هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   189   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پایین ترین نمره ایمنی در کار

«اول ایمنی؛ بعد کار! » اما روزانه 5 کارگر در کارگاههای ساختماني جانشان را بر اثر حوادث كار از دست ميدهند و 5 خانواده، نانآور خود را از دست میدهند. اگرچه این آمار در شرایطی است که در سالهای اخیر خیلی از پروژههای عمرانی بهواسطه رکود اقتصادی در حالت تعطیلی به سر میبرند. به عبارتی اگر وضعیت رسیدگی به ایمنی در محل کار افزایش پیدا نکند، با رشد اقتصادی و به راه افتادن پروژههای عمرانی باید شاهد کشته شدن چند برابری کارگران هم باشیم.

 آمار مربوط به حوادث ناشی از کار در ساختمانسازیهای ایران نسبت به متوسط جهانی بسیار بالاتر است که نشاندهنده لزوم تدوین برنامههای پیشگیرانه، صرف هزینه از سوی دولت و آموزش به کارفرمایان در اینگونه پروژهها است. اگرچه تاکنون در این زمینه آئیننامهها و دستورالعملهای فراوانی تدوین و برای اجرا ابلاغ شد اما عدم وجود ضمانت اجرایی کافی، ضعف دولت در انجام بازرسی و کنترلهای لازم و همچنین تمایل کارفرمایان به کسب بالاترین سود در کارگاههای ساختمانی و حذف هزینههای حیاتی ارتقای ایمنی در این کارگاه ها، باعث وقوع حوادث مرگبار برای نیروهای شاغل در این صنعت میشود.

حذف7500 روز کاری با هر حادثه منجر به فوت

بر اساس استانداردهای بینالمللی هر حادثه منجر به فوت باعث از بین رفتن 7500 روز کاری میشود و طبق آمارهای بینالمللی هرساله 60 هزار حادثه منجر به فوت در کارگاههای ساختمانسازی کشورها رخ میدهد. هر ساله 17 درصد حادثه مرگبار در کارگاههای ساختمانی جهان اتفاق میافتد که در ایران این میزان بالغبر 46 درصد است که بیانگر فاصله معنادار وقوع حوادث ناشی از کار ساختمانی در ایران نسبت به کشورهای دیگر است.

آمارها چه میگویند

طبق آمارهای سازمان پزشکی قانونی، به طور متوسط در هر سال 963 نفر و روزانه 7/2نفر براثر حوادث کار در کشور جان خود را از دست میدهند. بر اساس آمار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سال 92 حدود 48درصد حوادث در بخش ساختمان اتفاق افتاده است. که 85 درصد علل حوادث ناشی از کار انسانی و عدم رعایت ایمنی است. همچنین 50 درصد عوامل حادثه ناشی از عدم نظارت است.  در یک مقایسه آماری میتوان گفت 32 درصد حوادث در بخش ساختمان در سال 82 اتفاق افتاده که در سال گذشته این میزان به 48 درصد رسیده است.

آمار تلفات حوادث كار8 درصد بیشتر شد

بر اساس آمار ارائهشده از سوی پزشکی قانونی، در سال گذشته یک هزار و 994 نفر در حوادث ناشی از كار جان خود را از دست دادند. این رقم در مقایسه با سال قبل 11 درصد افزایشیافته است. در دوماهه ابتدایی سال 93 نیز 285 نفر براثر حوادث ناشی از كار جان باختند. آمار تلفات حوادث كار طی این مدت در مقایسه با مدت مشابه سال قبل 5/7 درصد بیشتر شده است. بر پایه این گزارش، درگیری با ماشین آلات، ریزش آوار و گودبرداری، سقوط از ارتفاع، سقوط اشیاء و انفجار بهعنوان مهمترین عوامل وقوع حوادث ساختمانسازی کشور شناخته میشود.

همچنین عدم تهیه و استفاده از وسایل حفاظت فردی، بیاحتیاطی حادثهدیده، عدم نظارت کارفرما، نقص فنی بالابر، اعمال روش کار ناایمن، نبود مهارت لازم برای انجام کار و استفاده از ابزار کار ناایمن نیز از مهمترین دلایل و خطاهای انسانی در بروز حوادث ناشی از کار در پروژههای ساختمانی کشور است.

شناسایی کارگاههای کارگر خارجی فاقد پروانه اشتغال

گفته میشود در کارهای ساختمانی حداقل 50 درصد فرصتهای شغلی در اختیار اتباع افغان قرار دارد،هرچند اخیراً معاون اول رئیسجمهور در بخشنامهای جدیدی، ممنوعیت اشتغال اتباع بیگانه را ابلاغ کرد و به وزارت کار مأموریت داده تا اسامی دستگاههایی را که دراینباره همکاری نمیکنند اعلام کند. بر این اساس ، با شناسایی کارگاههایی که در آنها کارگران خارجی فاقد پروانه اشتغال بهصورت غیرقانونی مشغول به کار هستند، با خاطیان برخورد میشود.

