هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   190   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سوخت گياهي جايگزين بنزين

جامعه جهاني در سالهاي اخیر به سوختهاي گياهي و پاك، توجه ويژهاي نشان داده است؛ همچنین بر توليد سوختهايي با منشأ گياهي سرمايهگذاريها و مطالعات فراواني انجامگرفته است که با توجه به قيمت بالاي سوختهاي فسيلي در بازارهاي بينالمللي، بسياري از شركتهاي توزيعكننده خدمات سوختي، از سوختهاي گياهي و پاك بهعنوان منبعي ارزان و دوستدار محيطزيست، در كنار سوختهاي فسيلي كه قدرت احتراق بيشتري دارند، استفاده ميكنند که با استقبال مصرفكنندگان نيز مواجه شده است.

در ايران نيز عليرغم قيمت پايين سوخت، به دليل مصرف غیر بهینه، و آلودگيهاي زيستمحيطي كه به همراه آورده، چشماندازهايي براي توسعه اين فن آوري به چشم میخورد كه از آن جمله ميتوان به ساخت نخستين كارخانه توليد "ديمتيلاتر" اشارهکرده كه در تركيب با "ال.پي.جي" جايگزين مناسبي براي گازوئيل در خودروهاي ديزلي محسوب ميشود.

ضرورت استفاده از سوخت گياهي

اگرچه سوختهاي گياهي در پروسه احتراق اتومبيلها، به همان اندازه سوختهاي فسيلي آلودگي توليد ميكنند، اما كربن آزادشده در چرخهاي كوتاه مدت(حدود شش ماه) دوباره به جو بازميگردند، که اين موضوع بزرگترین مزيت سوختهاي گياهي است. پيشبيني میشود 20 تا30 سال آينده، سوختهاي گياهي جایگزین سوخت فسيلي شود، که در این صورت، خریدوفروش سوختهاي فسيلي، با محدوديت مواجه خواهد فشد. بهاینترتیب کشور ما که ازجمله کشورهاي دارنده منابع عظيم سوختهای فسيلي است، و همچنین دیگر کشورهایی که از منابع عظيم نفت و گاز برخوردارند،  برای صادرات اين مواد به ديگر کشورها، با مشکلات متعددي مواجه شوند.

علت اصلي توجه به سوختهای گياهي يا سوختهای پاک، حفاظت از  طبیعت و جان انسانهاست. تركيبات گوگردي، و آلايندههاي آروماتيك حاصل از سوختهاي فسيلي، پيامدهاي بهداشتي و زيستمحيطي زيادي به همراه داشته است، به گونهاي كه طبق آمارهاي رسمي در سال گذشته خورشيدي، 2 هزار و 500 نفر در اثر آلودگي هوا جان سپردهاند.  اینهمه موجب شد كه از حدود سه دهه قبل در کشورهايي مانند برزيل و آمريکاي جنوبي که بخصوص منابع گياهي گستردهای دارند اين موضوع طرح شود که بتوان ريشه سوختها را از منابع دانههای روغني خوراکي يا غيرخوراکي تهيه کرد.

به نظر ميرسد محدوديتهاي اقليمي در كشورهاي خشك(كه امكان كاشت گسترده گياهاني با پتانسيل تبدیل به منابع سوختي وجود ندارد)، نخستین و بزرگترین چالش گسترش سوختهاي گياهي باشد. دومين چالش، تجاريسازي اين سوخت با توجه به قدرت احتراق كمتر آن نسبت به سوختهاي فسيلي است. همچنين بهروزرسانی فنآوري خودروهايي كه با اين سوخت كارآيي داشته باشند چالش ديگري است كه به نظر ميرسد ايالات متحده آمريكا قدمهاي بزرگي را در اين راه برداشته است.

پتانسيلهاي داخلي

از سال 1388 پژوهشكده علوم وفناوري هاي شيميايي پژوهشگاه صنعت نفت فعاليت متمركز خود را بر روي توليد و اصلاح بيوديزل آغاز كرد. در فاز نخست پژوهشها، فرآيند توليد و تعيين گلوگاههاي موجود در افزايش مقياس تا توليد صنعتي مشخص شد، و در فاز دوم در مرحله بازنگري با توجه به اهميت تجاريسازي و اقتصادي كردن توليد بيوديزل، "تكنيک زنجيره فنآوري تولي  پايلوت"، در حال انجام است.

بر اساس برآوردها و گفتهها به دلايل اقتصادي و اقليمي در ايران امكان استفاده از دانههاي خوراكي مانند سويا و آفتابگردان براي سوخت وجود ندارد، و بنا به گفته رئيس پژوشكده شيمي و پتروشيمي پژوهشگاه صنعت نفت، تمركز روي دانههاي غيرخوراكي مانند "جاتروفا"  است كه مقرون بهصرفهتر خواهد بود، و ازاینروی جاتروفا براي توليد سوختهاي گياهي به صورت پايلوت در بندرعباس كشت ميشود.

البته برخي از گياهاني كه براي توليد سوخت پاك، مورد استفاده قرار ميگيرند بهگونهای هستند كه نياز به شرايط جغرافيايي مطلوبي براي رشد ندارند و امكان كاشت آنها در بخشهاي بياباني كشور وجود دارد. در همين راستا، مدير توسعه اقتصادي و جذب سرمايه منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس، چندي پيش از كاشت انبوه گياه "جاتروفا" در هزار هكتار زمين بهمنظور بیابانزدایی و توليد سوخت "بيوديزل" در اين منطقه خبر داد.

در حال حاضر با توجه به نقش کلیدیای پژوهشكده صنعت نفت درزمینه تحقيقات، در خصوص سوختهاي جديد دارد اين وظيفه را برعهدهگرفته است، اما با توجه به رويكردي كه جامعه جهاني بسته به اين نوع سوخت در پيشگرفته و اهميتي كه در آينده كشور بازي خواهد كرد، پژوهش در سوخت گياهي بهعنوان يك طرح ملي نيازمند مشاركت نهادهاي دانشگاهي و علمي و همچنين نهادها و سازمانهاي اجرايي درگير در مبحث انرژي است.