هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   190   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

حاکمیت سرمایه بر بلندمرتبه های بی قواره

سالهاست که بحث افزایش بدون پایه و اساس ساختمانهای شهری برخی مناطق تهران مورد نقد و بررسی بسیاری از کارشناسان شهری است. این روزها راههای دور زدن قانون دست بسیاری را برای هرچه بلندتر کردن ساختمان باز گذاشته است تا برخی سازندگان خاص که نام و نشانشان زبانزد بسیاری است، مثل آب خوردن و بدون توجه به ضوابط ساختمانسازی هرچه بیشتر میخواهند به قد ساختمانها اضافه کنند. اما ظاهراً خطونشانهای بسیاری همچون اعضای شورای شهر برای برخورد با این بیقانونیها نیز نتوانسته مقابل این افزایش بیرویه قد ساختمانها را بگیرد وقتی از پنجره به بیرون نگاه میاندازی از هر طرف برج سر به فلک کشیده کوتاه و بلند خودنمایی میکند. اکنون سرعت ساخت برجهای تجاری یا مسکونی آنقدر بالاست که شکل ناهمگون و بدون هارمونی ساختمانها، در لحظه، شهروندان را حیرتزده میکند.

راه چاره بنبست در اخذ مجوز

علیرغم برخی مخالفتها با ادامه بلندمرتبهسازی اشکالاتی زیادی بر این نوع ساختمانها وارد است، بر اساس طرح تفصیلی باید ساختوسازها در تهران بر پایهیک قاعده پیش رود اما متأسفانه عدهای در شمال و یا مناطق مرکزی تهران پسازآنکه به بنبست میخورند طرح خود را به شهرداری داده و پس از انتقال به کمیسیون ماده 5 و پرداخت مبلغی قابلتوجه، مجوز اجرای آن را دریافت میکنند. حال آیا برای سازندگان اهمیتی دارد که بر اساس تراکم چندطبقه میتوان ساخت!

بلندمرتبهسازی فارغ از تمامی معایب ساخت و سازی آن در آلودگی تهران نیز تأثیرات زیادی دارد، اخیراً بسیاری از کارشناسان زیستمحیطی بر این باورند که درگذشته ورود بادهای شهریار بسیاری از آلودگیهای هوای پایتخت را برطرف میکرد اما اکنون با احداث ساختمانهای بلند دیگر انتقال هوا چندان ممکن نیست. نکته دیگر آن است که با بلندمرتبهسازی بیشازحد و غیرقانونی تهران هرلحظه احتمال آن میرود که در پی وقوع بلایای طبیعی همچون زلزله، امدادرسانی و کمک به شهروندان تهرانی در پس این ساختمانهای قدبلند با مشکل مواجه شود. حالآنکه بسیاری از فعالان ساختوساز معتقدند « شهر یعنی ساختمانهای بلند و باید اجازه داده شود که سرمایهگذاران بهراحتی در این حیطه سرمایهگذاری کنند».

بیقوارگی ناشی از حاکمیت پول و سرمایه در شهرها

به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی طی سالهای اخیر آنقدر بارگذاری و بلندمرتبهسازی در شهرها اتفاق افتاده که از آستانههای زیستمحیطی شهر تهران عبور کردهایم لذا باید جلوی این ساختوسازها گرفته شود چون دیگر ظرفیتی وجود ندارد. حناچی درباره بیقوارگی ساختمانها بهویژه در کلانشهرها میگوید: در طرح جامع مصوب 1386 پهنای بلندمرتبهسازی در شهرها وجود دارد ولی بهندرت موارد بلندمرتبهسازی در پهناهای مختلف موردنظر است. این بیقوارگی ناشی از حاکمیت پول و سرمایه در شهرها است که منابع عمومی شهروندان را میتواند تهدید کند و ساختمانها درجاهایی ساخته میشوند که بههیچعنوان نباید ساخته شوند.

مسجد جامعی:ضوابط بلندمرتبهسازی مدون نداریم

سالهاست اعضای شورای شهر تهران نیز با انتقاد از بلندمرتبهسازی در تهران خواستار توقف صدور پروانه ساختمانهای بلندبالا هستند. در ابتدای سال نیز اعضای جدید شورا چندین بار از بلندمرتبهسازیهای غیراصولی در شهر و تغییر کاربریهای غیرمجاز انتقاد کردند. احمد مسجد جامعی رئیس شورای اسلامی شهر تهران، یکی از این معترضان است که گفته متأسفانه ضوابط بلندمرتبهسازی بهصورت مدون و قانونی وجود ندارد و شهرداری هم در این زمینه بلاتکلیف است. مثلاً متأسفانه برخی از ساختمانهای راسته «امینحضور» این محله برای تبدیلشدن به املاک تجاری در حال خریدوفروش و تخریباند.

