نشریه شماره   193   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

به داد مدرسه نوشیروان دادگر برسید

گروه معماري و دکوراسيون:شهر پر شده از بيلبوردهاي «بوي ماه مهر» . از اين ماه مهر براي قديميترين مدرسه دخترانه پايتخت اما بوي خوبي به مشام نميرسد. مدير مدرسه ميگويد که اگر بيتوجهي به کالبد بيمار اين مدرسه ادامه پيدا کند، بهزودي فرو ميريزد. هرچند «انوشيروان دادگر» يکي از قديميترين و به نامترين مدارس دخترانه تهران به شمار ميرود، اما به نظر ميرسد اين روزها هيچ مسئولي قرار نيست به داد آن برسد.

بوي ماه مهر ميآيد، زنگ مدارس زده ميشود؛ اما اين زنگ براي مدارس تاريخي تهران بيشتر زنگ خطر است تا شروع کلاسهاي درس. مدرسه «نوشيروان جيتاتا»  اکنون زنگ خطرش به صدا درآمده است. مدرسهاي که «اردشير جيشاپوچي» براي اولين بار دم از ضرورت تأسيس آن براي دختران زد.

اين مرد در دوراني که براي احداث اين مدرسه تلاش ميکند، يک نامه خصوصي شخصاً از بمبئي دريافت ميکند، مبني بر اينکه خانم "راتن بانجي بايي(تاتا) " پيشنهاد داده است که مبلغ 100هزار روپيه هندوستان بابت احداث، تهيه تجهيزات دبيرستان دخترانه اهدا کند، بهشرط اينکه زمين آن را دولت ايران يا انجمن زرتشتيان تهران واگذار کند. انجمن زرتشتيان تهران در نشست 23 خرداد 1309 خورشيدي از اين نامه آگاهي پيدا ميکند و در هشتمين نشست دوره چهارم انجمن زرتشتيان تهران در 24 شهريور 1312 خورشيدي به آگاهي ميرسد که 10هزار مترمربع از زمينهاي خيابان شاهپور بيرون دروازه يوسفآباد (جاي کنوني دبيرستان) توسط ارباب گشتاسب فيروزگر و ميرزا اردشير خريده شد.

 جشن نهادن سنگ بنا در روز دوم شهريور 1313 خورشيدي با حضور رئيس الوزرا و عدهاي از رجال، محترمين، اعضاي کميته و اعضاي انجمن زرتشتيان تهران برپا شد و نوشته سنگ بنا به دست محمدعلي فروغي - رئيسالوزرا - در زير پي ساختمان دبيرستان دخترانه انوشيروان دادگر گذاشته ميشود. بعدها دبيرستان " نوشيروان جيتاتا" در فهرست آثار ملي ايران به ثبت ميرسد.

 مهر بيشگون

ديوارها ترک خوردهاند، در طبقه اول بخشهايي از سقف طبله کرده، کنار در ورودي چند کلاس درس در طبقه دوم چند حفره بزرگ ايجادشده، بخشي از سقف کتابخانه قديمي که در گوشهاي از حياط قرار دارد، فرو ريخته و مسئولان آن را مخروبه اعلام کردهاند، اين کتابخانه پر از ورقپارههاي کتابهاي کتابخانه شده است.

 درهاي مدرسه را موريانه خورده است

مدير اين مدرسه تاريخي ميگويد: بناي مدرسه شرايط خوبي ندارد، قصد داريم از سازمان ميراث فرهنگي و انجمن زرتشتيان دعوت کنيم تا در جلسهاي، با بررسي وضعيت مدرسه و برنامهريزي براي ساماندهي آن، اقدامات لازم براي نجات مدرسه انجام شود.

سقف مدرسه نوشيروان

فريبا آبادطلب، تاکنون نتوانسته است اين هماهنگي ميان مسئولان را انجام دهد، براي همين است که ميگويد: «اگر براي مرمت و بازسازي مدرسه حمايتي نباشد، بناي اصلي بهزودي فرو ميريزد. همانطور که ساختمان کتابخانه از حدود پنج سال پيش به دليل ريزش سقف بدون استفاده مانده است.»

 به گفته او، تاکنون از شهرداري براي ساماندهي مدرسه کمک خواستهايم اما نتيجهبخش نبود، ازآنجاييکه خانوادههاي اين دانش آموزان هم از قشرهاي ضعيف جامعه هستند ما نميتوانيم از آنها کمک بخواهيم.

مدير از زماني که مدرسه دچار آتشسوزي شد، ياد ميکند: حدود سالهاي 1368 تا 1372 مدرسه دچار آتشسوزي گرديد و بخشهايي از آن مانند ستونهاي سالن اجتماعات کاملاً تخريب و نابود شد. حالا آفت موريانه به در و پنجرههاي مدرسه هم زده و معلوم نيست که سمپاشي سال گذشته توانسته باشد براي هميشه اين موريانهها را از مدرسه بتاراند.

آبادطلب ميگويد: مهمترين درخواست من از متوليان ميراث فرهنگي کشور اين است که کسي را بهعنوان کارشناس براي بررسي آسيبها انتخاب کنند که با آثار تاريخي آشنايي کاملي داشته و بتواند از هزينه تعميرات و اقداماتي که بايد براي اين مدرسه تاريخي انجام شود، يک برآورد مناسب داشته باشد.

 او سال 1394 را فرصت مناسبي براي تعمير مدرسه عنوان ميکند و مي گويد: با توجه به کم شدن تعداد دانشآموزان مدرسه در سال آينده ميتوان اين مدرسه را به حالت نيمه تعطيل درآورد و آن را براي حفاظت جان دانشآموزان تعمير اساسي کرد.

 دبيرستان در احاطه بلندمرتبهسازيها

دبيرستان انوشيروان دادگر با اينکه در فهرست ميراث فرهنگي ايران به ثبت رسيده و قاعدتاً بايد تعيين حريم شده و حريم آن از سوي ساختمانهاي اطراف رعايت شود، امروز در احاطه آسمانخراشهاست که از هر طرف بيرون زدهاند.اين ساختوسازها ديگر جايي براي نماي بيروني دبيرستان که از قضا معماري با ارزشي دارد، باقي نگذاشته است. امروز يکي از شاخصترين معماري مدارس تاريخي در ايران روبهزوال ميبرد.

 اسفنديار اختياري، نماينده زرتشتيان در مجلس شوراي اسلامي ميگويد که هرروز بناي جديدي بلندمرتبهسازي  و نماهاي مختلف مدرسه کور ميشود، متأسفانه ما هم نميتوانيم براي جلوگيري از اين روند کاري کنيم. به گفته او، اعتباري هم براي مرمت و ساماندهي اين بناي تاريخي نداريم و اين کار را بايد با کمک ديگر متوليان فرهنگي انجام دهيم.

 آيا اين زنگ خطر براي مدرسه انوشيروان ادامه پيدا ميکند؟ يا اينکه سرانجام شورايي تشکيلشده و مدرسه را از خطر ريزش نجات ميدهد؟ نگراني هنوز در چشمهاي مدير مدرسه موج ميزند.

دبيرستان انوشيروان دادگر (تأسيس 1315 خورشيدي) يکي از دبيرستانهاي قديمي و زرتشتي شهر تهران در خيابان انقلاب، بين خيابانهاي حافظ و وليعصر، کوچه سعيد واقعشده و در ضلع شرقي اين مدرسه دبيرستان البرز جاي گرفته است.هماکنون در اين دبيرستان، دانش آموزان مذاهب گوناگون آموزش ميبينند.