هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   191   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اندك هوايي براي زيستن

گروه تاسيسات: شايد اگر آقامحمدخان قاجار اندك اطلاعي از اقليم و جغرافياي تهران داشت هيچ گاه اين قريه را به عنوان دارالحكمه خود برنميگزيد. گذشته از گسلهاي خفته زير زمين گستردهاي كه اينك جمعيتي ميليوني را در خود جاي داده و هر دم بيم لرزيدن آن ميرود، همچون دريايي مواج در دامنه جنوبي و جنوب شرقي شهر كشيده شده  و تا كيلومترها پس از آن به هيچ شهر بزرگي راه نيست. ميزان بارندگي متوسط 245.8 ميليمتر كه در سالهاي اخير و پس از خشكساليهاي متوالي كمتر نيز شده است تهران را به يكي از شهرهاي خشك و كم بارش كشور تبديل كرده كه هواي پرفشار اطراف آن اندك رطوبت را ميزدايد.

آلودگي يكي ديگر از مصائب گره خورده با زندگي در تهران است، مشكلات طبيعي و خشكي و كم باراني بر افزايش ميزان بارندگي نيز تأثيري دوچندان داشته و اين كلانشهر را در انتهاي جدول شهرهاي قابل زندگي جهان قرار داده است.  

در حسرت هواي پاك 

دلايل بسياري وجود دارد كه در شهر تهران و با قياسي مشابه در بيشتر شهرهاي بزرگ كشور انتظار هواي پاك كوهستاني كه در زماني اندك دورتر مشخصه تهران و شميران و همدان و شهرهاي كوهستاني ايران بود نبايد داشت. چرايش به دلايل متعددي بازميگردد. شايد مهمترين دليل آن اتومبيلها فرسودهاي است كه در شهر تردد ميكنند. البته فعاليتهايي براي از رده خارج كردن خودروهاي مدل پايينتر از 80 شده است كه مايه خوشحالي است اما براي اين منظور همراهي نيروي انتظامي و سازمان محيطزيست و اتحاديه اسقاط خودروهاي فرسوده و سازمان بازافت لازم است. با توجه به حجم تردد  اين قبيل خودروها در شهرهاي كشور و رونق كار مكانيكهايي كه ماشين هاي 10 ساله و 20 ساله را با حيلتهاي فراوان در شهرها روان ميكنند همچنان نميتوان اميدي به اجراي اين قانون داشت.

مضاف بر اين به مدد خودروسازاني كه با فنآوري احتراق قديمي چه بسا ميزان آلايندگي بيشتري نسبت به خودروهاي قديمي دارند خودروهاي نو نيز در بهبود هواي پاك تأثيري نداشته است. بر اساس پژوهشي رسمي و بنا به گفته فتحالله امي مشاور ارشد سازمان محيط زيست بعضي از خودروهاي مدل صفري كه در خيابانهاي كشور تردد ميكنند 20 تا 30 برابر يك خودرو استاندارد آلودگي ايجاد مي كنند.

سيستم حمل و نقل عمومي هم دست كمي از خودروهاي شخصي ندارد بخصوص كه رانندگان محترم اتوبوسها در تمام مدت استفاده وسايل خود را روشن ميگذارند. پيش ميآيد كه اتوبوسهاي شركت اتوبوس واحد تا 30 دقيقه بدون اينكه جابجا شود روشن است و علاوه بر هدر دادن انرژي و سوخت باعث آلودگي هوا ميشود.

معاينه فني بعد از پنج سال!

در بيشتركشورهاي اروپايي خودروها را بعد از 5 سال از رده خارج ميكنند اما متاسفانه در كشور ما اين خودروهايي كه بعد از تحويل از در كارخانه نياز به تعمير دارند نيازي به اخذ معاينه فني ندارند. اين يكي از عوامل آلودگي هوا است، مضاف بر اينكه اگر معاينه فني به شكل كامل و تخصصي انجام گيرد شايد همه شهروندان مركبهايشان را از دست بدهند.

سيستم معيوب خيابان كشي و شهرسازي كه منجر به ترافيك در محورهاي اصلي شهرهاي بزرگ كشور شده دليل ديگري براي آلودگي است. بزرگراههايي كه تمام شبكه مواصلاتي شهري را قطع كرده و خيابانهاي قديمي را بنبست ميكند و در ازاي آن همه خودروها را به سمت خود ميكشاند تنها باعث ايجاد ترافيك خواهد شد. بر اساس تجارب شهرسازي ايجاد بزرگراه داخل شهر به رعايت نكات متعدد بازميگردد كه در شهرهاي بزرگ كشور رعايت نشده است. خيابانهای داخلي حالت اسفنجي را از دست دادهاند و بزرگراهها ظرفيت انتقال بيش از اين را ندارند. فرهنگ استفاده از وسايل نقليه و تعدد خودروهاي تك سرنشين هم مزيد بر علت شده تا هميشه خيابانهاي پر تردد و ترافيك داشته باشيم كه بر آلودگي هواي تنفسي اضافه كنند.

كارخانهها در مسير باد

در طرح جامع شهر تهران كه پيش از انقلاب طراحي شده بود قرار بر اين بود كه كارخانهها و مراكز صنعتي شهر تهران به شرق شهر انتقال پيدا كند و پادگانها در غرب قرار گيرند. وضعيتي كاملاً متفاوت با حال حاضر، اما مشخص نيست بنا بر چه مصلحت يا تصميمي اين انتقال اجرا نشد و منطقه صنعتي غرب شهر گسترشي روز افزون داشت كه هنوز نيز در حال افزايش است. باد جنوب غرب به شمال شرق تهران تمام آلودگي هاي كارخانههاي غرب تهران را به سمت شهر ميكشاند و اين موضوع را ايستگاههاي سنجش آلودگي شهر تهران مشخص ميكند. اين باد بعد از برخورد به كوههاي البرز به شهر تهران بازگشته و مجال خروج نمييابد. با تراكم و ساخت برجهاي بلند در مسير باد در قسمت غرب تهران و شهرك المپيك نيز همان ميزان اندك باد مناسبي كه ميتوانست آلودگي را مرتفع كند نيز در حال از دست رفتن است.

موتورخانهها و آلودگي

اگر در فصل زمستان دودكش ساختمانها دست بزنيم حرارت را كاملاً احساس ميكنيم. متاسفانه اگر در مورد خودروها بعد از 5 سال معاينه فني وجود دارد در مورد ساختمان نه در ساخت و نه در زمان بهرهبرداري اندك نظارتي بر روي مصرف انرژي و بهينهسازي ميزان مصرف وجود ندارد. رابطه مصرف سوخت و آلودگی یک رابطه خطی است این یعنی وقتی گرما از خانه شما به سهولت هدر میرود، آلودگی بیشتری از دودکش بیرون میرود. یعنی صرفه جویی در مصرف سوخت موجب کاهش آلودگی هوا میشود.

بي توجهي به محيطزيست

با اين همه مشكلات متاسفانه شهروندان شهرهاي ما نسبت به فاجعه زيستمحيطي كه در حال روي دادن است بيتوجهاند. محيطزيست شهري به راحتي توسط شهرداري تخريب ميشود، جاي باغ هاي قديمي را برجهاي بلند ميگيرد، براي راحتي خودمان در هر مناسبتي و با هر مسافتي ماشينهاي خود را بيرون ميآوريم و باعث آلودگي بيشتر ميشويم. به تازگي هم معمول شده است كه ثروتمندان شهرمان كلاهشان را بالاتر گذاشته و بناي عرضه اندام خود را ماشينهاي شاسي بلندي گذاشته اند كه به تانك شبيهتر است.