نشریه شماره   191   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

نخستین مجسمه پس از انقلاب

گروه معماری و دکوراسیون:یکی از مجسمههای به سرقت رفته در جریان سرقتهای مجسمههای پایتخت، مجسمه «شهریار» ساخته علی قهاریکرمانی بود؛ هنرمندی که یکی از نوآوران عرصه مجسمهسازی در ایران به شمار میرود و ساخت نخستین مجسمه نصبشده در ایران پس از انقلاب به نام او ثبتشده است. سوم شهریور ماه سالروز درگذشت این هنرمند است.

علی قهاریکرمانی، مجسمهساز، طراح و نقاش ایرانی در سال 1305 در کرمان متولد شد. تولد در این شهر که هنرمند بزرگی چون علیاکبر صنعتی را داشت، باعث شد قهاری از همان سالهای کودکی، هنر مجسمهسازی را از او بیاموزد و پس از گذراندن تحصیلات متوسطه به دعوت استاد صنعتی برای ادامه مسیر هنریاش به تهران سفر کرد.

وی از هنرآموزان هنرستان کمالالملک بود و در ابتدای ورودش به هنرستان، نقاشی و طراحی را از حسین بهزاد و اسماعیل آشتیانی آموخت. بعدها وقتی به درجه استادی رسید برای تدریس به همانجا برگشت. او در رشتههای نقاشی، مجسمهسازی و طراحی استاد بود و تدریس میکرد. قهاری یکی از کسانی بود که موفق شد تعداد زیادی هنرجو را در رشته مجسمهسازی تعلیم دهد.

 مجسمه «زکریای رازی» اثر علی قهاری

فعالیتهای این هنرمند در سالهای نخست دهه 30 شمسی، تدریس در هنرستان و ساخت مجسمههای متعدد بود، اما این فعالیتها روح بلندپرواز او را راضی نمیکرد؛ بنابراین به اروپا سفر کرد و دو سال در آلمان دورههای مجسمهسازی و ریختهگری را گذراند. همین تجربه باعث شد پس از بازگشت به ایران، نخستین کارگاه مجسمهسازی را دایر کند.

قهاری را یکی از هنرمندان تاثیرگذار در مجسمهسازی دوران معاصر میدانند. او علاوه بر توجه به مجسمهسازی مدرن، به شیوههای کهن و قدیمی این هنر هم نگاه ویژهای داشت. یکی از کارهای او در این زمینه، احیای شیوه «موم گمشده» در ریختهگری بود. قهاری مجسمههای زیادی با این شیوه ساخت. این شیوه که یکی از قدیمیترین هنرها برای ساخت مجسمه بود توسط قهاری احیا شد و دیگر نیازی نبود که مجسمهسازان آثار خود را برای برنزه کردن به اروپا بفرستند.

این هنرمند مجسمههای بسیاری از چهره مشاهیر ساخت که از آنها میتوان به زکریای رازی (میدان رازی تهران)، خواجوی کرمانی (کرمان)، عطار نیشابوری (نیشابور)، ابوسعید ابوالخیر (میدان منیریه تهران)، علامه دهخدا (قزوین)، فخرالدین اسعد گرگانی (موزه گرگان)، استاد حسین بهزاد (موزه بهزاد)، رودکی (داخل سالن رودکی)، مولوی، فارابی، ناصرخسرو، ابنسینا، حافظ، نیما یوشیج، امیرکبیر و مجسمه شهریار اشاره کرد.

مجسمه «زکریای رازی» این هنرمند که در میدان رازی(گمرک) تهران قرار دارد نخستین مجسمه پس از انقلاب است که در ایران بنا شد. مجسمه «شهریار» قهاری نیز که در مقابل تئاتر شهر در پارک دانشجوی تهران نصبشده بود، در جریان سرقت سریالی مجسمههای پایتخت در بهار سال 1389 ربوده شد. این مجسمه از جنس برنز بود.

قهاری چند مجسمه هم در خارج از کشور ساخته است که از آنها میتوان مجسمه دکتر شوایتزر (موزه شوایترز آلمان)، مرد بیکار (مقابل ساختمان وزارت کار در برلین)، پروفسور هلموت ریتر (فرانکفورت) و مهاتما گاندی را نام برد.

 از دیگر فعالیتهای قهاری تلاش برای تأسیس انجمن مجسمهسازان ایران بود که سرانجام این انجمن در سال 1368 آغاز به کار کرد. آخرین اثر این هنرمند تندیس سعدی بود که با درگذشت استاد ناتمام ماند. قهاری سوم شهریور ماه 1378 به دلیل نارسایی و اختلال شدید تنفسی درگذشت.