از کولر تا چیلر

شمار نشریه : 189

در کنار کولر آبی و گازی گاه به نامهای غریب و آشنای دیگری هم برمیخوریم که سایر وسایل سرمایشی را تشکیل میدهند.چیلر و فنکوئل مهم ترین این نام ها هستند که درباره شان شاید زیاد ندانیم، اما دست کم می توان با مروری کوتاه و ساده اطلاعاتی از آن در اختیار گذاشت.

چیلر

چیلرها نیز از دستگاه های تبرید تهویه مطبوع هستند؛ تفاوت آنها با کولرهای گازی در این است که دارای توان و ظرفیت بسیار بالا بوده که با واحد تن (یک تن برابر است با 12 هزار بی.تی.یو) بیان می شود. چیلرها بیشتر در مکانهای بزرگ مسکونی یا صنعتی استفاده میشود.

چیلرها در دو نوع بسیار متداول ساخته می شوند که عبارتند از چيلرهاي تراكمي و جذبي. چیلرهای تراکمی از گازهای مبرد همچون فریون در چرخه انتقال گرمای خود استفاده می کنند و جهت حرکت گاز و متراکم کردن آن، از دستگاه متراکم کننده یا همان کمپرسور استفاده میکنند؛ در واقع باید گفت چیلرهای تراکمی همان کولرهای گازی هستند در مقیاس بسیار بزرگتر و با ظرفیت بسیار بالاتر؛ در این نوع چیلرها، کندانسورها با هوا یا با آب و هوا خنک می شوند. در چیلرها، از آب جهت انتقال سرما یا گرما استفاده میشود که در داخل فن کویلهایی که در داخل محیط نصب شدهاند حرکت میکند؛ یعنی آب در داخل یونیت خارجی چیلر، گرم یا سرد شده و به فنکویل داخلی منتقل می شود و باعث خنک شدن یا گرم شدن محیط میگردد؛ چیلرهای تراکمی بسته به  نوع کمپرسور خود به دو مدل تقسیم بندی می شوند.  چیلرهای تراکمی رفت و برگشتی که دارای کمپرسور رفت و برگشتی یا همان پیستونی هستند و چیلرهای تراکمی اسکرو که دارای کمپرسور اسکرو هستند.

این نوع چیلرها به دلیل استفاده از کمپرسورهایی با ظرفیت بالا و دارای آلات محرکه زیاد، بسیار پرمصرف بوده و هزینه تعمیرات و نگهداری بالایی دارند.

مدل دوم چیلرهای جذبی است. عملکرد سرما سازی آن متفاوت است و کمپرسور که دارای مصرف برق بالاست، حذف شده و به جای آن از آب به عنوان مبرد، از ژنراتور حرارتی (کوره یا مشعل) به عنوان تبدیل کننده آب به بخار و از مادهای شیمیایی به نام لیتیوم برماید به عنوان جذب کننده بخار آب استفاده میشود. نامگذاری این چیلر به عنوان چیلر جذبی، به دلیل استفاده از همین ماده و عملکرد آن در چرخه سرما سازی است؛ استفاده از چیلرهای جذبی، به دلیل کم مصرف و کم صدا بودن بسیار متداول بوده و برای خنک کردن فضاهای بزرگ تجاری و مسکونی و صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند.

چرخه سرماسازی در چیلرهای جذبی

همان طور که اشاره شد، در چیلرهای جذبی از خاصیت لیتیوم برماید که جذب کننده بخار آب است، استفاده می شود؛ به این معنا که لیتیوم برماید بر اثر جذب بخار آب (که در اواپراتور یا یونیت داخلی صورت می پذیرد) رقیق شده، به ژنراتور منتقل شده و حرارت می بیند که بر اثر حرارت، غلیظ شده و بخار آب آزاد می گردد؛ بخار آب به کندانسور منتقل شده که دارای فشار 0.1 اتمسفر است و به آب تبدیل می شود و به اواپراتور که کویل های آب انتقالی به فن کویل ها در آن است، منتقل می شود که دارای فشار 0.01 اتمسفر است؛ به دلیل فشار پایین، آب به بخار آب تبدیل می شود و از آنجا که منبع حرارتی در آنجا وجود ندارد، گرمای نهان تبخیر را (همان مقدار گرمایی که برای تبدیل آب به بخار مورد نیاز است) از محیط دریافت کرده و باعث خنک شدن کویل های اواپراتور می شود؛ پس از آن توسط لیتیوم برماید، جذب شده و به ژنراتور منتقل شده و این چرخه ادامه می یابد.

فن کوئل

فن کویل همان گونه که از نامش پیداست، دستگاهی است دارای کویل یا لولههایی که تشکیل محفظهای برای فن میدهند. کارکرد دستگاه به گونهای است که بر اثر چرخش فن، هوای محیط از میان کویلها عبور کرده و به محیط برمیگردد؛ از این رو اگر کویل ها سرد باشند، محیط خنک شده و اگر گرم باشند، محیط گرم میشود؛ عموما مادهای که داخل کویلها حرکت میکند، آب است. گرم یا سرد کردن آب داخل کویل های فن کویل، توسط یک دستگاه چیلر صورت میپذیرد که میتواند از نوع جذبی یا تراکمی باشد. فن کویلها در انواع دیواری، زمینی و سقفی کانالی قابل استفاده هستند.