هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   192   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مدیریت شهرهای مدرن

هاني رستگاران*

      

شايد بياغراق بتوان گفت امروزه شهرها با سرعت باورنکردني ازهرجهت رو به توسعه و گسترش هستند. اين امر در بسياري از ابعاد قابل نقد و بررسي است، اما آيا گسترش شهر به معناي حقيقي و آنچه امروز شاهد آن هستيم، بدون اشکال بوده و  تنها امتيازاتي را براي شهرها و ساکنان آنها ايجاد کرده است و يا در بسياري از موارد مخرب و تأثيرگذار بر زندگي روزمره ساکنان آنهاست؟!  با کمي تأمل و ژرفنگري در نحوه و روشهاي توسعه شهري و شهرسازي امروز ميتوان پي به از ميان رفتن تدريجي ظواهر هويتي و شناسنامه شهرها که در طي دوران و ادوار طولاني شکل گرفته و پيشينه هر قوم و ملتي را با خود يدک ميکشد، برد. حال آنکه مديريت گسترش و توسعه شهرها برخلاف آنچه صورت ميپذيرد ميتواند با در نظر گرفتن بافتهاي تاريخي و بهرهگيري از پتانسيل بالقوهاي که در آن نهفته است، ميتواند پايه شهرسازي نوين و فرهنگگرا را تشکيل داده تا عناصر و شاخصهاي تاريخ، فرهنگ و هويت اجتماعي در يک شهر مدرن قرار دهد.

تلفيق هنرهاي سنتي و بافتهاي تاريخي شهر با نگرش نوين شهرسازي و توسعه نهتنها در تضاد و تقابل نيست، بلکه وابسته بوده و ميبايست ارتباط تنگاتنگي بين آنها برقرار باشد. به همان ميزان که در شهرها، فارغ از کلان يا خرد بودن آنها، با افزايش جمعيت لزوم گسترش وجود دارد، ميتوان با بهرهگيري بهينه از بخشهاي متراکم و نامتراکم بافتهاي تاريخي شهر، زندگي در محدوده هويت ارزشي و فرهنگي شهر را جايگزين زندگي در شهرکهاي اقماري و حاشيهنشيني بيهويت شهري نمود که هيچ نمادي از فرهنگ و تاريخ اين ملت بزرگ و ارزشهاي بيبديل آن ندارد.

استفاده از هنر طراحي و زيبايي هنر سنتي که از سبک معماري ايراني اسلامي دوران ايلخاني و صفوي نشئت گرفته و در سطح اکثر شهرهاي کشورمان مشهود است، در نماکاري داخلي و خارجي فضاهاي مسکوني و تجاري شهر، در هم آميختن شيوهها و روشهاي معماري مدرن با روشهاي سنتي، بهرهگيري از متدها و سازههاي مستحکم نوين در بناها و ساختمانها با کاربريهاي متفاوت، ميتواند ساکنان آنها را هر چه بيشتر با فرهنگ و معنويات موجود در کالبد آن، آشنا سازد.

ايجاد معابر و پيادهروهايي که فاقد پوسته سخت و بافت نامتجانس با روحيه لطيف انسان به دنبال تعالي و کمال معنوي، همراه با ساختار دلنشين خشت و سنگ که از مواد اوليه ساخت سکني و سرپناه بشر نخستين بوده است، ميتواند با جايگزيني با جنس سخت و خشونتآميز قير و آسفالت در پيادهروهاي شهر حس آرامش و دوستداشتني نشاط را در عبور کنندگان از آنها متبلور نمايد. يکپارچهسازي و جايگزيني ديوارهاي مملو از زائدهها و عناصر نامأنوس بصري با چشم انسان که در اثر يکنواختي بهتدريج باعث خستگي چشم و عبور با بيتفاوتي از آنها ميشود، به شکلي از شاخصههاي معنادار که بيانگر زيباييها و شناخت بهتر بينندگان از ميهن عزيزمان و آثار فرهنگي، معنوي و طبيعي آن ميگردد، بهيقين تأثير شگرفي در بينش و نگرش بينندگان به همراه خواهد داشت. اين رويکرد به همراه ايجاد فضا و زيرساختهاي آن که لازمه به وجود آمدن شرايط پايدار و عاري از هرگونه تنشهاي اجتماعي است، بهطور قطع زمينههاي رويش و شکوفايي شهرنشيني با تأکيد بر هويت و موجوديت انسان و انسانگرايي را فراهم خواهد آورد.

 

*کارشناس ميراث فرهنگي و معماري