هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   191   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مشعل

مشعل دستگاهي است كه با تركيب مقدار هوا و سوخت در فضايي ايمن، انرژي سوخت را به انرژي گرمايي تبديل ميكند. در اين عمليات كه "احتراق" ناميده ميشود، مقداري نيز انرژي گرمايي و مقداري گاز تولیدشده كه به وسيله دودكش خارج ميشوند. به همين دليل رعايت اصول بهسازي در مصرف ميزان مصرف انرژي مشعل بسيار تأثيرگذار خواهد بود. كار اصلي مشعل ايجاد انرژي گرمايشي است و بزرگترین مورد استفاده آن در موتورخانهها به عنوان موتور احتراق بويلر است. مهمترین مشخصه مشعلها ظرفیت حرارتی و دبی سوخت  مصرفی آنهاست.

 در ادامه سلسله گزارشهای نشریه پیام ساختمان تحت عنوان "کالای برتر"، مشخصات انواع مشعل را بررسی میکنیم. لازم به ذکر است: مطالب عنوانشده اظهارات فعالان توليد و توزيع اين محصول بوده و نظر نشریه پيام ساختمان نيست؛ ضمن اینکه  از اظهارنظر مخاطبان و منتقدان استقبال خواهیم كرد.

انواع مشعل

به گفته آقاي بابايي يكي از فروشندگان تجهيزات موتورخانه در خيابان طالقاني مشعلها را به روشهاي زيادي ميتوان تقسيمبندي كرد: مهمترین روش استفاده از نحوه احتراق آنهاست. در بعضي سوخت به صورت مستقل وارد محفظه احتراق ميشود. در برخي كه به آنها مشعلهاي اتمسفريك گفته ميشد سوخت با سرعت زياد از نازل خارج ميشود. كاربرد اين نوع مشعلها كم بوده و در دستگاههاي حرارتي تجاري ديده ميشود.

وي ادامه داد: هواي موردنیاز مشعلهاي دمنده به وسيله يك فن دمنده تأمين ميشود و اينها خود به دو دسته مشعلهاي دمنده پيش مخلوط و مشعلهای مخلوط سر نازل تقسيم ميشوند.

بابايي همچنين بر اساس نوع كنترل احتراق مشعلها را به سه نوع كلي تقسيمبندي ميكند: مشعلهاي يك مرحلهاي از سوخت مايع استفاده ميكنند و گاهي به آنها مشعل افشانهاي نيز ميگويند. اين مشعلها براي ديگهاي حرارت مركزي معمولي و كوچك بهکاربرده ميشود. مشعلهاي دومرحلهاي را درجایی به كار ميبريم كه تنظيم و تغيير مقدار گازوئيل ضروري است، در لولهاي كه سوخت را از نازل به تانك برميگرداند وسايلي نصب ميكنند كه عمل تنظيم را انجام ميدهند. ساختمان مشعل های دو مرحلهای که دارای یک نازل میباشد مانند مشعلهای یک مرحلهای است، با این تفاوت که قسمتی از گازوئیل که به نازل میرسد توسط یک لوله مجدداً به منبع گازوئیل برمیگردد. بین نازل و منبع برای تنظیم فشار گازوئیل یک سوپاپ مغناطیسی نصب میکند بدین ترتیب عمل تنظیم بوسیله تغییر دادن فشار گازوئیل انجام میگیرد. طرز کار بدین ترتیب است که در مرحله اول این سوپاپ باز است و در نتیجه گازوئیل از راه لوله برگشت، میتواند به سادگی به تانک برگردد.

بابايي ادامه داد: نوع سوم، مشعلهایي است با تنظيم پيوسته؛ در دیگهایی که ظرفیت حرارتی آنها زیاد است و یا در دیگهایی که برای کارهای معین به کار میروند، در آنها تنظیم درجه حرارت اهمیت ویژهای دارد! ظرفیت مشعل باید به طریق پیوسته تنظیم شود یعنی آنکه تعویض از مرحله یک به دو و برعکس نباید یکدفعه انجام گیرد بلکه بهطور پیوسته و دائم در هر لحظه تنها همانقدر سوخت مصرف میشود.

اجزاي مشعل

وحيد عقيلي يكي ديگر از فروشندگان تجهيزات موتورخانه راسته خيابان طالقاني، اجزاي مختلف مشعل را اينگونه معرفي ميكند: اول از همه الكتروموتور است كه عامل حركت پمپ و پروانه است. اين موتور داراي يك سيم پيچ اصلي است و معمولاً يك خازن نيز در مدار سيم پيج راهانداز آن قرار داده ميشود. فن يا پروانه قسمت ديگر است كه بر روي محور موتور نصب ميشود و با حركت موتور به حركت درمیآید.

وي ادامه داد:  پمپ گازوئيل قطعه بعدي است كه معمولاً آن را در مشعلهاي فشار قوي به صورت دوار و يا چرخدندهای به صورت يك يا دو طبقه ميسازند. در مسير سوخت از پمپ به طرف نازل يك شير برقي قرار میدهند تا در زمان خاموش بودن مشعل، از نشت گازوئیل به داخل اتاقک احتراق جلوگیری کند.

