هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   190   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

باغ گياهي تجريش؛ فرصتي براي توسعه

مرتضي بهروز*

 

باغ مسجد گياهي تجريش يكي از فرصت هايي است كه شهري مانند تهران دارد تا از آن براي بهبود كيفي يك محله و بازگشت به مقياس انساني استفاده كند. باغ مسجد گياهي تجريش به شكلي كه امروز در سال ١٣٩٣ براي احداث مجتمع تجاري در آن برنامه ريزي شده ، صرف نظر از سبك و زيبايي شناسي معماري آن نمي تواند پروژه موفقي باشد.

تخريب باغ ها و فضاي سبز از جمله معضلاتي  هستند كه تهران و بسياري از شهر هاي ايران با آن مواجه شده اند. آسيب شناسي در برنامه ريزي منظر شهري در تهران و محله هاي آن از اين رو اهميت دارد  كه بسياري از آنچه در شهرسازي تهران رخ مي دهد در ساير شهر هاي ايران نيز رواج پيدا مي كند.

محله هاي مختلف تهران از جمله تجريش با پديده نا مبارك افزايش بي رويه تراكم ساختمان هاي تجاري و مسكوني مواجه شده اند. سرعت بالاي ساخت و ساز در غياب يك هدف آماري و سرانه مشخص سبب شده است كه رشد و ارتقای كمّي و كيفي فضاي باز عمومي مورد غفلت قرار بگيرد.

كميت و ميزان سطح فضاهاي سبز عمومي نيز نقش بسيار مهمي در شكل شهر و بالطبع بر كيفيت زندگي شهروندان دارد. فضاي سبز عمومي شامل بلوار، خيابان، نوار سبز كنار پياده رو ها و يا حاشيه رودخانه ها، مسيل ها و بزرگراه ها نمي شود و نبايد اين نوع از سطوح سبز را در معادلات آماري و محاسبات سرانه فضاي سبز در نظر گرفت. در غير اين صورت مبناي آماري صحيحي براي برنامه ريزي و تعيين برنامه راهبردي به دست نمي آيد.

بنا بر اين شناسايي و تملك زمين هاي درون بافت شهري توسط شهرداري ها و اختصاص اين گونه زمين ها به فعاليت هاي عمومي مانند پارك ها و فضاي باز اهميت ويژه اي دارد. تهران نسبت به بسياري از شهرهاي دنيا از كمبود شديد فضاي سبز عمومي رنج مي برد.

اين كمبود در مناطق پر جمعيت و رو به رشد مانند تجريش بيشتر ديده مي شود. گسترش و ارتقای فضا هاي عمومي شهري مستلزم درك اهميت اين مقوله در ميان سياست گذاران كلان شهري است تا از كارشناسان امور اجتماعي، معماران منظر و شهرسازان به نحو احسن و در جهت ارتقای كيفي شهر نشيني استفاده كنند. چرا كه:

١) مطالعات كافي و اراده لازم براي تمليك آن از سوي يك نهاد عمومي مانند مسجد يا ارگان هاي وابسته به شهرداري صورت نگرفته است. شهرداري مي توانست بخشي از منابع مالي حاصل از فروش تراكم ساختماني در ديگر نقاط همين محله را صرف خريد ملك باغ مسجد گياهي بنمايد.

٢) به ظرفيت زيست محيطي ميدان تجريش و مسيل مقصود بيك به لحاظ جذب جمعيت و به تبع آن ترافيك و تامين آب و فاضلاب و خدمات شهري بي توجهي شده است.

موضع گيري اخير شوراي شهر تهران مبني بر احتمال مصادره زمين باغ گياهي قابل تقدير است، اما تا چه حد اين موضع عملي يا محكمه پسند باشد معلوم نيست.

 

*كارشناس ارشد معماري منظر