نشریه شماره   193   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سهم ماشین آلات در پروژه های ساختمانی

پيمانكاران پروژههاي عمراني، راهسازي و ساختماني براي انجام عمليات تخريب، خاکبرداري و تسطيح و بهطورکلي انجام هرگونه پروژه عمراني از ساختمانسازي گرفته تا راهسازي، پلسازي و سدسازي نيازمند بهکارگيري ماشينآلاتي چون كمپرسي، لودر، بيل مكانيكي، گريدر، جرثقيل و غلتك هستند.

به گزارش «پيام ساختمان» اهميت بهکارگيري ماشينآلات جديد ساختماني در روند پيشرفت پروژه، افزايش بهرهوري ماشينآلات در پروژههاي عمراني، معدني، ساختماني موضوعي است که دغدغه بسياري از فعالان اين حوزهها بوده است. دراينباره فقر موجود در سازماندهي ماشينآلات عمراني در کارگاههاي ساختماني بهعنوان يکي از شاخصهاي بارز عدم وجود رويکرد علمي و کارشناسي در کنترل و مديريت پروژههاي عمراني همواره مطرح است.

با توجه به چالشهاي بزرگ و کوچک در زمينه اجراي پروژههاي بزرگ عمراني کشور،کاهش هزينههاي ناشي از ماشينآلات بهعنوان يکراه حل مناسب جهت افزايش بهرهوري و درنتيجه سوددهي محسوب ميشود، در اين شماره از نشريه به معرفي  طبقهبندي ماشينآلات راهسازي و ساختماني ميپردازيم.

اصولاً ماشينآلاتي که در کارگاه مورداستفاده قرار ميگيرند عبارتند از:

ماشينآلات سنگين: مانند لودر، بولدوزر، گريدر، اسکريپر غلتک، غلتکهاي استاتيکي و ديناميکي، بيل مکانيکي.

ماشينآلات نيمه سنگين: مانندکمپرسي، آبپاش، جرثقيل کاميوني، تراک ميکسر، پمپ بتن فينيشر.

ماشينآلات سبک: مانند لندرور، پيکان و غيره

ساير ماشينآلات کارگاهي (ماشينهاي متفرقه): مانند ويبراتور ، دستگاه بتن بتونير ، موتور جوش ، تسمهنقاله ، سنگشکن ، ماسه شور و شن شور ، ماسه ساز و غيره.

بولدوزر يا تراکتور

اصولاً تراکتور وسيلهاي است براي هل دادن و کشيدن اسکريپرها ، واگنها و غلتکها. اگر به ابتداي اين وسيله يک تيغه نسبتاً بزرگ هم براي حمل مواد وصل شود و اين تيغه ثابت باشد ماشين حاصله بولدوزر ناميده ميشود. يک تيغه متحرک باشد به آن آنگل دوزر گويند.تراکتور از مهمترين ماشينآلات راهسازي و ساختمانسازي است که داراي کاربردهاي متعددي است. تراکتورها بر دو نوع کلي چرخ زنجيري و چرخ لاستيکي هستند.

لودر

اصولاً لودر يا بيل بارکن يکي از مهمترين ماشينآلات ساختماني ميباشد که در انواع مختلف طراحي و ساخته ميشود. اين ماشين ازنظر شکل ظاهري به لودر معمولي، لودر معدن، آرم لودر (Arm liader) و اورهد لودر (overhead liader) تقسيمبندي ميشود که بهطورکلي در دو نوع چرخ لاستيکي و چرخ زنجيري که هر دو آنها بهصورت هيدروليکي کار ميکنند ساختهشده است. بدون اغراق لودر،کاربرديترين ماشين در انجام کارهاي ساختماني و عمراني است. اين ماشين که در اندازههاي مختلف ساخته ميشود به دليل عملکرد و انعطافپذيري زيادي که دارد و نيز با تغيير جام ميتواند بسياري از کارها را انجام دهد.