معصومه ابتکار عضو سابق شوراي شهر تهران نیز با اشاره به نبود ضوابط مشخص درباره بلندمرتبهسازي در شهر تهران میگوید: درحالیکه در طرح تفصيلي پهنه بلندمرتبهسازی مشخصشده است اما متأسفانه شاهد تعميم اين پهنه در مکانهای ديگر بهمنظور بلندمرتبهسازي هستيم. به گفته او به دليل مشخص نبودن ضوابط، شاهد بلندمرتبهسازی درصحنههای مختلف شهر تهران هستيم درحالیکه قرار بود بلندمرتبهسازي تنها در بخشي از جاهاي خاص ديده شود اما گويا اين مسئله تعمیمیافته است.

مسکن یا لانه زنبورعسل

اما رشد بیرویه بلندمرتبهها در شهر اعتراضات زیادی را در پی داشته است. یک شهروند تهرانی با تأکید بر اینکه درباره برنامه شهری ناآگاهانه عمل میشود، معتقد است: شدت بینظمی در بلندمرتبهسازی مناطق شهر تهران به مرحله هشدار رسیده است تا آنجا که نادیده گرفتن امكانات مناطق براي بلندمرتبهسازی کاملاً قابلمشاهده است.

شهروند دیگری که در یکی از این بلندمرتبهها ساکن است، میگوید: تنها چیزی که به یمن این بلندمرتبهها در شهر مشاهده نمیشود زیبا بودن شهر است، به هر طرف که نگاه میکنی با حجم زیادی از آهن و آجر و سیمان مواجه میشوی و نمای بیشتر ساختمانها بهجای یک مسکن بیشتر به لانههای زنبورعسل شبیه است!

یک سازنده ساختمانی نیز دراینباره میگوید: برجسازی در همه دنیا رایج است بهویژه در كلانشهري مثل تهران كه مشكل کمبود زمين و تأسیسات زيرساختي دارد، برجسازی از راهحلهای اصلي كاهش هزینههاست و اگر بلندمرتبهسازی اصولي باشد  میتوان آن را يكي از راهكارهاي پاسخگويي به نياز شهروندان تهرانی دانست.

کپیبرداری ناقص از طرحهای غربی

یک کارشناس شهرسازی دراینباره میگوید: متأسفانه به نظر میرسد در تمامی این سالها، اغلب انبوهسازان بدون بررسی شرایط منطقی و عملی تنها به کپیبرداری ناقصی از طرحهای غربیها پرداختهاند، این در حالی است که میبایست این نوع سازهها بومیسازی میشد.

مسعود علی نژاد با بیان آنکه بررسی ریشهای این موضوع و مشکلات ناشی از آن مثل عدم تطابق این فناوری با شرایط کشور باید از طریق متخصصان فنی و اجتماعی انجام شود، گفت: بهعنوان نمونه بخشهای زیادی از ایران ازجمله شهر تهران بر روی کمربند زلزله قرار دارد و استفاده از نمای تمام شیشهای در این برجها هنگام بروز زلزله و یا انفجار میتواند مشکلات فراوانی را ایجاد کند. بنابراین هرگونه بلندمرتبهسازی نیازمند دقت و محاسبات بسیار دقیقی است.

وی میافزاید: در بسیاری از موارد هم عدم تطابق نقشههای ساختمان با برنامههای شهرسازی بعضاً مشکلاتی غیرمنتظره و حیرتانگیزی ایجاد میکند، مثلاً برخی برجهای امروزی که با تغییرات شهری کارکرد اولیه خود را ازدستدادهاند، احداث بزرگراهی چندطبقه، درست در مجاورت این برجها، که ساکنان آن از آلودگی صوتی و شیمیایی ترافیک بزرگراهها در امان نیستند(اطراف پل سیدخندان) یکی از این نمونههاست.

کارشناس شهرسازی ادامه میدهد: فروش تراکم در یک مقطعی بهصورت ناگهانی به رشد قارچ گونه ساختمانهای بلند دامن زد، مناطقی که به علت نبود راههای ارتباطی و امکانات شهری بههیچوجه کشش کافی برای تمرکز چنین جمعیتی را نداشتهاند، برای درک این موضوع کافی است در ساعات پایانی روز به اینگونه ساختمانهای متراکم نگاهی بیندازید، در صورت وقوع یک حادثه بههیچوجه عبور نیروهای امداد از میان صفوف فشرده اتومبیلهای موجود در خیابانهای کمعرض این مناطق و رسیدن به محل حادثه امکانپذیر نیست.

وی بر این باور است، بلندمرتبهها زمانی میتوانند جوابگوی نیازهای جامعه باشند که ساخت آنها بر اساس مطالعات امکانسنجی و بر پایه مبانی فنی و مدیریتی صورت پذیرد.