وي افزود: کوپلینگ قطعهای است که حرکت الکتروموتور را به پمپ منتقل میکند و معمولاً از جنس پلاستیک است. جزو ديگر نازل است که گازوئیل را به صورت پودر به مقدار معین با چرخش  زاویه معین به شکل مشخص و به صورت تصفیهشده به داخل دیگ میپاشد. قسمت هفتم نيز ترانسفورماتور است كه در آن انرژي الكتريكي به انرژي مغناطيسي تبديل ميشود و انرژی مغناطیسی نیز میتواند به انرژی الکتریکی تبدیل گردد.

وي به ديگر بخشهاي مشعل اشاره كرد و گفت: شعله پخشکن، كه سر راه ورود هوا به اتاقک احتراق قرار میگیرد. چشم الكتريكي كه داخل لوله مشعل رو به طرف شعله قرار ميگيرد، اگر شعله تشكيل نشود مقدار مقاومت الكتريكي چشم زياد خواهد بود و جرياني از آن نميگذرد ولي اگر شعله تشكيل شود به مشعل اجازه ادامه كار را ميدهد و دست آخر بدنه مشعلهاي گازوئيلي و گازي از نوع چدن ريختهگري است كه قطعات مختلف مشعل بر روي آن نصب ميگردد.

انتخاب مشعل

عقيلي درباره نحوه عمل مشعل ميگويد با پاشيدن سوخت، خواه گاز باشد يا گازوئيل يا مازوت با ايجاد جرقه و ايجاد احتراق موردنیاز را به صورت شعله به داخل كوره هدايت ميكند. در داخل مشعل و ديگ تعدادي کنترلکننده وجود دارد كه ميزان و زمان هر كدام از فرآيندهاي مشعل را كنترل ميكنند.

وي در مورد انتخاب مشعل گفت: نكاتي متعددي را در انتخاب مشعل بايستي رعايت كرد كه شايد با توجه به افزايش قيمت سوخت مهمترین آنها ميزان سوختي باشد كه آن مشعل مصرف ميكند. بر اين اساس در پروژه بايد تصميم گرفته شود كه از مشعل گازوئيلي، دوگانهسوز و يا مازوت ميخواهيم استفاده كنيم.

عقیلی ادامه داد: بايد ظرفيتي بالاتر از ظرفيت اسمي مشعل را در نظر گرفت چون ظرفيت اعلامشده سازندگان در شرايط سطح دريا و بر مبناي ظرفيت حداكثر عنوان ميشود. میتوان با تنظیم مناسب ظرفیت گرمایش مشعل را حتی تا نصف کاهش داد. ولی اگر مشعل انتخابشده شما در عمل دارای ظرفیت کافی نباشد چارهای جز خرید مجدد مشعل با ظرفیت بالاتر نخواهید داشت.

وي افزود: سومين نكته اين است كه بايد توجه كرد قطر لوله شعله پوش مشعل بيشتر از قطر دهانه نصب مشعل در ديگ نباشد.

كاهش مصرف مشعل گازسوز

وي همچنين درباره كاهش مصرف مشعل گازسوز گفت: بهينهترين مشعل كه باعث كاهش مصرف گاز ميشود مشعل دمنده موتوردار است اما توصيه ميكنيم كه در نصب آن يا هر مشعل ديگري از ظرفيت گرمايش اطلاع پيدا كنيد. چرا که انتخاب مشعل با قدرت گرمایش مناسب تابعی از ظرفیت گرمایشی دیگ است، به این معنی که پس از تعیین ظرفیت گرمایش دیگ می توانید مشعل موردنیاز را که حدوداً 15 تا 20 درصد بیشتر از ظرفیت گرمایش دیگ باشد انتخاب نمائید و اگر قدرت مشعل مازاد بر این باشد، بخشی از انرژی گرمایشی مشعل توسط دیگ جذب نخواهد شد و این گرما از طریق دودکش هدر میرود.

وي افزود: ديگر اينكه اگر قدرت گرمايش متناسب باشد و مشعل نيز متناسب باشد سرویسکاران حرفهاي ميتوانند با كاهش اندكي از هواي ورودي مشعل از سرعت عبور شعله در ديگ بكاهند تا قبل از ورود گازهاي گرم احتراق به دهانه دودكش حداكثر حرارت ممكن توسط ديگ جذب شود. 

عقيلي ادامه داد: سرويس دورهاي مشعل نيز به صرفهجويي در انرژي و سوخت صرف شده بسيار تأثير خواهد گذاشت.

سرويس و نگهداري مشعلها

بابايي درباره نگهداري و سرويس صحيح مشعل گفت: هنگام تمیز کردن بايد اتصالات برق موتور علامتگذاری و باز شود. موتور از بدنه جداشده و بعدازآن تميز شوند و هر کدام جداگانه مورد بازبيني قرار گيرند تا از درستي آنها اطمينان حاصل شود.

وي ادامه داد: البته شيرهاي گاز نياز خاصي به نگهداري ندارند و تعميراتي روي آنها نبايد صورت گيرد تنها شيرهاي معيوب توسط شخص متخصصي باشد، تعويض شوند و پسازآن از نظر نشتي مورد آزمايش قرار گيرند. همچنين چگونگي كاركرد آنها و احتراق بررسي شود.

وي افزود: تمام اتصالات الكتريكي موتور و شير برقي بايد از نظر صحت و ايمني بازبيني شوند. همچنين پارامترهاي احتراق تحت شرايط واقعي كار بررسي شوند.