هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   190   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سرمایه‌گذاری روی صرفه‌جویی

گروه تأسیسات: مسير مديريت انرژي در دنياي امروز، از توليدِ بيشترِ انرژي، به استفاده از ابزارها و تكنيكهاي صرفهجويي و بهينهسازي انرژي تغيير جهت پیداکرده است. با استفاده از تكنیكها و استراتژيهاي بهينهسازي انرژي، سالانه ميلياردها دلار سود عايد كشورهاي توسعهيافته ميشود. که اولویت اول این کشورها برنامهریزی برای کاهش مصرف انرژی و ذخیره آن برای نسل آینده است.

 شركتهاي خدمات رسان انرژي يا ESCO يكي از ابزارهای مهم بهينهسازي انرژي در دنياي امروز  به شمار ميروند كه بر اصول دانش مديريت انرژي و مهندسي انرژي بنا شدهاند. اين شركتها با شناسايي، توسعه، طراحي و تأمين مالي و اجرايي پروژهها موجب كارآمدتر شدن و  بهينهتر شدن پروژهها و صرفهجويي در بودجه آنها ميشوند.

فرصتهاي جديد براي ايران

كارشناسان انرژي قيمت پايين حاملهاي انرژي را يكي از موانع بهينهسازي، بهطور اعم و بهينهسازي پروژهها و صنايع انرژي بر، به طور اخص ميدانستند. قانون هدفمندي يارانهها، با تمام انتقادهايي كه بر آن وارد بود و هست گامي در جهت واقعي شدن قيمت حاملهاي انرژي برداشت. در اين ميان شركتهاي خدمات رسان انرژي(ESCO) ميتوانند به بازويي براي بهينه شدن مصرف تبديل شوند.

سازمان بهرهوري، انرژي شدن مصرف در ايران را 3 برابر استاندارد كشورهاي توسعهيافته برآورد ميكند و اين در حالي است كه ايران كشوري صنعتي نيست و اين انرژي صرف فعاليتهاي "توليدي" نميشود و كشور ما تنها در "مصرف" از اين كشورها پيشي گرفته است. در اين شرايط شركتهاي اسكو،  با دو گروه هدف "مردم" و "شركتها" ميتوانند در آينده اقتصادي كشور نقش قدرتمندي داشته باشند. ارزيابي نهادهاي بينالمللي انرژي نيز، همين آيندهنگري را نشان ميدهد، به گونهاي كه روزنامه انگليسي "سيتي اي ام" از مقصد شركتهاي بينالمللي انرژي براي سرمايهگذاري در ايران خبر مي دهد! چندي پيش بيژن زنگنه، وزير نفت جمهوري اسلامي ايران نيز به سودآوري اين شركتها در آينده نزديك اشاره داشت و اظهار اميدواري كرد شركتهاي خدماترسان انرژي، در جلوگيري از هدر رفت انرژي، نقش بيشتري داشته باشند.

شركتهاي اسكو درایران

نخستين برخورد ايران با شركتهاي اسكو به سال 1380 بازميگردد! هنگامي كه مصرف انرژي در كشور به مرحله نگرانكنندهاي رسيده بود. اين ژاپنيها بودند راهكارهاي برون رفت از وضعيت نگرانكننده مصرف انرژي را یاد دهند. راهكارهاي ارايه شده از سوي اين شركتها، پيشتر بسيار در كاهش دادن مصرف كشور ژاپن تأثيرگذار بود و هيئت ايراني با مشاهده اين فعاليتها چندين شركت در ايران داير كردند.

