نشریه شماره   189   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

بسياري ازساختمان‌ها پايان ‌‌كار ندارند

گروه تأسیسات: يكي از مهمترین كارهايي كه در هر ساختمان بايد انجام گيرد تجهيز آن به ابزارهاي ايمني و اطفاي حريق است؛ پس از تدوين قوانين مرتبط همكاري تنگاتنگ شهرداري و سازمان آتشنشاني برای تأیید امنیت، هر ساختمان پس از تکمیل باید از سازمان آتشنشانی، گواهی ايمنسازي و تأیید مقررات ساختمانهاي كشور را بگیرد و سپس برای دریافت جو از اقدام کند. این بهانهای بود تا با عباس خدنگي مدير آموزش منطقه 3 سازمان آتشنشاني تهران به گفتگو بنشینیم   و از این مقررات بیشتر آگاه شویم:

پيام ساختمان: در مورد ايمني ساختمانها كه بحث آتش و حريق هم قسمتي از آن است چه المانهايي بايد رعايت شود؟ آيا در قوانين نظام مهندسي در بحث امنيت و ايمني اين المان‌‌ها تعریفشده است؟

ايمني مقوله بسيار گستردهاي است، اگر آن را محدودتر كنيم زمينههايي مرتبط با سازمان آتشنشاني را ميتوانيم به دو حوزه كلي تقسيم كنيم:  محافظت فعال حريق (Active Fire Protection) و محافظت غيرعامل حريق (Passive Fire Protection).  وقتي آتشسوزیای اتفاق ميافتد، هر اقدامي براي اطفاي آن انجام ميدهيد این محافظت فعال يا عامل است كه با انواع ادوات و ابزار اطفاي حريق صورت ميگيرد. محافظت غيرعامل، نيز اقدامات پيشگيرانه است که پیش از اينكه آتشسوزي اتفاق بيفتد، بايد انجام گيرد تا آتشسوزي روي ندهد و اگر روي داد با تأخير اتفاق بيفتد، و اگر رخ داد و با تأخير نيز همراه بود اقداماتي انجام ميدهيم كه آتشسوزي گسترش پيدا نكند و محدود باشد. در سازمان آتشنشاني ما هر دو رويكرد را باهم دنبال ميكنيم. يعني هم اگر حريقي رخ داد براي اطفاي آن اعزام ميشويم و اين فعاليتي است كه عموم مردم بيشتر با آن آشنا هستند يعني همان ادوات اطفاي حريق و دستگاهها و ماشينها و پرسنل ورزيده و ماهر كه اينها هميشه بوده و بهروز هم شده است و سعي كردهايم با تكنولوژي مدرن بهپیش برويم. اما در حوزه دوم سازمان آتشنشاني معاونتي به نام معاونت پيشگيري دارد و استانداردهايي توسط كارشناسان اين سازمان تدوینشده است كه قطعاً بسياري از آنها برگرفته از استانداردهای جهانی مانند BS(British Standard) و NFPA (National Federal Protection Association) و يا استانداردهاي ديگر است. اينها بومیسازی شده و از آنها يك سري استانداردهايي استخراج شد كه شاخصترين آنها مبحث سوم مقررات ملي ساختمان و بخشي از مبحث بيستم مقررات ملي ساختمان است. در حال حاضر در تهران سازندگان ساختمانهاي مسكوني 6 طبقه روي همکف و بالاتر بايد اين موارد را رعايت كنند و در ساختمانهاي اداري و تجاري با هر تعداد طبقات بايد اين استانداردها اعمال شود،  بعدازآن در يك ارتباطي كه بين شهرداري و سازمان آتشنشاني ايجاد شده است، پروندهها به اين سازمان ارجاع ميشوند و موردبررسی قرار ميگيرند و در صورت رعايت تمام آن ضوابط تأييديه سازمان را اخذ خواهد كرد.

پيام ساختمان: اما طي گزارشهايي كه از ساختوسازهاي سطح شهر داشتهايم در خيلي از موارد اصول ايمني و ساختوساز به درستي رعايت نميشود!

