نشریه شماره   192   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

موانع خصوصي سازي صنعت آب و فاضلاب

گروه تأسيسات: صنعت آب و فاضلاب از فرسودگي زيرساختها، هدرروي آب، نقص شبكه آب و فاضلاب و قديمي بودن رنج ميبرد. مشكلاتي كه نيازمند سرمايهگذاري دولت در هر سه بخش توليد، انتقال و توزيع آب و جمعآوري و تصفيه فاضلاب است. البته با توجه به كسري بودجه وزارت نيرو كه اين وزارتخانه را به يكي از بدهكارترين وزارتخانهها تبديل كرده است، بهناچار براي تأمين چنين بودجهاي بايد به سرمايهگذاريهاي خصوصي روي آورد كه متأسفانه صنعت آب و فاضلاب در اين زمينه كارنامه موفقي ندارد. براي بررسي موانع خصوصيسازي در اين صنعت با فرشاد اميرخاني؛ دبير اجرايي سازمان نظاممهندسي ساختمان تهران به گفتگو نشستيم:

پيام ساختمان: موانع خصوصيسازي در صنعت آب و فاضلاب را در چه ميدانيد؟

چند سال پيش تفاهمنامهاي ميان سازمان نظاممهندسي، وزارت نيرو و وزارت راه و شهرسازي براي بهينهسازي مصرف آب و استفاده صحيح مالكان منعقد شد. مبني بر اينکه هر ساختماني ساخته ميشد ميبايست مهندس ناظر آب و فاضلاب داشته باشد. بين سالهاي 88 تا 90 ما پيگيريها و تماسهاي خود را با مديران عامل شركتهاي آب و فاضلاب استان تهران داشتيم ولي جوابي نگرفتيم. اگر اين اتفاق ميافتاد فكر ميكنم حداقل ميتوانستيم 40 درصد صرفهجويي در مصرف آب ساختمانها داشته باشيم. فكر ميكنم يكي از موانع واگذاري بخش آب و فاضلاب به بخش خصوصي تمايل نداشتن مديران دولتي است. بارها پيشآمده ما كه سازماني با 10 هزار كارشناس هستيم  به آنها پيشنهاد كمك كردهايم تا در لولهكشي ساختمانها نظارت كنيم اما هنوز لولهكشي اين ساختمانها بدون هيچگونه نظارتي انجام ميگيرد. متأسفانه الآن پمپ وصل ميكنند  و آب شبكه را ميكشند و اين باعث هدرروي زياد آب ميشود. دليل هدرروي بسيار آب اين است كه در بسياري از ساختمانها طراحي درستي صورت نگرفته است. در واقع ما اختياراتي را ميخواستيم كه جزو اختيارات شركت آب و فاضلاب نبود و ميخواستيم يك نيروي كمكي باشد. 3 ماه پيش با اوج گرفتن بحران آب، آقاي چيتچيان وزير نيرو طي نامهاي به سازمان نظاممهندسي مجدداً خواستار اجرايي شدن اين تفاهمنامه شد. خواسته ما اين است كه آقاي چيتچيان پيگيري كنند كه دلايل عدم اجرايي شدن اين تفاهمنامه چه بوده است و ما چه اختياراتي از شركتهاي آب و فاضلاب ميخواستيم كه آنها موافقت نكردند.

مطلب دوم اين است كه وزارت نيرو جزو بدهكارترين وزارتخانههاي دولت است و حدود 35 هزار ميليارد تومان به شركتهاي پيمانكاري بدهكار است. در شرايطي كه قيمت آب نيز واقعي نيست اگر شركتهاي خصوصي بخواهند سرمايهگذاري كنند يا قيمت بايد واقعي شود و يا دولت بايد سوبسيد بدهد. آب از مبدأ تا به دست مصرفکننده برسد حدود 30 درصد هدرروي دارد، اولين كاري كه دولت يا شركتهاي خصوصي بايد انجام بدهند اين است که تا 95 درصد آب به دست مشتركان برسد چون اين ميزان هدرروي، قيمت تمامشده آب را بالا ميبرد. گمان ميكنم موانع خصوصيسازي بيشتر مالي باشد تا چيز ديگري.

پيام ساختمان: با وجود بدهكاري زياد وزارت نيرو فكر ميكنيد شركتهاي خصوصي رغبتي براي سرمايهگذاري در صنعت آب و فاضلاب داشته باشند؟

مهمترين مطلب قيمت آب است، اگر قيمت را واقعي كنيم سرمايهها جذب ميشود. دولت هم بيش از اين نميتواند سوبسيد بدهد. حتي در بخش برق كه امكان سرمايهگذاري خصوصي وجود دارد كه قيمت تمامشده را بالا ميبرد، دولت توانايي دادن سوبسيد را ندارد. مثالي ميزنم: الآن بويلرهاي چگالشي به بازار آمده كه دو برابر موتورخانههاي مركزي راندمان دارد. البته حدود 40 تا 50 درصد قيمت آن بالاتر است. بارها پيشنهاد دادهايم كه اگر وزارت نفت يا هر ارگان ديگري به مردم سوبسيد بدهد سرمايه آن در عرض يكسال بازميگردد. متأسفانه در اين بخش كه بسيار ساده است هنوز جوابي نگرفتهايم و فكر ميكنم در مورد آب هم جوابي نميدهد.

پيام ساختمان: مسئولان سازمان آب و فاضلاب از روشهاي جديد سرمايهگذاري ميگويند. فكر ميكنيد اين حرفها چقدر ميتواند جذاب باشد؟

در سرمايهگذاري روي صنعت آب بايد به ويژگيهاي آن توجه كرد. آب مانند برق نيست كه هرجا شد بتوانند نيروگاه تأسيس كنند. الآن آب تهران مقداري از سد طالقان و سد اميركبير و دو سد ديگري كه در حاشيه تهران قرار دارد تأمينشده و متأسفانه بقيه اين آب از منابع آب زيرزميني تأمين ميشود. با توجه به اينكه تصفيهخانه فاضلاب نيز هنوز راه نيفتاده است اين آبها ازنظر بهداشتي مناسب نيست. فكر ميكنم اگر سرمايهگذاران بتوانند در بخش فاضلاب دخيل شوند و با سرعت بيشتري تصفيهخانه فاضلاب را راه بيندازيم اين آب ميتواند براي مصارف كشاورزي استفاده شود. بايد شبكه را تكميل كنيم و آب آن را براي مصارف كشاورزي، آبياري و نياز غيرشرب است، اختصاص دهيم. اولويت بايد روي تكميل شبكه فاضلاب و تصفيهخانه فاضلاب باشد.

پيام ساختمان: هماکنون شهرهاي اطراف تهران و مسكن مهر با مشكل زيرساختهاي برق و آب روبهرو هستند. اين موضوع مسئولان را برانگيخته تا مسير را براي بخش خصوصي باز كنند. چقدر اين عرضه را اميدواركننده ميبينيد؟

همهچيز بازميگردد به اينكه دولت تمايلي يا بودجهاي براي سرمايهگذاري دارد يا خير. با توجه به اطلاعاتي كه من دارم دولت از سرمايهگذاري بخش خصوصي استقبال ميكند اما سرمايهگذار چون آيندهاي براي بازگشت سرمايهاش نميبيند، اينها در حد حرف باقي ميماند. دولت بايد دستبهکار شود و براي اين كارهاي زيربنايي تخصيص بودجه بدهد. مطمئن هستم كه اين كار در بلندمدت جواب خواهد داد.