شركتهاي اسكو  و هدفمندی

شركتهاي خدمات رسان انرژي، همان  زمان نيز نامآشنا نبودند تا اينكه با اجراشدن فاز اول هدفمندي يارانهها و افزايش قيمت حاملهای انرژي، فعاليت اين شركت ها بيشتر شد. در واقع فعاليت اين شركتها يكي از ملزومات اجرايي شدن قانون هدفمندي بود و در قانون نيز اين فعاليت دیدهشده بود.  عقيده كارشناسان اين بود: در صورت اجراي كامل قانون هدفمندي يارانهها و واقعي شدن قيمتها، در موعد مقرر (كه البته به وقوع نپيوست) اين مردم خواهند بود كه به سراغ شركتهاي خدمات رسان انرژي ميآيند! و دولت لزوماً طرف قرارداد آنها نخواهد بود. شرايط آنچنان كه انتظار بود پيش نرفت، اما دو وزارتخانه "نفت" و "نيرو" از همان ابتدا به دنبال راهي براي كنترل مصرف انرژي در كشور بودند. كارشناسان نفت برآورد ميكردند اگر شرايط به همين منوال پیش برود، در کمتر از 20 سال، ديگر نفتي براي صادرات نخواهيم داشت و هر آنچه توليد شود به مصرف داخلي ميرسد؛ شرايط گاز، آب و برق نيز بسيار نگرانکننده است.

بر همين اساس اين دو وزارتخانه  برای تأسيس شركتهاي اسكو و تجهيز مالي اين شركتها، خود دستبهکار شدند. با اين كار فعاليتهاي سازمان بهره‌‌وري انرژي و سازمان بهينهسازي، مصرف سوخت را نميتوان اسكوي واقعي ناميد.

اولين اشكالي كه سازمان بازرسي كل كشور بر شركتهايي كه زير لواي اين دو سازمان بر روي پروژههاي مصرف سوخت و يا مصرف انرژي در ساختمان وارد ميكند، نبود معيار سنجش اندازهگيري است. بنابراین استدلال، هيچگونه اندازهگيري مبتني بر اينكه تا چه اندازه به هدف دستیافتهایم صورت نگرفته است.

با اين حال شركتهايي با نام "مديريت انرژي"، در حال شكلگيري و معرفي به بازار هستند كه به ويژه در بهينهسازي مصرف انرژي در ساختمان و بهرهگيري از انرژيهاي نو، گامهاي اوليه را برميدارند.

ویژگی شرکتهای خدمات انرژی

شركتهاي اسكو همكار با يك موسسه مالي يا ساير نهادهاي سرمايهگذار، ميتوانند فعاليت داشته باشند. اين شركتها، با عقد قراردادهایي اقدام به سرمايهگذاري در يك يا چند مجموعه صنعتي یا ساختماني ميكنند و متعهد ميشوند پس از مميزي انرژي، ميزان مشخصي از كاهش هدر رفت و بهبود مصرف انرژي را بدون هرگونه خلل به روند توليد محصول يا سطح آسايش و رفاه كار کارخانهها يا واحدهاي ساختماني، بر اساس يك طرح مدون و در يك دوره مورد توافق به مرحله اجرا گذارند. 

به دليل خصلت و شكل كار شركتهاي اسكو، قراردادهاي آنها با قراردادهاي تجاري متفاوت است؛ [و به  نوعی از تسهیلات بانکی با عنوان فروش اقساطی شبیه است]

معامله برد-برد اسکو با مشتری

 1-مبلغ قرارداد در آنها نامشخص است،زیرا ميزان پرداخت به شركت به ميزان صرفهجويي در انرژي بستگي دارد.

2- هيچ هزينهاي به مشتري تحميل نميشود و مشتری صرفاً در طول قرارداد، بخشی از صرفهجویی حاصل در هزینههای انرژی را به شرکت پرداخت میکند

3- مشتری پس از پایان قرارداد، مالکیت تجهیزات نصبشده را به دست میآورد

 سومين مشخصه اين قراردادها، كاهش هزينههاي تعمير و نگهداري است كه بر عهده شركت خدماتدهنده خواهد بود؛و اين امر سبب کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری میشود.

4- شرکت خدمات انرژی، متعهد میشود در زمان قرارداد، آموزشهای لازم را به تیم نگهداری بدهد تا پس از پایان قرارداد بتوانند نگهداری کل تجهیزات را در دست گیرد

5-شرکتهای خدمات انرژی با سرمایهگذاری و توان فنی، به سود قابل توجهی دست مییابند

6-صاحبان صنایع و واحدهای ساختمانی بیآنکه متحمل هزینهای شوند، مصرف سوخت خود را بهینه میکنند و پس از پایان دوره قرارداد افزون بر کاهش هزینههای اضافی ناشی از مصرف نامطلوب سوخت، مالک وسایل و تجهیزات نصب شده میشوند. به بيان ديپلماتيك  اين قراردادها يك معامله برد- برد است.