نشریه شماره   191   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

راز هنر و معماری از ذهنیت تا عینیت

گروه معماری و دکوراسیون: نشست علمی تخصصی هنر، معماری و شهرسازی با موضوع راز هنر و معماری از ذهنیت تا عینیت با حضور معمارانی همچون اردشیر سیروس، دکتر حسین سلطانزاده، دکتر محمدمهدی محمودی، مهدی مقیسه و شهریار سیروس در تهران برگزار شد.

راز درون هنرمند

در این نشست ابتدا شهریار سیروس به سخنرانی پرداخت. وی ضمن معرفی و ارائه توضیحاتی در خصوص موضوع نشست اظهار داشت: "بحث چیستی هنر از تمایز مباحث دانایی بشر است. بزرگترین فلاسفه وقتی می خواستند چیزی بگویند از فلسفه هنر استفاده می کردند. اما مشخصاً در مباحث هنری که اصولاً رمزآلود است شاید جدی ترین رمز و منشأ و منبع برای هنرمند، الهام است .در هنرمندان چه اتفاقی می افتد که ایده های خود را از هیچ خلق می کنند؟ در نهاد هنرمند چیزی وجود دارد که آن را از ذهن و درون خود به ظهور می رساند. این رازی که در درون هنرمند است از ذهنیت به عینیت رجوع می کند و هیچ اثر هنری در حوزه تمدنی ایران به وجود نیامده که ارزشمند باشد ولی فاقد یک ذهنیت عمیق باشد."

ذهنیت و عینیت باید با هم باشند

اردشیر سیروس، معمار و عضو هیئتامنای انجمن مفاخر معماری درباره پایه و اساس بلوغ هنر و معماری در جامعه اظهاراتی بیان کرد و آن را بر سه اصل استوار دانست:" بلوغ فیزیکی،  بلوغ عقلانی و بلوغ روحانی و حسی". وی توضیح داد: "عنصر ذهنیت، شاخصه این بلوغ است که در آفرینش خمیرمایه آن، اتحاد همراه با تلطیف خلقوخوی انسانی است که آن تلطیف، ذهنیت را به عینیت می رساند. عنصر ذهنی نقش مهمی در زیبایی دارد. از نظر هگل زیبایی مایه عالم است. هگل در این تفسیر که مایه عالم را روح مطلق نامیده آن را عینیتی میداند که از دنیای روحانی سرچشمه می گیرد و در اندیشه و تفکر به نام علم و فلسفه ظاهر میشود. عینیت در قالب حس و عاطفه به نام هنر تجلی می کند و در غالب رفتار به نام دین و اخلاق تجلی مییابد".

سیروس در ادامه سخنان خود گفت: " من از عینیت آموختم خط و حجم وجود ندارد. خط نمادی است برای شناخت احجام و اندیشه که در حین کار به ما کمک می کند ذهنیت خود را بپرورانیم. ذهنیتی که خود به دو گونه میباشد، اول، شفافیت مکشوفات در حیات عنصری و دوم، راز هستی که با عینیت به معنا میرسد. درمجموع آنچه باعث می شود ذهنیت به عینیت تبدیل شود آن ابعاد روحانی و معنوی تفکر و اندیشه است و اینکه ذهنیت و عینیت باید با هم باشند و نمی توان آنها را مجزا کرد".

پروژه مرمت تجارتخانه کازرونی بوشهر

دکتر محمدمهدی محمودی، پیرامون موضوع راز هنر و معماری از ذهنیت تا عینیت ضمن بیان این مطلب که "در معماری و شهرسازی فضا بحث تئوری نیست و باید به واقعیت برسد" پروژه مرمت تجارتخانه کازرونی بوشهر را مورد بررسی قرار داد. ایشان شناخت و تجزیهوتحلیل پروژه را لازمه انتخاب راهکار صحیح مرمتی دانسته تا بر اساس آن عملیات اجرایی آغاز و تجهیز و بهرهبرداری صورت پذیرد. ازاینرو مرمت تجارتخانه کازرونی بوشهر نیز طی همین روند و با هدف احیای نکات مثبت و منفی بنا به لحاظ اقتصادی و کاربری امروزی آن بهعنوان باشگاه ملوانان بوشهر انجام شد.

وی گفت:ابتدا به شناخت و تجزیهوتحلیل وضع موجود،شناخت الحاقات طی 140 سال،شناخت نوع و روش الحاقات و اتصالات طی 140 سال،شناخت هویت معماری بنا طی 140 سال و تغییر کاربریهای آن،شناخت آسیبهای به وجود آمده طی گذر زمان،شناخت نیاز کاربری جدید کارفرما یا بهرهبرداران جدید،شناخت مصالح ساختمانی به کار گرفتهشده در طی گذر زمان پرداختیم.

محمودی افزود :بعد از شناخت وضعیت موجود به بررسی و راهکارهای اجرایی و پیدا کردن معایب و مزایای هر یک از آنها،پیشنهاد فرصتهای جدید برای هر یک از معایب و مزایا بهمنظور جلوگیری از تهدیدهای آتی،عملیاتی کردن فرصتها با رعایت سه آیتم زمانی ، اقتصادی ، تکنولوژی،تهیه طرح بازسازی بنا با کاربری جدید موردنیاز و تهیه طرح مبلمان داخلی،برنامهریزی مالی و فیزیکی پروژه برای شروع عملیات اجرایی و سپس تجهیزات و مبلمان پرداختیم.

این معمار ادامه داد: پس از عملیات اجرایی و شروع عملیات اجرایی و تجهیز کارگاهی و اتمام عملیات اجرایی ساختمان به مبلمان و تجهیزات ساختمان پرداختیم و  بعد از راهاندازی موقت یکساله، پروژه تحویل داده شد.  وی در پایان بیان کرد:این پروژه در سال 1375 موفق به دریافت لوح تقدیر جشنواره مهندسی ساختمان، در سال 2001 کاندیدای دریافت جایزه بنیاد آقاخان شد و در سال 1380 و با ثبت در آثار ملی سازمان میراث فرهنگی، به چهره واقعی خود طی 160 سال اخیر دست یافت.

 این ساختمان هماکنون بهعنوان ساختمان سازمان میراث فرهنگی استان بوشهر مورداستفاده قرار میگیرد.