که استفاده از سازههاي فلزي، منسوخشده است اما برخلاف تصور عمومي، خصوصاً در مواردي که سبکي وزن سازه و مقاومت به زلزله در درجه اول اهميت قرار دارد، استفاده از سازههاي فلزي ناگزير ميباشد. لازم به ذکر است که دليل کثرت استفاده از سازههاي بتني هزينه کمتر آن نسبت به سازه فلزي ميباشد. سازههاي بتني حجم بيشتري را اشغال نموده و در بيشتر موارد، موجب ايجاد فضاهاي مرده در ساختمان ميشود درحاليکه سازههاي فلزي در اين مورد محدوديت کمتري دارند. هرکدام از سازههاي فلزي و بتني با توجه به موقعيت، کاربرد و ويژگي خاص خود را دارند، که مهندسين ناظر و مشاور بايستي اين موارد را در نظر بگيرند.

پيام ساختمان: چقدر مهندسان ناظر عضو نظاممهندسي از دانش لازم براي تست جوش برخوردارند؟

در حال حاضر مهندسين ناظري که در سازمان نظاممهندسي مبادرت به بازرسي و نظارت جوش مينمايند، قريب به اکثريت مهندسين عمران ميباشند که با اتکا به اطلاعات تجربي و يا دورههاي آموزشي تکميلي اقدام به بازرسي مينمايند. عليرغم ارزشمند بودن زحمات اين عزيزان و تسلط نسبيشان به امر بازرسي جوش، ارجح و مفيدتر اين است که مهندسين جوشکاري و مهندسين مواد گرايش جوشکاري که آموزشهاي آکادميک ديدهاند بهمنظور اين امر خطير به خدمت گرفته شوند. شايانذکر است دانشگاه جامع علمي کاربردي تحت نظارت وزارت علوم، تحقيقات و فناوري به مراکزي همچون مرکز پژوهش و مهندسي جوش ايران در مقطع کارشناسي و دانشگاههاي صنعتي شريف، اميرکبير، تهران، اهواز، سهند تبريز در مقطع کارشناسي ارشد در حال تربيت دانشجو و تحقيق و پژوهش در زمينه تکنولوژي جوشکاري ميباشند اما متأسفانه در هيچيک از سازمانهاي کشور رشته مهندسي تکنولوژي جوشکاري را به رسميت نشناخته اند.

پيام ساختمان: در کشورهاي توسعهيافته تست جوش چگونه است؟

ابتدا با انجام مطالعات دقيق بر روي سازه موردنظر، شرايط کاري سازه و زمان و هزينه تکنيک جوشکاري نيمه اتوماتيک و نوع مواد مصرفي تعيين ميگردد، سپس با توجه به نوع بارگذاري سازه ازنظر زلزله کد و استاندارد موردنظر را انتخاب مينمايند. بهعنوانمثال در ايالات متحده آمريکا دو کد AWS D1.1 و D1.8 AWS در زمينه جوشکاري سازه فولادي وجود دارد که AWS D1.8 براي جوشکاري سازه فولادي مناطق زلزله خيز کاربرد دارد، اما در کشورمان با توجه به زلزلهخيز بودن مناطقي از کشور ازجمله تهران، کرمان، شيراز، تبريز، لرستان، بوشهر و رشت که شاهد زلزلههايي فاجعهبار و تبعات مالي و جاني آن بودهايم، متأسفانه از کد AWS D1.1 در سراسر ايران استفاده ميگردد. سپس تدوين دستورالعمل جوشکاري (WPS)، ثبت دستورالعمل جوشکاري (PQR) و همچنين تست تائيد صلاحيت جوشکار (WQT) توسط مهندسين جوش انجام ميپذيرد و همچنين انجام آزمايشات غير مخرب مربوط به WQT و PQR و سازه فولادي توسط کارشناس سطح 3 تستهاي غير مخرب تعيين، تدوين و تائيد و سپس به عوامل اجرايي اعلام ميشود.

پيام ساختمان: نحوه بازرسي از جوشکـاري ساختمانهاي اسکلت فلزي به چه صورت است؟

ابتداييترين و نخستين  مرحله بازرسي جوش بازرسي بهصورت چشـمي و ارزشيابي جوش از نظر شکل ظاهري و عيوب سطحي ميباشد. جهت حصول اطمينان سلامت جوش از آزمايشهاي غير مخرب ازجمله مايعات نافذ (PT)، ذرات مغناطيس (MT) و تست التراسونيک استفاده ميشود. همچنين جهت اطمينان از مطابقت مواد و روشهاي مورداستفاده در جوشکاري از تست هاي مخرب از قبيل کشش، خمش، ضربه، ماکرواچ، آناليز شيميايي وBreak Nick تست بر روي نمونه آزمايشگاهي (PQR)مواد مصرفي جوشکاري و فلز پايه استفاده ميشود.

پيام ساختمان: اگر صحبتي داريد بفرماييد.

اميدواريم موارد مطرحشده در جهت بهبود کيفيت توسط سازمان ملي استاندارد و سازمان آموزش فني و حرفهاي کشور و سازمان نظاممهندسي و شهرداري، کميتهاي در جهت اصلاح قوانين و مقررات و تدوين استاندارد و صنعت جوش سازههاي ساختماني کشور مورداستفاده قرارگرفته  و به ارگانهاي مرتبط کشور ابلاغ گردد.