یک نماینده کارگران ساختمانی دراینباره میگوید: ضعف نظارت و بازرسی در کارگاههای ساختمانی از سوی متولیان یکی از مهم ترین عامل بالا بودن آمار حوادث ناشی از کار ساختمانی در کشور است.

حسین مالدار گفت: یکی از دلایل بهکارگیری اتباع بیگانه غیرمجاز در کارگاههای ساختمانی از سوی بیشتر کارفرمایان نپرداختن هزینههای مربوط به تجهیزات ایمنی نیروی کار و پرداخت دستمزدهای پایین است.

وی بالا بودن آمارهای حوادث در ساختمانسازیها را بیانگر عدم توجه به  ضعفها در پروژههای ساختمانی دانست و گفت: جدی نبودن کارفرمایان در به کارگیری ابزارهای حمایتی هنگام اجرای پروژهها باعث بروز حوادث مختلف ساختمانی است.

مالدار با اشاره به اینکه همچنان در ساختمانها شاهد فعالیت کارگرانی هستیم که فاقد لباس مناسب کار هستند، افزود: عواملی همچون فقدان حداقل آموزش به کارگران، فقدان امکانات ایمنی همچون لباس مناسب، کلاه، دستکش، کمربند و...، ساعت کار طولانی عدم امنیت شغلی را به دنبال دارد و باید با بازنگری جدی در نحوه فعالیت کارفرمایان اصلاح شود.

قانونهایی که اجرا نمیشود

یکی از مهم ترین آئیننامههای موجود در این بخش که شامل 9 فصل و 329 ماده است به استناد مواد 85 و 86 قانون کار در اردیبهشتماه سال 81 تدوینشده که هدف اصلی آن "پیشگیری از حوادث منجر به صدمات و خسارات جانی و مالی در عملیات ساختمانی و تامین ایمنی و حفاظت نیروی انسانی شاغل در کارگاههای ساختمانی" اعلامشده است، اما این آییننامه همچنان ناقص اجرا میشود.

طرح بیمه کارگران ساختمانی مدتهاست که تصویبشده و در این طرح کارفرمایان ملزم به پرداخت بخشی از حق بیمه کارگران شدند اما در عمل همچنان بسیاری از اتحادیهها و انجمنها در صف دریافت بیمه هستند و بسیاری دیگر نیز فاقد بیمه مشغول به کارند. این مشکل در خصوص صدور کارت مهارت نیز گریبانگیر کارگران ساختمانی است که خود بیانگر تعداد کارگران دارای بیمه است، چرا که برخی از کارگران یک تا چندین مدرک گرفتهاند به عنوان مثال بنا، نقاش و گچ کار هم بوده و پس از آزمون مدرک گرفته است و به علت عدم ساماندهی درست آمار دقیقی هم در دسترس نیست. این موضوع بیانگر این است که همه کارگران ساختمانی فاقد بیمه در آمارها وجود ندارند و این اقدام نیاز به چارهاندیشی و ساماندهی درست و منطقی دارد.

آمار حوادث ناشی از کار بالاست

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی حوادث ناشی از کار را نیازمند مطالعات فراوان دانسته و معتقد است: باید حوادث ناشی از کار را یک امر انسانی تلقی کنیم و با برنامهریزی و مطالعات فراوان عوامل ایجادکننده حوادث ناشی از کار و میزان تأثیرگذاری آنها را به طور دقیق بررسی کرد.

ربیعی با اشاره به اینکه ما در مقابل جان نیروی کار مسئول هستیم، میگوید: متأسفانه آمار حوادث ناشی از کار بالاست و باید در این خصوص برای کاهش آن و ایجاد امنیت جسمی و روحی نیروی مولد، استانداردسازی و برنامهریزی داشته باشیم.

ربیعی بر برنامهریزی و استانداردسازی درخصوص بیمه کارگران ساختمانی به عنوان یک هدف مشترک وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرده است. با این وصف به نظر میرسد قدم اول برای جلوگیری از این فجایع، اجرای قانون و تقویت بازرسی برای تامین امنیت محیط کار است، با توجه به اینکه میزان ساختوساز در کشور ما از لحاظ کمی بسیار بالاست، در حالی که آموزش و ساماندهی درستی در این خصوص صورت نمیگیرد. شاید بتوان یکی از راهکارهای رعایت مسائل ایمنی، فنی را با اعمال جریمههای سنگین مثل جریمه تخلفات رانندگی اصلاح کرد.