الآن قطعاً رعايت ميشود؛ و چند سالي است كه اين استانداردها تدوینشده و اين قوانين لازمالاجراست. منتها ما ساختمانهايي راداریم كه مربوط به قبل از تدوين و پياده شدن اين ضوابط است. سؤال اينجاست كه با اين ساختمانهاي قديمي چهکار بايد بكنيم. ما اماكني را داريم كه بالقوه امكان خطر و آسيب را دارند. براي اين ساختمانها سازمان آتشنشاني طرحي به نام طرح ايمنسازي اماكن ارائه داده و طبق آن كارشناسان سازمان، از ساختمانها و اماكن مختلف بازديد ميكنند و از ملزوماتي كه بايد داشته باشند فهرستی تهيه ميكنند. اين فهرست به مالكان ساختمانها  ابلاغ ميشود و بعد از اجراي آن مفاد و ملزومات كارشناسان ما دوباره از آن مكان بازديد ميكنند و در صورت اجراي كامل بندهاي فهرست ابلاغشده، تأييديه صادر ميشود. تفاوت اين تأييدیه با ساختمانهاي در حال ساخت و يا ساخته نشده اين است كه دستورالعمل سازمان با نگرش حفظ بناي موجود اجرا ميشود؛سعي اين است كه با كمترين تغييرات، بناي موجود را حفظ كنيم و در عين حال ضريب ايمني آن را افزايش بدهيم.

پيام ساختمان: اين شیوهنامه شامل چه مواردي ميشوند؟

يكي از مهمترین آنها بررسي راههاي خروج است. اين مسيرها ويژگيهاي خاصي بايد داشته باشند و نبايد در شرايط بحراني براي خروج افراد مشكلي ايجاد كنند، ابعاد آن و همچنين مقاومت آن در برابر آتشسوزي تعاريف ويژهاي دارد. مورد ديگر نشانههايي است كه بايد در مسير تعبيه شود. همچنين تجهيزات اعلام حريق و اطفاي حريق نيز در ساختمان بايد تدارك ديده شوند. سيستمهاي تهويه مناسب مورد مهم ديگري است كه بررسي ميشود. اين موارد به همراه مواردي ديگر در كنار هم قرار ميگيرد. شیوهنامه ايمني كه به فراخور آن فضا ابلاغ ميشود. 

پيام ساختمان: ميدانيم كه نظارت بر ساختمانها و بناها بسيار دچار مشكل است. فكر ميكنيد اين موضوع به ايمني و عملكرد صحيح شیوهنامههای شما آسيب بزند؟

نظارت بر ساخت، موضوعي است كه سازوکار آن توسط سازمان نظاممهندسي تعریفشده و به تعامل اين سازمان با شهرداري بازميگردد. اما اينكه مثلاً در ساختوساز از بتني استفاده شود كه مقاومت كافي را خواهد داشت يا نه، سازمان آتشنشاني در اين زمينه آزمايشگاههاي لازم را ندارد و لزومي هم ندارد داشته باشد چراکه ارتباطي با سازمان آتشنشاني پيدا نميكند. اما اگر در ضوابط ايمني، اعلام و اطفاء در ساختمانهاي نوساز انجام نگرفته باشد، جاي بررسي دارد! اما اگر ساختماني بالاي 6 طبقه از همکف اين سيستمها را نداشته باشد يقين بدانيد پايان كار هم ندارد. خيلي ساختمانها در تهران هستند كه چون آتشنشاني آنها را  تأييد نكرده پايان كار ندارند. اينها در نقلوانتقال اسناد به مشكل برميخورند و قطعاً زماني ميرسد كه به دنبال تأييديهشان بيايند.

پيام ساختمان: در مورد ساختمانهاي مهم و قديمي مانند وزارتخانهها و هتلها آيا بازرسی و بازديد دورهاي و نظارت صورت ميگيرد؟

 بله اين مورد به همان طرح تجهيز اماكن برمیگردد كه قبلاً گفتم. وقتي خيلي از اين ساختمانها ساخته ميشدند، الزامي براي انجام اين طرح وجود نداشته، اما بنا بر حساسيتها و يا كاربري آن الآن بايد اين تجهيزات و اين پيشگيريها صورت بگيرد؛ بعضي از اين ساختمانها به دليل قدمت از اهميت برخوردارند و بايد حفظ و نگهداري شوند.