نشریه شماره   193   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ساخت و ساز‌ها عوضی شده‌اند

گروه ساختوساز: با نگاهي اجمالي به شهرها به اين حقيقت پي ميبريم که بر خلاف بسياري از کشورها، سهم ما از شهرنشيني مدرن فقط دود ، ترافيک و زندگي در آپارتمانهاي تنگ و تاريک بوده و بهواقع همان اندک آسايشمان را نيز با تقليد کورکورانه از صنعتي شدن از دست داديم. با ديدن برجهاي قوطيکبريتي در کلانشهرها و مشکلات آپارتماننشيني که حتي حق زندگي را از کودکانمان گرفته، بيشازپيش آرزوي «آرامش در خانهاي امن» فارغ از هاي و هوي خريداران و فروشندگان داريم. هنوز برخي ساختمانهاي قديمي فارغ از تکلف در کلانشهري مانند تهران وجود دارند که خواهوناخواه حس زندگي و حيات را به انسان ميبخشند. در ادامه گزارشهاي پيام ساختمان از پروژههاي ساختماني مهمان يکي از ساختمانهاي قديمي شهر که روزگاري براي خودش قصري بود و حالا سوداي آپارتماننشيني مالکان آن را به دست کلنگ بيرحم سپرده است، بوديم.

نوسازهاي فرسوده

ساختمان بسيار قديمي و بزرگ است. اين را ميتوان از پنجرههاي قديمي و ديوارهاي بيروني قطري در حدود 40 سانتيمتر دارند( درازاي دو آجر قديمي) فهميد. آجرهايي که کارگران بعد از تخريب هر قسمتي آنها را از زيرخاک درميآوردند و گوشهاي از کوچه ميچينند تا مجددا در ساختمان جديد مورداستفاده قرار دهند. شايد يکي از دلايلي که باعث شد تا گذشتگان ما رو به توليد آجر بياورند همين قابليت استفاده مجدد آن باشد.

داخل ساختمان شديم و مالک را پيدا کرديم. او ميگفت:« مباحث  زيادي در رابطه با مشکلات ساختمانهاي قديمي در زلزله مطرح ميشود و راستش آدم گاهي اوقات ميترسد که نکند.... گاهي اوقات هم اتفاقاتي ميافتد تا انسان هوشيار باشد و بر اساس ترسش تصميمگيري نکند. چندين مالک را ميشناسم که پسازاينکه ساختمانشان را به دست سرمايهداران و سازندگان مشارکتي دادند، ساختماني بدتر از گذشته عايدشان شد و روزي هزار بار آرزوي داشتن ساختمان قبلي را ميکنند.»

شباهت انسانها و ساختمانهاي قديم و جديد

وي افزود: اگر نوسازي را به خودم واگذار ميکردند به همان دليلي که گفتم و همچنين روحيه خودم که واقعاً زندگي در آپارتمان برايم ملالآور است بههيچعنوان قبول نميکردم که اين بلا را سر ساختمان بياورم. اما چهکار کنم که فرزندانم نيازمند خانه هستند و نميخواهم از خودم دورشان کنم. بسياري از ساختمانهاي قديمي عملکرد بهتري نسبت به آپارتمانهاي نوساز دارند. فقط ظاهرشان فرسوده است ولي درونشان سالم است چرا که در ساخت آنها ازنظر مصالح کمفروشي نشده و با عشق و حقيقت ساختهشدهاند. برخلاف ساختمانهاي کنوني که ظاهرشان فريبنده است و درونشان زشت و خراب. ساختمانها هم همراه با زمان شبيه به آدمها شدهاند.

مصالح بومي از دل مردم برآمده

اين شهروند دل پري از وضعيت ساختمانسازي امروز داشت و اين را ميشد در نگاه بهتزدهاش به ضربات کلنگ کارگران به ديوار مشاهده کرد: برخي از آجرها را نشان ميداد و ميگفت: اين آجرها را اصطلاحاً آجر بهمني ميگويند( آجر بهمني آجري است که تقريباً ميتوان گفت نيمپز بود و رنگ قرمز و سفيد دارد). اين آجرها بسيار محکم هستند و با سختترين ضربات آسيب نميبينند. براي اثبات ادعايش با کلنگ به آن ضربه محکمي وارد کرد و آجر حتي ترک هم برنداشت.با خوشحالي گفت: « نگفتم محکم است و به صد تا از اين مصالح جديد ميارزد؟ اين مصالح جديد آنقدر ضعيف هستند که با يکمشت ترک بر ميدارند. از قديم گفتن دود از کنده بلند ميشود».

مالک ساختمان به تمام مظاهر تمدن بدگمان بود و ميگفت: مصالح بومي همواره موردقبول مردم بوده و هست و عليرغم هجوم مصالح جديد باز هم مردم از مصالح بومي و سنتي استقبال ميکنند. در گذشته همان راهي که ياد گرفته بوديم را ميرفتيم اما با ورود تکنولوژيها نهتنها استفاده درست از آنها را ياد نگرفتيم بلکه راه رفتن خودمان را هم فراموش کرديم. همين تکنولوژيهاي قديمي خودمان را اجرا کنيم با هيچ زلزلهاي خانهخراب نميشويم. مگر اينهمه آثار تاريخي که داريم چگونه بعد از گذشت 1000 سال هنوز سرپا هستند؟

خاک ماسه است

مالک يکبند حرف ميزد و اظهار نگراني ميکرد:«الآن ديگر نه خاک خاک است و نه ماسه ماسه. مصالح آنقدر نامرغوب شده که بهجاي خاک برايت ماسه ميآورند و بهجاي ماسه خاک. به تعبيري هيچچيز در ساختوساز عوض نشده بلکه عوضي شده».

نميدانم چرا داشتن خانه رويا شده

پس از پايان درد دلهايش از او پرسيدم که چگونه خيل عظيم مردم فاقد مسکن بايد خانهدار شوند.پيرمرد گفت:« نميدانم چه اتفاقي افتاد که به يکباره صاحبخانه شدن براي ما رؤيا شد. اما ميدانم يکي از دلايلي که ما صاحبخانه نميشويم اين است که دولت برنامه بلندمدتي براي توليد مسکن در کشور ندارد. واقعاً پيدا کردن راهحلهاي خوب براي رفع برخي از مشکلات تا اين اندازه غيرقابل دسترسي است؟ هرکدام از مسئولان حرف مسئول قبلي را قبول ندارند. همين مسکن مهر را دولت قبل اجرا کرد و دولت جديد از اساس ثمرات آن را منکر شد.»