انواع لودر عبارتند از: لودرچرخ لاستيکي، لودرهاي چرخ زنجيري، بکهولودر

  بيلهاي مکانيکي

بيلهاي مکانيکي از اولين ماشينآلات مدرن ساختماني است که در عمليات خاکي بهکاررفته است. بيلهاي مکانيکي عمدتاً براي گودبرداري درخاک و بارکردن آن با کاميون يا تريلي و يا تسمهنقالهها به کار ميرود انواع پرقدرت آن قادر به گودبرداري درتمام انواع خاکها بهجز صخره سنگها بدون تخريب اوليه ميباشد.

انواع بيلهاي مکانيکي: بيل مکانيکي با جام معکوس، بيل کششي (دراگلاين)

جرثقيل

جرثقيلها هم به مکانيکي و هيدروليکي تقسيم ميشوند که امروزه بيشتر هيدروليکي هستند.

کاميون

معمولترين وسيله براي حملونقل مواد خاکي کاميونها هستند. اين ماشينهاي حملکننده به خاطر سرعت زياد بر روي راههاي هموار همچنين ظرفيت زياد هزينه حملونقل مواد را نسبتاً پايين ميآورند، کاميونها به دو نوع معمولي (MING TRUCK) و کمرشکن (ARTICULATED TRUCK)تقسيم ميشوند.

گريدر

مهمترين وسيله براي عمليات تنظيم شيب و تسطيح خاکريزها و خاکبرداريها و رساندن سطح خاک به سطح موردنظر ( خط پروژه ) است. گريدر براي تنظيم شيب، شکل دادن شيبها تسطيح دامنه خاکريزها و خاکبرداريها کندن جوي و مخلوط کردن و پراکندن مخلوط خاک و مواد قيري به کارمي رود.

غلتکها

اصولاً غلتکها وسيلهاي براي متراکم کردن مصالح خاکي و سنگي هستند که از چهار پارامتر وزن استاتيکي ، ضربه ، ارتعاش و کنترل براي کوبيدن خاک استفاده ميکنند که وجود اين پارامترها بستگي به نوع غلتک دارد. انواع غلتکها عبارتند از:

    غلتکهاي پاچهبزي (زائده دار) TAMPING FOOT ROLLERS- SHEEPS FOOT ROLLERS

    غلتکهاي شبکهاي GRID MESH ROLLERS

    غلتکهاي ارتعاشي (لرزنده) VIBRATORY MESH ROLLERS

    غلتکهاي فولادي صاف SMOOTH STEEL DRUM

    غلتکهاي پنوماتيک PNEUMATIC ROLLERS

غلتکهاي کفشک دار SEGMENTED PAD ROLLERS

    بولدوزرهاي متراکم کننده SOIL COMPACTORS

ماشينآلات آسفالتکاري

رويههاي آسفالتي يک سطح غيرقابل نفوذ ايجاد ميکنند که مانع از نفوذ آب و فرسايش زيرسازي جاده ميگردد. اينگونه روکشها را رويههاي انعطافپذير مينامند زيرا قادرند تغيير شکلهاي تحت تأثير بارهاي وارده يا نشتهاي لايههاي زيرين را تا حدي تحمل کنند. رويههاي آسفالتي قابلانعطاف وقتي درست طرحريزي و اجراشده باشند تغيير شکلهاي ناشي از تغييرات درجه حرارت را بهتر از رويههاي انعطافپذير بتني تحمل مينمايند.

اسکريپر

اسکريپر ماشيني است که عمل بارگيري و حمل و تخليه مواد خاکي در مسافتهاي متوسط و زياد را بهتنهايي انجام ميدهد و داراي انواع مختلفي است که عبارتند از:

    تک موتوره دو محوره

    سه محوري

    دو ديفرانسيل

    اسکريپرهاي دوموتوره ( TANDEM-POWERED)

    اسکريپرهاي داراي بالابر

    فشاري - کششي (PUSH PULL)

ايمني ماشينآلات راهسازي و ساختماني

نکات عمومي (بر اساس آئيننامه حفاظتي کارگاههاي ساختماني و مقررات ملي ساختمان)

    *کليه رانندگان و اپراتورها بايد آموزشهاي لازم را فرا گرفته باشد و داراي گواهينامه ويژه باشند

    *ماشينآلات بايد با نوع عمليات تطابق داشته و محدوده عمليات براي رانندگان مشخص گردد

   * براي ماشينآلات هر 3 ماه يکبار معاينه فني توسط متخصص انجام و گواهينامه اجازه کار صادر شود

    *هنگام کار کردن ماشينآلات در نزديکي خطوط انتقال برق (فشار ضعيف) بايد حريم اين خطوط در نظر گرفته شود و فاصله بالاترين نقطه ماشينآلات تا کابلهاي برق کمتر از 5/1 متر نباشد

   * کليه قسمتهاي متحرک و انتقالدهنده نيرو از قبيل تسمه فلکه ، زنجير، چرخدنده بايد داري پوشش يا حفاظ مناسب و مقاوم باشد

   * در مواردي که ميدان ديد راننده محدود باشد وجود يک نفر کمک يا علامت دهنده الزامي است

   * راننده قبل از ترک ماشين بايد دستگاه را ترمز و تيغه و يا باکت را روي زمين قرار داده و دستگاه را خاموش کند

    *در زماني که به سبب سستي بستر و يا شيب زياد تعادل دستگاه به خطر ميافتد نبايد آن را به کار انداخت

   * ماشينآلات را نبايد شبها در حاشيه جادههاي عمومي متوقف نمود و در صورت ناممکن بودن اين امر بايد علائم خطر نصب شود

    *در زمان کار ماشينآلات ورود افراد به داخل شعاع عمل آنها ممنوع گردد

   * ماشينآلات چرخ لاستيکي سنگين که اجباراً روي لبههاي تيز حرکت ميکنند جهت جلوگيري از ترکيدگي لاستيک بايد مجهز به زنجير حفاظتي گردند

    *هنگام حرکت بيل مکانيکي، باکت آن بايد خالي بوده و بوم در جهت حرکت قرار گيرد

   * در زمان تعمير باکت و تعويض ناخن بايد از حرکت ناگهاني دستگاه جلوگيري شود

   * از تيغه بولدوزر نبايد بهعنوان ترمز مگر در شرايط اضطراري استفاده کرد

   * ورود به کابين ماشينآلات در زمان کار فقط براي مکانيک، مسئول ايمني و مسئول فني کارگاه مجاز است

   * جلو و عقب چرخهاي ماشينآلات در حال توقف بايد بهدقت مسدود گردد تا از حرکت احتمالي خصوصاً در شيب جلوگيري شود

  *  سوارشدن افراد غيرمجاز بر لودر ، گريدر ، بولدوزر و ممنوع بوده و هيچکس حق ندارد بر روي جامو تيغهاي لودر ، گريدر و سوار شود.

    *در هواي تاريک گريدر زني نزديک لبهها و کنار ديوارهاي بلند ممنوع است

   * جابجايي باکت با بار از روي افراد و تأسيسات ممنوع است

    *در حفر با بيل مکانيکي هيچگاه نبايد از زير محل ماشين خاکبرداري انجام شود

    *رانندگان لودر بايد از عملي به نام (گم کردن لودر) خودداري کنند

   * هل دادن خاک با بولدوزر در لبه پرتگاه بايد بهگونهاي باشد تا در لبه پرتگاه با ايجاد يک مانع شيبدار به سمت بالا از سقوط بولدوزر جلوگيري شود

    *کليه ماشينآلات بايد مجهز به بوق دندهعقب باشند

   * روشنايي مناسب جهت کار در شب تأمين شود و در نزديکي معابر عمومي و جادهها چراغ چشمکزن نصب شود

    جهت جلوگيري از سقوط افراد دهانههاي سيلوهاي مصالح و قيفهاي تغذيه تراک ميکسر و پمپ بتن بايد بهوسيله چند ميله عمود برهم حفاظ گذاري شود.